Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/474 K.2023/2617

...

MAHKEMESİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI

2021/383 E., 2022/2268 K. ...

İLK DERECE MAHKEMESİ

... İş Mahkemesi

SAYISI

2017/181 E., 2020/387 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süreyle çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, ...-... ünvanlı işyerinde 01.12.1985 gününden başlayarak yaklaşık 2 ay çalıştığını, ayrıca 01.12.1985 tarihli işe giriş bildirgesinin verildiğini ve çalışmalarının kuruma bildirildiğini, müvekkilinin kuruma emeklilik işlemleri için başvurduğunda işveren ... tarafından 09.03.1987 tarih ve 21705 sayılı iptal bordrosu ile çalışmanın iptal ettirildiğini öğrendiğini, işverenin iptal bordrosu düzenleyerek müvekkilinin çalışmasının iptal edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek davacının 01/12/1985 tarihinde Mehmet-... isimli işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili tarafından cevap dilekçesinde, Kurum kayıtlarında sigortalı adına 22889 sicili işyeri tarafından 01.12.1985 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğunu, bunun karşılığında 1985 yılı 3. dönem 30 gün, 1986 yılı 1. dönemde 31 gün sigortalı çalışmasının bulunduğunu, işveren tarafından düzenlenen iptal bordrosu ile kuruma intikal etmiş çalışmasının iptal edildiğini, iptal bordrosuna dayanılarak yapılan işlemin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile

1.Davanın kabulü ile davacı ...'ın, ... işyeri sicil numaralı ...- ... unvanlı işyerinde 01.12.1985 tarihinde asgari ücret ile çalıştığının tespitine,

2.Bu çalışma nedeniyle 506 sayılı Kanun'un 60-G maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin davacının 18 yaşını tamamladığı 20.12.1985 tarihi olarak tespitine ve 1 günlük çalışmasının sigortalılık prim günü süresi hesabına dahil edilmesine, kurum kayıtlarının bu şekilde düzeltilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, davada kuruma husumet yöneltilemeyeceğini, davanın yasal süresinde açılmadığını, işe giriş bildirgesi verilmesinin eylemli çalışmasının ispatı yönünden yeterli olmadığını, ilk derece mahkemesince yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın hüküm kurulduğunu belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 01.12.1985 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) fıkrası, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Buna göre eldeki davada, davacı adına davalı ...-... unvanlı 889 sicil no.lu iş yerinden 01.12.1985 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, 20.12.1967 doğumlu davacının işe giriş bildirgesi tarihinde 17 yaşında olduğu, iş yeri tescil bilgilerinde 23.06.1982-10.12.1985 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, davacının hizmet döküm cetvelinde dava dışı iş teri olan 889 sicil sayılı iş yerinden 85/3. dönem 30 gün (01.12.1985 çıkış) ve 1986/1. dönemde de 31 günlük sigortalılığının işveren ... tarafından düzenlenerek Kuruma verilen 09.03.1987 tarihli iptal bordroları ile iptal edildiği,

nitekim Kurum tarafından davacı ile birlikte vefat etmiş olan ... ve ...'ın 1985/3 ve 1986/1. döneme ilişkin bildirimlerinin iptal edildiğine dair iptal bordrolarının gönderildiği, ancak iş yeri dosyası iz-imha olduğu için iptal sebebinin bildirilemediği, dinlenen ...'ın alınan beyanında, emekli öğretmen olduğu ve ...'da hiç görev yapmadığı ve dava konusu dönemde ...'da bulunduğunu beyan ettiği ve daval dışı iş yerinde çalışması olmadığını belirten davacı tanıklarının beyanlarının alındığı, mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2.Bu nedenle Mahkemece, belirsizlik içerdiği anlaşılmakla, inşaat işyeri ile ilgili Belediyeden ruhsat kaydı, tadilat kayıtları, iskan raporu, abonelik vb. bilgi ve belgeler istenmek suretiyle inşaat işyerinin varlığı belirlenmeli,davacının hangi tarihler arasında nerede, çalışmasını kimlerle birlikte çalıştığı,inşaat işi ise ustalarının kim olduğu,

işe giriş bildirgesinin verildiği inşaat işyerinde kaç kişi çalıştıkları, çalışmasını bilebilecek komşu/komşu iş yerlerinin neler olabileceği yönünde beyanına başvurularak,çalışma kayıtları da getirtilerek bu kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulmalı,ayrıca emniyete tekrar müzekkere yazılmak suretiyle komşu işyeri bulunup bulunmadığı da araştırılmak suretiyle belirlenmesi halinde ilgili çalışma kayıtları getirilerek beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...