Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/490 K.2023/5403

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 30.06.2004 ile 09.11.2013 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde geçen ve kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının 01.11.2013 tarihinde çalışmaya başladığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Feri müdahil Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.10.2015 tarihli ve 2013/618 Esas 2015/458 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne, davacının davalı işveren Yetimler Tarım Ür. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'ye ait 1158326.035 sicil sayılı işyerinde 30.06.2004-09.11.2013 tarihleri arasında hizmet akdi ve asgari ücretle toplam 3369 gün çalıştığının ve bu çalışmasının diğer davalı Kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında; davacının 2009 tarihinden sonraki çalışması toplanan delillere göre sabitse de, 2009 öncesi döneme ilişkin çalışması konusunda yeterli araştırma yapılmadan karar verildiğinin anlaşıldığı, 2004-2009 dönemine ilişkin olarak, bu dönemde bordroda kayıtlı, tarafsız bordro tanıklarını tespit ederek beyanlarını almak, tanıkların hizmet cetvellerini getirtmek, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları ve işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek beyanlarını almak ve çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermek gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bordro tanıkları ve tanıkların hizmet cetvellerine göre davacının 04.08.2006 tarihinden önceki dönemde hizmeti bulunmadığı, çalışmanın başlangıcının 04.08.2006 tarihi olduğu kanaatine varıldığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalı işveren Yetimler Tarım Ür. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'ye ait 1158326.035 sicil sayılı işyerinde 04.08.2006-09.11.2013 tarihleri arasında hizmet akdi ve asgari ücretle toplam 2618 gün süre çalıştığının ve bu çalışmasının diğer davalı SGK'ya bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davacının talep gibi 30.06.2004 ile 09.11.2013 tarihleri arasında çalıştığının kanıtlandığını beyan ederek kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili; davacının yetim aylığı bağlanması için kuruma verdiği taahhütnamede çalışmadığını beyan ettiğini, mahkemece dinlenen 19 tanıktan 17 tanesinin davacıyı tanımadığını, iş yerinde çalışmadığını beyan ettiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Feri müdahil Kurum vekili, eksik inceleme ile karar verildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Somut olayda, bozma ilamının gereği yerine getirilmeden, yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan karar verildiği anlaşılmıştır.

2.Eldeki davada, mahkemece bordro tanıklarının beyanına dayalı olarak çalışma başlangıcının 04.08.2006 olarak kabul edildiği belirtilmiş ise ise de, davalı işyerinden 19.10.2005 tarihinden itibaren hizmeti bildirilen bordro tanığının davacı ile 2004 yılında beraber işe başladıklarına dair ifadesi dikkate alınarak,

davacının çalışma başlangıcının belirlenmesi açısından tespite konu 30.06.2004 tarihini kapsayacak şekilde bordroda kayıtlı re'sen seçilecek dönem bordro tanıkları ile aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler emniyet ve kurumdan sorulmak suretiyle saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, dinlenen tanık beyanları arasında çelişki bulunması halinde bu çelişki giderilmeli; bu sayede davacının var ise eksik hizmet süreleri tespit edilmelidir.

3.Kabule göre de, 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkranın yürürlük tarihinden önce, 20.11.2013 tarihinde açılmış bulunan davada Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının davalı sıfatına haiz olduğu açıktır.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle, Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,