Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5047 K.2023/5420

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı şirket vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin sigortalı çalışanı ...'nin 13.12.2017 tarihinde otoyol denetim istasyonunda denetime tabi tutulduğunu, tutulan tutanakta Ekim 2017 ücretinin kuruşu dahi değiştirilmeksizin Aralık 2017 ücreti olarak tutanağa geçirildiğini, düzenlenen rapor sonrası davacıya idari para cezası ve ek aylık prim tahakkuk ettirildiğini, kuruma yaptıkları itirazın reddine karar verildiğini, ...

4. İdare Mahkemesinin 2018/1224 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, denetim tarihi 13.12.2017 olup dönem ortasında yapılan bir denetimin söz konusu dönemin sonu itibariyle hüküm ifade edemeyeceğini, şirkette maaş+ sefer primi uygulaması bulunduğunu, sefer sayısına bağlı olarak işçilerin her ay ücretlerinin de değiştiğini, aylığın ay sonu itibariyle netlik kazandığını, denetim tutanağının gerçeği yansıtmadığını, tahakkuk ettirilen borcun ihtirazi kayıtla ödendiğini, davacının teşvik primi hakkının da elinden alındığını, bildirilen ücret ile denetim sırasında tutanak altına alınan farkın genel tatil ücretinden kaynaklandığını,

kurum işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, kurum işleminin iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen 116,74 TL'nin davalıdan tahsiline ve söz konusu işlem sebebi davacının uğradığı tüm kayıtların eski hale iadesine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğ edilmediğini, davalı şirketin aylık prim hizmet belgesini vermemesi sebebiyle idari para cezası ve ek aylık prim hizmet belgesi verilmesi işleminin uygulandığını, şirket çalışanı ...'nin 2017/12. ayına ilişkin APHB'nin doğru bildirilmemesi sebebiyle işlemin gerçekleştirildiğini, işçinin aylık ücretini 2.638,88 TL olarak beyan ettiğini, davacının işçilerin kendi ücretlerini bilmediği, kurum denetmenlerinin sistem üzerinden aldıkları veriler ile tutanağı doldurdukları iddiasının hayatın olağan akışına uymadığını, denetim tutanağının aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Dava, Arnavutköy Sosyal Güvenlik Merkezinin ek aylık prim hizmet bildirgesi verilmesine ilişkin işlemlerin iptali ve yapılan ödemelerin iadesi istemlerine ilişkin olup, davacı işyeri işçilerinden...'nin beyanına istinaden Arnavutköy SGM tarafından, ek aylık prim hizmet belgesi verilmesinin talep edildiği, işverence verilmemesi üzerine idari para cezası tahakkuk ettirildiği, idari para cezasına ilişkin yasal düzenlemelere uygun olarak yürütülen yargılama neticesinde idari para cezasına ilişkin işlemin iptaline karar verildiği, denetime konu işçinin mahkemece dinlendiği,

ayrıca uyuşmazlık konusu kurum işlemi ve işçinin özlük hakları yönünden kayıtların dosya arasına alındığı, denetim raporu değerlendirildiğinde; işçinin beyanının alındığı ancak beyanda hangi döneme ilişkin kazanç yönünden beyanda bulunulduğunun anlaşılmadığı, bu nedenle işçinin imzalı ücret bordrolarının incelendiği, raporda yazılı dönemde ücret miktarının denetim raporu ile tutarlı olduğu ancak primden kaynaklı olarak önceki ve sonraki aylarda farklılıklar bulunduğunun görüldüğü, ayrıca işçinin banka hesap dökümü ile ücret bordrolarında yazılı miktarlar arasında tutarlılık bulunduğunun tespit edildiği,

tüm bu kayıtlar dikkate alındığında, işçinin bildirilen miktarının üzerinde kazancının bulunduğu ispat olunamadığından yalnızca sigortalı beyanı ile işveren yönünden bu nitelikte sorumluluk doğuracak işlem tesis edilmesinin uygun olmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: Davalı SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirket hakkında aylık prim hizmet belgesinin eksik ve yasal süresinde bildirilmesi nedeni ile idari para cezası uygulandığını ve ek aylık prim hizmet belgesinin verilmesi kararı verildiğini, dava konusu işlemin davacı tarafın işçisi ...'nin 2017/12. aya ait APHB'nin kuruma doğru ve tam olarak bildirilmemesi nedeniyle gerçekleştirildiğini, kurum denetmenlerince yapılan işlemin aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu, davacının iddiasını ispat edemediğini, işçinin ücretini 2.638,88 TL olarak beyan ettiğini,

işçinin bilahare mahkeme huzurunda denetim sırasında memura beyan ettiği maaşının doğru olduğu şeklinde beyanda bulunduğunu, her işçinin kendi ücretini bilebilecek durumda olduğunu, kurum işlemlerinde yasaya aykırılık bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosyadaki bilgi ve belgelerin tetkikinde, dava dışı ...'nin davacı şirkette tır şoförü olarak çalıştığı, sefer yapmaktayken 13.12.2017 tarihinde otoyolda kurum denetim elemanı tarafından ücretinin sorulduğu, sigortalının 2.636,88 TL olarak beyan ettiği, İl Müdürlüğü'nün henüz 2017/12. ayına ilişkin aylık prim ve hizmet belgesini kuruma ibraz süresi dolmadığından, bu işçiye ilişkin bildirimi takip edilerek duruma göre işlem yapılması yönündeki rapor üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği,

işlemin tesis edildiği tarihte 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde öngörülen süre dolmadığı gibi, davacı tarafından sunulan ücret bordrolarına göre ücret dışında sefer primi ödemelerinin de bulunduğu, yani her ay ücretinin tır şoförlerinin sabit ücretleri yanı sıra gerçekleştirdikleri sefer sayısına, fazla mesai vs ek ödemelere göre de değişkenlik arzettiği, kurumun bu yönde bir araştırma yapmaksızın, verilecek bildirgenin takibi ile işlem yapılması yönündeki yazıya istinaden ve prim belgesinin ibrazı için kanunda öngörülen süreyi beklemeksizin işlem tesis etmesinin yerinde olmadığı,

mahkeme karanının yerinde olduğu anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kurum tarafından davacı şirket işçisi ...'nin 2017/12.ayına ilişkin ücretinin kuruma eksik bildirildiği gerekçesi ile tesis edilen kurum işleminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. Husumet dava şartı olup, kamu düzenine ilişkin bulunduğundan, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmesi gereken bir husustur. Davada husumetin yanlış kişiye yönlendirilmesi veya davalı tarafın eksik gösterilmesi halinde dava sıfat yokluğundan hemen reddedilmemeli, belirtilen eksikliğin giderilmesi yönünde bir talebin bulunması ve dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığının anlaşılması halinde, hakim, HMK’nun 124 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında açıklandığı üzere, karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul ederek, davayı diğer kişilere de teşmil ederek, yargılamaya devam etmelidir.

6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesinde “…maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir…” hükmü uyarınca, davacının iş kazasının geçirdiğini belirttiği işverene karşı usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmeli, göstereceği bütün deliller toplandıktan sonra, tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

3.Değerlendirme

İnceleme konusu eldeki davada, 13.12.2017 tarihinde yapılan otoyol denetiminde davacı şirket çalışanı ...'nin ücretinin 2.637,83 TL olduğuna dair beyanının imzasıyla tutanak altına alındığı, bu tutanağa istinaden Kurumca davacı şirketten adı geçen sigortalı yönünden 2017/12. ayına ait günsüz ek APHB'lerinin düzenlenerek kuruma verilmesine ilişkin kurum işleminin iptalinin istendiği, davaya konu uyuşmazlığın dava dışı sigortalının aldığı ücret noktasında toplandığı dikkate alındığında, ücretinin eksik bildirildiği iddia edilen sigortalının da davada taraf olmasında hukuki yararının olduğu anlaşıldığından,

davanın sadece ... hakkında yürütülüp sonuçlandırılması isabetsizdir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 14.12.2011 günlü 2011/21-632 E;, 2011/784 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere dava sonucunda verilecek karar, ücretinin eksik bildirildiği iddia edilen sigortalının da hak alanını ilgilendirdiğinden, HMK 124 üncü maddesi gereğince davacıya, davayı dava dışı sigortalıya teşmil etmesi için süre verilmeli, adı geçenin davaya katılımı sağlanmalı, bu şekilde taraf teşkili sağlanarak yargılamaya devam edilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,