Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5084 K.2023/6099

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 06.08.2008-30.04.2010 tarihleri arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılık süresinin iptaline, bu tarih aralığı için Kuruma ödenen primlerin iadesine, ilk defa tahsis talebinde bulunduğu 17.05.2011 tarihini takip eden aydan itibaren davacıya 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlanarak, davacının ikinci müracaatına istinaden Kurum tarafından yaşlılık aylığının bağlandığı 2012/10 dönemine kadar hak edilen fark aylıkların ödenmesine, aksine Kurum işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacının, önceden başlayıp devam eden bağ kur sigortalılığın muafiyet belgesini verdiği 30.04.2010 tarihine kadar geçerliliğini koruyacağını, Kurum işlemlerinde hata olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.10.2019 tarihli ve 2019/128 Esas 2019/843 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne, davacının 06.08.2008-30.04.2010 tarihleri arası tarım bağ-kur günlerinin iptali ile, borçlu olmadığının tespitine, 06.08.2008-30.04.2010 tarihleri arası ödenen bağ-kur primlerinin iadesine, tahsis talep tarihini takip eden ay başı olan 01.06.2011-01.10.2012 tarihleri arası SSK kapsamında yaşlılık aylığı bağlanmasına, aksi yöndeki kurum kararının iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 01.06.2020 tarihli ve 2019/3094 Esas 2020/945 Karar sayılı kararıyla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında, "mahkemece, davacının muafiyet kapsamında olup olmadığı ile ilgili usulüne uygun araştırma içermeyen bilirkişi raporuna göre karar verildiği görüldüğünden.

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlığını taşıyan 6 ıncı maddesinin (ı) bendinin “Kamu idarelerinde ve Kanun'un ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan;

tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanun'da tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu (Değişik ibare:13.02.2011-6111 S.K./25.mad) belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar,.

4'üncü ve 5'inci maddelere göre sigortalı sayılmaz.” hükmü gözetilerek, davacının tarımsal faaliyetten elde ettiği gelir belirlenerek, 5510 sayılı Kanun'un 82 inci maddesi uyarınca Türkiye Ziraat Odalar Birliğinden ihtilaflı dönemde sahip olduğu taşınmaz miktarı ve niteliğine göre bu taşınmazlarda bulunulan tarımsal faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan gelirin aylık ortalamasının, günlük prime esas kazanç alt sınırının 30 katından az olup olmadığı sorularak,

davacının 01.10.2008 dönemi sonrası yönünden 5510 sayılı Kanun'un 6/1-ı bendi kapsamına girip girmediği belirlenmeli, belirtilen yasa kapsamlarında kaldığı tespit edildiği takdirde elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 2926 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu dönem olan 06.08.2008 - 01.10.2008 tarihleri arasında davacının devam eden sigortalılığın olmaması nedeniyle Kurum işleminin yerinde olduğu, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih olan 01.10.2008 tarihi ile 30.04.2010 tarihleri arasında yapılan araştırmalar sonucu tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra

kalan tutarın aylık ortalamasının bu kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırından düşük

olduğundan, muafiyet kapsamına girdiği gerekçesi ile davacı ...'ın 01.10.2008 - 30.04.2010 tarihleri arası tarım Bağ-Kur günlerinin iptali ile borçlu olmadığının tespitine, 01.10.2008 - 30.04.2010 tarihleri arası ödenen Bağ-Kur primlerinin iadesine, tahsis talep tarihini takip eden ay başı olan 01.06.2011 - 01.10.2012 tarihleri arası SSK kapsamında yaşlılık aylığı bağlanmasına, aksi yöndeki kurum kararının iptaline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili temyiz dilekçesinde; önce gelen sigortalılık gereği tarım bağ kur kapsamına alınması yasal zorunluluk olduğundan yaşlılık aylığı koşullarının bulunmadığını, kurum işleminde hata olmadığını belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti ile yaşlılık aylığı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.1 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114 ncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

1.2 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 7 inci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme Bozmaya uyularak yapılan yargılama süreci sonunda, 01.06.2011 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanmasında isabetsizlik bulunmamakla birlikte, davacıya 05.09.2012 tarihli 2 inci tahsis talebine istinaden 01.10.2012 itibariyle Kurumca bağlanan aylığın, eldeki davada iptale konu edilen süreler de dahil olmak üzere bağlandığı ve ödendiği hususu gözetilmeksizin ve bu tarih itibariyle ödenecek aylıkların da iptale konu süreler dışlanmak suretiyle ödenmesi gerektiğine dair bir açıklamada bulunmaksızın yazılı şekilde hüküm kurmak suretiyle gün sayıları bakımından iki farklı tahsise hükmedilmesi isabetsiz olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,