Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5399 K.2023/7668

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı Borlex Kollektif Şirketi aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle reddine, davalılar SGK ve ... İç ve Dış Ticaret Tekstil San. A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... İç ve Dış Teks. San. A.Ş. ve davalı kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum ve ... İç ve Dış Teks. San. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... İç ve Dış ... A.Ş.'ye ait işyerinde 1987 yılının Haziran ayında çalışmaya başladığını ve işten ayrıldığı 1989 yılı sonuna kadar kesintisiz çalıştığını, Kurum'a yaptığı başvuru sonucunda sigorta primlerinin yatırılmadığını, işe giriş bildirgesinin de olması gerekenden farklı olarak ve daha önce hiç hizmetinde bulunmadığı Borlex Kollektif Şirketi tarafından yapıldığını öğrendiğini belirterek 20.06.1987 ile 30.12.1989 tarihleri arasındaki sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 20.06.1987 - 30.12.1989 tarihleri arasındaki hizmet tespiti talebinin hak düşürücü süre nedeniyle reddinin gerektiğini, işyerlerinde çalıştırılan işçilerin sigorta gün bildirimlerinin işverenin sorumluluğunda olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile iddia, savunma, SGK' dan gelen evraklar, dinlenen tanık beyanları, bilirkişi...ün dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılan 22.04.2015 tarihli raporu ile tüm dosya kapsamı kül halinde bir bütün olarak mahkeme tarafından incelenmesi neticesinde, davacının konfeksiyon atölyesi olan işyerinde 20.06.1987 - 30.12.1989 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun'a tabi olarak ara vermeden kesintisiz şekilde makineci olarak hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı anlaşılmakla, davalılar SGK ve ...

İç ve Dış Ticaret Tekstil San.

A.Ş. aleyhine davacı tarafından açılan davanın kabulüne karar vermek gerektiği, 2.4616.02.02.0089141.006.07-66 sicil sayılı işyeri ...n Kollektif şirketine ait olup SGK' dan gelen evraklardan ...n Kollektif şirketinin konfeksiyon işi ile iştigal ettiği 01.10.1978 tarihinde 5510 sayılı yasa kapsamına alındığı ve 30.12.1987 tarihinde anılan yasa kapsamından çıkarıldığı anlaşılmış olup, dinlenen davacı tanığı...'in beyanı ile de işin ...'a taşındığı, nitekim ...

İç ve Dış Tic Tekstil San A.Ş.'nin ...'da kayıtlı bir şirket olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda ...n Kollektif şirketinin ...'daki faaliyetini durdurması yani ...'daki işyerinin kapanmasından sonra konfeksiyon atölyesinin ...'a taşınarak ... İç ve Dış Tic Tekstil San A.Ş. olarak faaliyetine devam ettiği; davacının, davalı ...

İç ve Dış Tic Tekstil San A.Ş.'ye ait işyerinde (Konfeksiyon atölyesinde) çalışmasına rağmen işe giriş bildirgesinin davalı Borlex Kollektif şirketi tarafından verilmiş olması sonucu değiştirmeyeceği, Bölge Adliye Mahkemesi ...

11. Hukuk Dairesinin kaldırma kararı sonrası dosya arasına celbolunan bilgi belge ve tanık beyanları doğrultusunda Davalı Borlex Kollektif Şirketi aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve davalı kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... İç ve Dış Teks. San. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 03.07.2018 tarihli müzekkere cevabından ... İç ve Dış Teks. San. A.Ş'nin ortaklarının .....n,... ...n, ......n,... ...n, ... olduğu görülmekle, bordro tanığı ... beyanında da davalı şirket ortaklarının isimlerinin beyan edilmesi sonucu davacının davalı şirkette çalıştığı.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, 01.08.1989 tarihinde ...sicilli davalıya ait işyerinden işe giriş bildirgesinin bulunması sonucu hak düşürücü süreye uğramayan davaya konu davalı yanında geçen hizmetlerin, dinlenen bordro tanıklarının beyanları karşısında da sabit olduğu anlaşılmakla mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu görülmekle, fer'i müdahil Kurum vekilinin ve davalı ... İç ve Dış Teks. San.

A.Ş vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum ve ... İç ve Dış Tic. Tekstil San. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İç ve Dış Teks. San. A.Ş. vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü maddesinde, taraf ve dava ehliyetine sahip olunması, dava şartı olarak düzenlenmiş ise de; anılan Kanun'un tarafta iradi değişikliği düzenleyen 124/3 üncü maddesinde, maddi bir hatadan kaynaklanan ve ya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebinin, karşı tarafın rızası aranmaksızın hakim tarafından kabul edileceği belirtilmiştir.

3. Değerlendirme Eldeki davada, davacı dava dilekçesinde davalı ... İç ve Dış ... Aş'ye ait işyerinde çalıştığını iddia ederek dava açmış olup Mahkemece davalı ... İç ve Dış Tic Tekstil San Aş'ye ait işyerinde (Konfeksiyon atölyesinde) çalışmasına rağmen işe giriş bildirgesinin davalı Borlex Kollektif şirketi tarafından verilmiş olması sonucu değiştirmeyeceği, davanın tanık beyanları ve ticaret sicil kayıtları ve diğer belgeler dikkate alınarak ispatlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, işe giriş bildirgesinin... Koll. Şti. tarafından verildiği, talep konusu dönemin 1987-1989 tarihleri arasına ilişkin olduğu, aleyhine hüküm kurulan davalı ... ... A.Ş.'nin ise Kurum kayıtlarına 1990 yılında işyeri tescili yaptırdığı, işyerinin de davacının çalıştığı işyeri olmadığı, gerçek işverenin belirlenmesinin gerektiği, işyerinin... Koll. Şti. şeklinde kurumda kayıtlı olduğu, dinlenen davacı tanıklarının da...

Koll. şirketine kayıtlı oldukları anlaşılmakla; kurumda kayıtlı olan işyeri araştırması... Koll. Şti. şeklinde yapılarak nev'i değişikliği varsa tespit edilmeli, kurumdan işyeri dosyası ve dönem bordroları celbedilmeli, buradaki bilgilere göre ticaret sicil kayıtları araştırılmalı, ilgili şirket davaya dahil edilmek suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra delilleri de toplanarak sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,