Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/5771 K.2023/6048

Taraflar arasında görülen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi Kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davalı SGK Bşk. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.02.1992 olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı SGK Bşk. vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Bşk. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında.

"Davaya konu somut olayda; davacının sigortalılık başlangıç tarihinin, kuruma verilen işe giriş bildirgesine istinaden 01.02.1992 tarihi olduğunun tespiti talep edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince ilk derece mahkemesince verilen kararlar kaldırılmış ve bir takım araştırmalar yapılmışsa da herhangi bir sonuç elde edilememiş “dava dışı işyeri hakkında başta Emniyet, İş kurumu gibi makamlarca etraflıca araştırma yaptırılmış, araştırma sonuçları adı geçen işyeri hakkında aradan geçen uzun zaman nedeniyle komşu işyeri verilerine ulaşılamadığı, o dönem çalışan kişilerin isim bilgilerinin elde edilemediği,

işyerinin çalışmalarını/çalışanlarını bilebilecek konumda kimsenin bulunmadığı yöndedir. Yapılan araştırma sonuçları her ne kadar istinaf gerekçelerini karşılamamakta ise de, tespiti istenen dönem 1992-1993 dönemleri olup, fiili olarak adı geçen işyerinin bulunduğu adresin şehir dışı-köy mahalli oluşu, bu haliyle işyerinin, normal şehir içi bir işyeri imiş gibi değerlendirilerek,

komşu işyeri veyahut işyeri çalışanlarını bilen kişilerin varlığının tespitinin mümkün olmaması kaldı ki resmi makamlarda dahi araştırılan yıl itibarile yazılı kayıtların mevcut olmadığı düşünüldüğünde kolluk araştırması sonucu veri elde edilememesinin dava konusu tespiti istenen çalışmanın gerçekleşmediğinin dayanağı olamayacağı” gerekçesiyle toplanan deliller kapsamında davanın kabulüne karar verilmiştir.

Ancak Bölge Adliye Mahkemesi kararında açıkça yazılı olmasına rağmen bordro tanıklarının tespiti yoluna gidilmeyerek kolluktan ve İşkur’dan komşu işyeri veya çalışanları tespit edilmeye çalışılmış, herhangi olumlu bir sonuç elde edilememiştir.

Davacı hakkında işe giriş bildirgesi veren işveren 117013 sicil numaralı ... olup işyeri 15.01.1991 – 31.05.1996 tarihleri arasında kanun kapsamındadır. Mahkemece kurumdan her ne kadar işyerine ait bordrolar istenmişse de davacının tespitini talep ettiği dönem 1992/1. dönem olup kurumca bu dönemden sonraki dönemlere ait bordrolar gönderilmiştir. Sonraki dönem bordrolarında ise çok fazla çalışan vardır. Dinlenen tanıkların ise 01.02.1992 tarihinde çalışması bulunmamaktadır. Dosya içerisinde bulunan 1992/1. döneme ait bordro ise davacının daha sonra çalışmış olduğu ... sicil numaralı ... Giyim San. Tic. A.Ş.’ye ait olup dava ile ilgisi yoktur.

Her ne kadar kolluk araştırması sonucu komşu işyeri ve tanık belirlenememişse de Bölge Adliye Mahkemesinin 16.01.2019 tarihli kararında da belirtildiği üzere, Mahkemece resen araştırma ilkesi çerçevesinde; davaya konu 01.02.1992 tarihini içine alacak şekilde 1992/1. dönem bordrosu getirtilerek, bu bordroda yer alan ve 01.02.1992 tarihinde çalışması olan, davacının çalışmasını da bilebilecek durumda olan bordro tanıkları davacıya sorulmak suretiyle belirlenmeli, kanaat oluşturmaya yetecek kadar tanığın beyanları tespit edildikten sonra oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir" gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak davanın kabulüne, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.02.1992 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Bşk. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

SGK Bşk. vekili, davanın hak düşürücü süreden reddinin gerektiği, sadece tanık beyanlarıyla karar verilip davanın ispatlanamamış olduğu, eksik araştırma ve incelemeyle karra verildiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanunun 79/10 ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı SGK Bşk. tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR