Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6077 K.2023/6994

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili ile davalı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin kurumdan 01.10.2016 tarihinde 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesine tabi emekli olduğunu, emekli aylığını düzenli almaktayken 29.09.2019 tarihi itibariyle emekli maaşının iş yerinin sahte olduğu iddiasıyla kesildiğini, müvekkilinin 4 günlük süre zarfında davalı ...'e ait iş yerinde el ilanı ve broşür dağıtıcısı olarak fiilen çalıştığını, yurt dışı hizmet borçlanmasına bağlı sigortalı prim gün sayısını doldurduğunu, emekliliğe hak kazandığını belirterek emeklilik maaşının kesilmesine yönelik kurum işleminin iptaline, müvekkilinin 02.06.2016-05.06.2016 tarihleri arasında davalı ...'e ait iş yerinde 4 gün süreyle çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde.

Sosyal Güvenlik denetmeni tarafından düzenlenen 14.01.2019 tarihli raporda davacının çalışıyor olarak gösterildiği ... isimli iş yerinde denetim yapıldığını, emniyetten alınan kayıtlar, iş yeri belgeleri ve kurum kayıtlarının incelendiğini, davacının iş yerinde fiili çalışma olmamasına rağmen sigortalı bildirimlerinin yapıldığının tespit edildiğini, sigortalı olarak bildirimleri yapılan davacı ile beraber yaklaşık 200 kişinin yurt dışı borçlanması yaparak 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında emekli olduklarını, bu kişilerin ikamet adreslerinin yurt dışında olduğunu,

sigortalı bildirimlerinin yapıldığı dönemlerde yurda giriş çıkışlarının olmadığını, çoğunun birbirleri ile akraba ilişkisi içerisinde olduğunu, sigortalılar adına iş takibi hizmet bedeli adı altında faturalar kesildiğini, davacının da yurt dışında yaşadığını, 4 gün gibi kısa bir süre için davalı yanında sigortalı bildiriminin yapıldığını, yurt dışı borçlanması yapmak suretiyle yasanın 4/1-a maddesi kapsamında emekli olduğunun tespit edildiğini, davacının yurt dışında yaşıyor olması,

yaşı vs hususlar gözetildiğinde Türkiye'de 4 gün el ilanı ve broşür dağıtmak suretiyle çalışma yapmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacının fiili çalışmaya dayanmayan hizmet sürelerinin ve emeklilik işleminin iptali yönündeki kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde; davacının çalışmasının fiili olduğunu, günün belirli saatlerinde ...'daki Sosyal Güvenlik Merkezlerinin önünde el ilanı ve broşür dağıtımı işlemi yaptığını, bu sürelerin dışında da ofiste olağan işlerin yürütülmesinde personele yardım ettiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kabulüne, Kurum işleminin iptali ile davacının, davalı ... e ait iş yerinden 02.06.2016 - 05.06.2016 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, Kurumca yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının fiili ve gerçek bir çalışmasının olmadığını ileri sürmüştür.

Davalı ... istinaf dilekçesinde, davanın açılmasına kendisinin sebebiyet vermediğini, davaya konu hizmetlerin iptali ile ilgili tarafın bir ihmalinin bulunmadığını, mahkemece aleyhine verilen vekalet ücretinden davalı Kurum ile birlikte sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıların istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalı ... unvanlı işyerinde 02.06.2016-05.06.2016 tarihleri arasındaki çalışmalarının gerçek olup olmadığı, Kurumun yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 59 ve 86 ncı maddeleri.

3.Değerlendirme

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

İnceleme konusu davada davacı, Kurum tarafından iptal edilen 02.06.2016-05.06.2016 döneminde davalıya ait işyerinde el ilanı ve reklam broşürü dağıtıcısı olarak 4 gün süreyle çalıştığının tespitini talep etmiştir. Mahkemece, davanın kabulüne belirtilen tarihlerde davacının davalıya ait işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir.

Dosya kapsamındaki belgelere göre davalının işyeri kaydının iş takipçiliği hususunda olup, bordro tanıklarının da bu işte çalışan kişiler oldukları, kaldı ki bordro tanıklarının davacı ile aynı dönemde çalışması olan kişilerden olmadıkları, denetmen raporuna göre söz konusu işyerinden çok fazla kişinin bildiriminin yapıldığı, bu kişilerin de broşür dağıtma işinde çalıştıklarının beyan edildiği, işyerinin kapasitesi de dikkate alındığında çalışmanın fiili olup olmadığı hususunda ciddi şüphe oluşmakla, davacı ile aynı dönemde çalışması dahi bulunmayan bordro tanıklarının beyanlara dayanılarak çalışmanın fiili olduğunun kabulü isabetsizdir.

Mahkemece, davacı ile aynı dönemde çalışması bulunan bordro tanıkları, yeterli bordro tanığına ulaşılamaması halinde komşu işyeri tanıkları tespit edilip, bu kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davacının broşür dağıtma işini nerede, ne şekilde yaptığı sorularak, davacının fiili çalışma olgusu ve davaya konu kurum işleminin gerçekliği hiçbir kuşku ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirlenmeli ve oluşacak kanaate göre karar verilmelidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,