Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6189 K.2023/6576

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun...Bağ-Kur numarasında kayıtlı ve ...

TC. kimlik numaralı müteveffa sigortalı...'nın müvekkili ...'nın eşi olduğunu, davacının eşi...'nın 11.10.1999 tarihinde borçsuz olarak emekli maaşı talebinde bulunduğunu ve emekli maaşının o tarihte eksiksiz olarak Bağ-Kur üzerinden bağlandığını, davacının eşi...'nın 17.07.2014 tarihinde vefat etmesi üzerine davacının SGK Kozan şubesine yazmış olduğu 23.07.2014 tarihli dilekçeye veraset ilamı ile ölüm belgesini de ekleyerek Bağkur'dan vefat eden eşinin emekli maaşının kendisine bağlanması talebinde bulunduğunu, ardından maaşından kesinti yapıldığını,

maaşından her ay haksız yere kesilen toplam 500,00 TL'nin (fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak üzere şimdilik) 23.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle. Kurumun...Bağ-Kur numaralı sigortalısı...'nın dosyasının incelenmiş olduğunu, 11.10.1999 tarihinde borçsuz olarak yaşlılık aylığı talebinde bulunduğunu ve maaş bağlandığının tespit edildiğini, ...'nın 17.07.2014 tarihinde vefat ettiğini ve ....

T.C kimlik numaralı hak sahibi ...'nın ölüm aylığı talebinde bulunduğunu, yapılan inceleme neticesinde sigortalının ...Bağ-Kur numarası ile 2926 sayılı Kanun'a tabi Tarım Bağ-Kur kaydının olduğunun tespit edildiğini, son 3,5 yıllık (1261 gün) hizmetin de Tarım Bağ-Kur numarasında geçmesi nedeniyle 1479 sayılı Kanun'a tabi...Bağ-Kur numarasından bağlanan yaşlılık aylığının iptal edildiğini ve 68.033,12 TL borcun sisteme kaydedildiğini, ...Bağ-Kur numarasından 01.11.1999 itibariyle yeniden maaş bağlanmış olduğunu, 44.106,01 TL alacağının çıktığını,

çıkan alacağın borca mahsup edilmesinden sonra kalan borcun hak sahibi ...'nın ölüm maaşından kesinti yapılarak tahsil edilmekte olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller ve bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirildiğinde, yaşlılık aylığının 2926 sayılı Kanun yerine 1479 sayılı Kanun'a göre hatalı bağlandığının tespiti tarihinden geriye doğru son 5 yıllık sürede fiilen ödenen aylıklar ile 2926 sayılı Kanun gereği aylık bağlansa idi ödenmesi gereken aylıklar arasındaki farkın tespiti sonucunda davacının bakiye borcu bulunduğu anlaşılmakla davanın reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.-Davanın reddine, …, " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: mahkemece 02.04.2020 tarihli bilirkişi raporu ile 06.01.2020 tarihli bilirkişi raporu arasındaki çelişkiyi gidermeden usul ve yasaya aykırı ve muallakta bir karar verildiğini, yersiz ödenen aylıklar arasındaki fark tutarın dikkate alınarak dosyanın yeniden bilirkişiye tevdii edilmesi gerekirken SGK'nın fazla yersiz ödeme çıkarttığı sabit iken davanın kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında yapılan incelemede, sigortalının son 7 yıldaki fazla hizmetin 6 yıl, 2 ay 26 gün olduğu bunun 1 yıl 13 günü 1479 sayılı Kanun'a tabi, 5 yıl 11 ay 17 günün ise 2926 sayılı Kanun'a tabi hizmet olduğu anlaşılmaktadır. 1479 sayılı Kanun'a göre ödenen maaştan 2926 sayılı Kanun'a göre bağlanan gelirin mahsubu ile geriye 10.076,41 TL fark bulunduğu, davacının aylıklarından kesinti yolu ile 4.805,37 TL tahsil edildiği, toplam borçtan çıkarıldığında davacının 5.901,04 TL yersiz ödeme borcunun olduğu, dosya kapsamında sabit olduğu anlaşılmakla mahkeme hükmüne karşı yapılan istinaf taleplerinin, HMK 353/1 –b1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir. karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesini tekrarla kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, aksi Kurum işleminin iptali ile yersiz aylık borcu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve 96 ncı madde hükümleridir.

2-1982 Anayasası 142/3 üncü maddesinde “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.” şeklinde düzenleme mevcuttur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297/1-c. maddesinde, bir mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiği açıklanmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Hükmün Kapsamı” başlıklı 297 nci maddesinde:

“ Hüküm "Türk Milleti Adına" verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:

a)Hükmü veren mahkeme ile hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad ve soyadları ile sicil numaraları, mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hükmün hangi sıfatla verildiğini,

b)Tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerini,

c)Tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri,

ç)Hüküm sonucu, yargılama giderleri ile taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun yolları ve süresini,

d)Hükmün verildiği tarih ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin imzalarını,

e)Gerekçeli kararın yazıldığı tarihi,

Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.” şeklinde düzenleme getirilmiştir.

3- Yine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 298 inci maddesinde de hüküm kısmında iki tarafa yükletilen hak ve borçların tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmesi zorunluluğu tekrarlanmıştır. HMK’nın “Hükmün yazılması” başlıklı 298 inci maddesi;

“Hüküm, hükmü veren hâkim, toplu mahkemelerde başkan veya hükme katılmış olan hâkimlerden başkanın seçeceği bir üye tarafından yazılır.

Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz.

Hükümde gerekçesi ile birlikte karşı oya da yer verilir.

Hüküm, hükmü veren hâkim veya hâkimler ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır.”

4- Mahkeme kararı kanunda açıkça belirtilmiş unsurları ihtiva etmeli ve belli bir şekle uygun olarak yazılmalıdır. Kararda bulunması gereken hususlar HMK 297 nci maddede ayrıntılı olarak tek tek sayılarak gösterilmiştir. Bunun sebebi, kararın açık ve gerekçeli olması, infazı kabil olması ve hukuki dinlenilme hakkının yerine getirilmesidir. 298 inci maddeye göre de gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamayacaktır.

5- Kararda yazılması gereken en önemli unsurlardan birisi de hüküm sonucudur. Zira hüküm sonucu, davacının somut talepleri hakkında infaz edilebilecek ve kesin hükme konu olabilecek şekilde kaleme alınmalıdır. Madde 297/2 nci “Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”.

6- Yukarıda yapılan açıklamalar gereğince hükümde taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde, infaza elverişli olarak gösterilmesi zorunludur.

3. Değerlendirme 1.Kurum işleminin iptali ile borçlu olmadığının tespiti ve yersiz kesilen aylıkların ödenmesi istemli davada Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu ile 5.901,04 TL yersiz borcun olduğuna işaret edildiği ve buna göre gerekçe oluşturulduğu halde davanın tümden reddi hatalı olmuştur.

2.İlk Derece Mahkemesince bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3. O halde, temyiz eden davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları ile HMK 369 uncu maddesi kapsamında kanunun açık hükmüne aykırılıklar da gözetilerek, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm sair temyiz itirazları incelenmeksizin bozulmalıdır.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz giderinin istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,