Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6297 K.2023/8113

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının davalı işyerinde 20.03.2007- 30.11.2013 tarihleri arasında haftanın altı günü tam gün şeklinde çalıştığını, sadece pazar günleri çalışmadığını, ayda fiilen 26 gün çalıştığını ancak hizmetlerinin SGK'ya ayda sadece yedi gün çalışması varmış gibi eksik bildirildiğini belirterek, bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kabulüne, davacının 20.03.2007- 30.11.2013 tarihleri arasında davalı ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı'na bağlı ... Büyükşehir Belediyesi Kömür Dağıtım Komisyonu Başkanlığı'nda ayda 7 şer gün olarak bildirilen çalışma süresinin SGK kapsamında ayda 30 güne tamamlanması gerektiğinin tespitine " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı ve fer'i müdahil kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili, davacıyla yazılı sözleşme yapıldığı, sözleşmeye göre bildirimlerin yapıldığı, davacının götürü usulle ücret aldığı, belediyeye husumet düşmeyeceği, bilirkişilere yerinde inceleme yetkisi verilmesine rağmen gerekli incelemenin yapılmayıp tanık beyanlarıyla rapor oluşturulduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Feri müdahil Kurum vekili, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, yeterli inceleme yapılmadan karar verildiği, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme Somut olayda, dinlenen tanık beyanları ve aldırılan bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilmişse de verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı adına 20.03.2007-30.11.2013 tarihleri arasında ... Büyükşehir Belediyesi Kömür Dağıtım Komisyonu başkanlığınca ayda 7 gün bildirim yapıldığı, ... Büyükşehir Belediyesi Kömür Dağıtım Komisyonu ile davacı arasında 02.02.2007-31.12.2007, 23.11.2011-23.11.2012, 23.11.2012-23.11.2013 tarihleri arasında kısmi süreli iş sözleşmesi yapıldığı ve bu sözleşmeye göre haftada 6 gün günde 2 saat çalışılacağı ve aylık sigorta gün sayısının ay içinde çalışma saatinin 7,5 'a bölünerek tespit edileceğinin belirtildiği anlaşılmaktadır. Bildirimden daha fazla çalışıldığına yönelik kabul yetersiz incelemeye dayalıdır.

Davaya konu yerin halk ekmek büfesi olması karşısında, büfeye yapılan dağıtım saatleri ve miktarları somut olarak belirlenmemiş, tanık beyanlarına göre kanaat oluşturulmuştur.

Mahkemece, büfeye hangi saatlerde ne kadar ekmek dağıtımı yapıldığı, bunun ne kadar sürede satıldığı resmi kayıtlar ve tanıklarla somut olarak belirlenmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,