Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6503 K.2023/7579

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Sosyal Güvenlik Kurumundan 01.02.2010 tarihinde emekli olduğunu, işverenler ...'ın firması ... inşaat şirketinde ... no.lu dosya üzerinde 15.03.2008 tarihinde işe giriş 30.06.2009 tarihinde çıkışının verildiği, 467 gün çalıştığını, ... inşaatta ...no.lu dosya üzerinden 01.03.2007 tarihinde işe başladığını, 13.03.2008 tarihinde işten çıkışının verildiği,

373 gün çalıştığını, ... yanında 1007733 no.lu dosya üzerinden 25.11.2006 tarihinde işe başladığını 01.03.2007 tarihinde işten çıktığını, toplam 67 gün çalıştığını, ... inşaatta ... no.lu dosya üzerinden 01.01.2006 tarihinde işe giriş yaptığını, 24.11.2006 tarihinden işten çıkışının verildiğini, bu işyerinde toplam 324 gün çalıştığını, hizmet dökümünü sunduğunu, ilgili firmalara yatırmadıkları sigorta primlerini sosyal sigortalar kurumuna yatırmalarını, SGK kurumunun hatasından ve denetim eksikliği nedeniyle ilgili firmayı uyarmaması ve gerekçeli yaptırımı uygulamaması nedeniyle kesilen emekli maaşının tekrar tarafına ödenmesine,

bu zamana kadar almış olduğu maaşın yasal faizi ile birlikte toplam tutarı olan 92.576,69 TL sini talep ettiğini, bu miktarın hatası olan firmalara ödettirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekilinin cevap dilekçesi ile; davacının dilekçesinde ileri sürdüğü tüm iddia ve savunmaların gerçek dışı olup haksız davanın reddi gerektiğini, davacının inşaatta çalışmış ve sigorta primleri eksiksik ödendiğini, muhasebeciden kaynaklanan gecikmeler olmuş ise de sigorta primleri faizleri ile birlikte eksiksiz ödendiğini, davacının emekliliğinin iptal edilmesinin sebebini bilmediğini, davacının gerçek dışı iddia ve savunmalara dayanarak açmış olduğu usul ve yasalara aykırı kötü haksız davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... vekilinin cevap dilekçesi ile; müvekkilinin kendi inşaatında davacının fiilen çalıştığı zaman dilimi ile ilgili bir itirazı bulunmadığını, sigorta soruşturmasında da böyle bir beyanı olmadığını, müvekkilin iş bu huzurdaki davada davalı olarak gösterilmesi hatalı ve yanlış olduğunu, bu nedenle davanın müvekkil yönünden reddi gerektiğini beyan etmiştir.

3.Davalı ... beyanında: " Ben... Toplu Taş. Aracılık Turz. Ltd. Şti isimli iş yerinin sahibiyim. Bu firma 2006-2008 yılları arasında faaliyet göstermiştir. Servis işi yapıyorduk. Çalışanlarım ..., Cemal Bodur, Hasan Şen idi. Ancak davacı ... Topcu herhangi bir şekilde benim şirketimde çalışmamıştır. Ben bu kişiyi tanımam, mahkemeye geldiğimde gördüm. Bu yanlış sigortalılık bildirimini görünce SGK' ya kendim başvurdum ve bu hususta beyan verdim. Bu bildirimi muhasebecimin yapmış olabileceğinden şüpheleniyorum" şeklinde beyanda bulunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davacı yanın iddiası ve tanık beyanları doğrultusunda; davacının hizmetinin iptal edildiği tarihlerde davalıların yanında çalışmasının fiili olduğu somut tanık beyanları ile ispat edilmemiştir. Davacı tanığı ...'in ise muhasebeci olduğu davacının çalışması ilgili olarak somut bilgi sahibi olmadığı anlaşılmıştır. Kamu tanığının ise davacıyı tanımadığı beyanı ile sabittir.

Dinlenen diğer tanıkların da davacıyı tanımadığı anlaşılmıştır. Denetmen raporunda davalıların detaylı beyanları alınmış ve davalılar davacının çalışmasının fiili olmadığını belirtmişlerdir, davacı asil ise denetmene verdiği ifade de işveren ...'ı tanımadığını ve kişinin yanında çalışmadığını,... Toplu Taşımacılık Turz. Tic. Ltd. Şti.'ni ilk kez ifadesi alınırken duyduğunu ve şirket ortaklarını tanımadığını, adı geçen şirkette çalışmadığını ikrar etmiştir.

Davalı Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından yapılan tespit ve düzenlenen raporların aksi eşdeğer delillerle ispatlanamamış olup" gerekçesiyle denetmen raporuna istinaden yapılan kurum işleminin iptaline ve davacının emekliliğe hak kazandığının tespitine yönelik davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini, bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması gerektiği gerekçeleri ile yasal süre içerisinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kurum tarafından iptal edilen hizmetlerin fiili çalışma olduğunun tespiti ile aksine kurum işleminin iptali ve emekliliğe hak kazandığının tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 59 ve 86 ncı maddeleri.

3.Değerlendirme

1.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. İnceleme konusu davada davacının , 01.01.2006 - 24.11.2006 tarihleri arasında ...'a ait ... işyeri sicil nolu, 25.11.2006 - 01.03.2007 tarihleri arasında ...'a ait 1007733 işyeri sicil nolu, 01.03.2007 - 13.03.2008 tarihleri arasında ...'ya ait ...işyeri sicil nolu, 15.03.2008 - 30.06.2009 tarihleri arasında ...' ın sahibi olduğu ... İnşaat şirketinde ... işyeri sicil nolu işyerlerinden yapılan bildirimlerin fiili çalışmaya dayalı olmadığının tespitiyle Kurum tarafından iptal edildiği, davacının çalışmalarının gerçek olduğuna dair iddiasının ise reddedildiği, Mahkemece, yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.

3. Yapılması gereken iş; çalışmaların geçtiği işyerlerine ait uyuşmazlık konusu döneme ilişkin olarak her bir işyeri tespit edilerek ayrı ayrı tüm bordro kayıtlarının getirtilmesi, çalışan sigortalıların beyanları alınmalı ve aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte komşu işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenerek uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesinden ibarettir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, ilişkin kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmalıdır.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,