Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6561 K.2023/12536

Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun ve aynı sigorta üzerinden yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkin davasından dolayı yapılan yargılama sonunda bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonucunda Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.11.1989 tarihinden itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığını, 08.03.2013 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğunu, davacıya yaklaşık 18 ay sonra verilen 17.07.2014 tarih 3.696.451 sayılı cevabi yazıda müvekkilinin 25 yıl öncesine ait 01.11.1989 tarihli işe giriş bildirgesi ve zorunlu SSK sigortalılığı tespit edildiği belirtilerek 2926 sayılı Tarım Sigortalığının iptal edildiği ve yaşlılık aylığına hak kazanmadığı gerekçesiyle talebinin reddedildiğinin belirtildiğini,

müvekkilinin 01.11.1989 tarihinde bir işveren yanında hizmet akdi ile çalışmasının söz konusu olmadığını, müvekkilinin bu tarihten önce geçimini tarımsal faaliyet ile sürdürdüğünün davalı Kurumca ve ...

Köyü Muhtarlığınca tespit edildiğini, müvekkilinin ilgili yasalara göre yaşlılık aylığına hak kazandığını, Kurum işleminin usul ve yasalara aykırı olduğunu beyan ederek davalı Kurumun yarattığı muarazanın giderilerek aylığın devam etmesi yönünde ihtiyati tedbir karar verilerek müvekkilinin 01.04.2013 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazanıldığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının 01.11.1989 tarihinde SSK kapsamında sigortalığının tespit edilmesi sebebiyle emeklilik talebinin kabul görmediğini, kurumlarınca yapılan işlemlerin usul ve yasalara uygun olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 06.05.2016 tarihli ve 2014/396 Esas 2016/137 Karar sayılı sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının 2926 sayılı Kanun'a göre zorunlu sigortalılığının 01.01.1990 tarihinden itibaren başlatılması ve bu tarihten itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında (26.11.1990-26.12.1990, 05.12.1994-31.12.1994, 01.01.1995-07.02.1995 ve 01.12.1995-30.12.1995 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalılığı ile çakışan toplam 89 günlük sigortalılık süresi dışında ) kesintisiz Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine davacının yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğu 08.03.2013 tarihinde yaşlılık aylığına hak kazandığı ve talep tarihini takip eden aybaşı olan 01.04.2013 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması ve aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1.Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 28.05.2018 tarihli ve 2016/11030 E., 2018/5186 K. sayılı ilamında, "... Mahkeme tarafından, 01.01.1990 yılını takip eden yıllara ilişkin sigortalılığın ancak davacının sigortalılık iradesini ortaya koyacak herhangi bir başvurusu, prim ödemesi, ürün satışı veya bu satışlardan yapılan prim tevkifatı bulunması koşuluyla olabileceği gözetilmek suretiyle yukarıda belirtilen hususlarda yapılacak araştırma ve inceleme sonucuna göre karar verilmelidir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 21.07.2020 tarihli ve 2018/310 E. 2020/252 K. sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Dairemizin 24.02.2021 tarihli 2020/10448 E. 2021/2204 K. sayılı ilamında;"...Mahkemece uyulan Dairemiz bozma kararında, Mahkemenin davacının 01.02.1989 - 31.12.1989 tarihleri arasındaki SSK’lı olarak çalışmasının sona erdiği tarihi takip eden 01.10.1990 tarihi itibariyle 2926 sayılı Kanun sigortalısı sayması yaklaşımının yerinde bulunmasına göre bozma sonrasında yapılan yargılamada Mahkemece davacının 01.03.1994 öncesi sigortalılığın bulunmadığı yönünde yazılı karar tesisi çelişkili olup 01.01.1990 sonrası Tarım Bağ-Kur sigortalılığının ne zamana kadar devam ettiği hususu belirlenmelidir.

Diğer taraftan, 01.03.1994 - 08.03.2013 arası dönem bakımından ise Mahkeme, 2926 sayılı Kanun'a dayalı sigortalılığa ilişkin istemin reddi ya da kabulü yönünde belirleme yapmaksızın belirtilen tüm bu sürelerin yapılandırma ihyası olarak kabulü halinde dahi tahsis koşullarının gerçekleşmeyeceğini belirterek tahsis talebinin reddine karar vermiştir. Dolayısıyla bu dönem bakımından dahi 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığın varlığı ya da yokluğu yönünden bir değerlendirme yapılmamış olması da yerinde görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle, davacının hem 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığı hem de tahsis talebi yönünden yukarıda belirtilen hususlarda yapılacak araştırma ve inceleme sonucuna göre karar verilmelidir..." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

C. Üçüncü Bozma Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 23.11.2021 tarihli ve 2021/112 Esas 2021/351 Karar sayılı kararıyla; açılan davanın reddine karar verilmiştir.

2.Dairemizin 30.03.2022 tarihli 2022/2386 E. 2022/4700 K. sayılı ilamında;" Mahkemece, davacının 01.2.1989 - 31.12.1989 tarihleri arasındaki SSK’lı olarak çalışmasının sona erdiği tarihi takip eden 01.01.1990 tarihi itibariyle davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığının hangi dönemler arasında ne zamana kadar, ne kadar olduğu, ihya edilebilecek dönemlerin hangi dönemler olduğu açıkça belirlenmeli, sonrasında tahsis koşulları değerlendirilmek suretiyle davacının hem 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığı hem de tahsis talebi yönünden yukarıda belirtilen hususlarda yapılacak araştırma ve inceleme sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..." gerekçesiyle bozulmuştur.

D.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bozmaya uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararıyla; "... davacının 01.11.1989-31.12.1989 tarihleri arasında geçen 60 günlük 4/1-a hizmetinin bulunması karşısında, bu dönem yönünden Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılmaması yerinde olsa da davacının 22 yaşını ikmal etmiş olduğu dikkate alınarak Bağ-Kur başlangıcının 01.01.1990 günü olarak kabul edilmesi gerektiği, nitekim davacının 01.01.1990 tarihi ile tahsis başvurusunda bulunduğu 08.03.2013 tarihleri arasında, ekici/üretici olarak kendi nam ve hesabına çalıştığı, bu çalışmasının kolluk zabıtları, müstahsil ödemelerinden yapılan Bağ-Kur prim stopajları,

bu faaliyeti yürütmek için gerekli ekipmana sahip olması, oda, birlik ve kefalet kooperatifi üyelikleri ile bu faaliyeti yürütecek adına tescilli tarla ve kiraladığı yerlerin mevcudiyeti, doğumundan beri aynı yerde ikamet etmesi ve giderek dinlenen tanık beyanları kapsamında, geçen çalışmasının bu döneme ait kısa süreli 4/a hizmetleri hariç olmak üzere, kendi nam ve hesabına geçmiş olması bakımından zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiği, davacının 26.11.1990-26.12.1990, 05.12.1994-07.02.1995 ve 01.12.1995-30.12.1995 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalılığı ile çakışan toplam 89 günlük 4/a sigortalı hizmetlerinin,

kısa süreli çalışmalar olduğu ve makul süre olarak sigortalının Bağ-Kur tescilinin ve bütün Bağ-Kur hizmetlerinin iptalini gerektirmediği, bu nedenle Kurum işleminin aksine; davacının 01.01.1990 tarihinde sonraki 4/a çalışmalarına ilişkin süreler hariç olmak üzere 01.01.1990-01.04.2005 dönemi için de Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğu ve bu durumda davacının 01.01.1990-30.04.2008 tarihleri arasında Mahkememizce kabul edilen Tarım Bağ-Kur sigortalı süreleri için ek-19 ihya işleminin geçerli kabul edilmesi gerektiği, davacının 01.11.1989-31.12.1989 tarihleri arasında geçen 60 günlük 4/1-a hizmetinin bulunduğu,

26.11.1990-26.12.1990, 05.12.1994-07.02.1995 ve 01.12.1995-30.12.1995 dönemlerinde 89 gün olmak üzere toplam 119 gün 4/a sigortalılığının bulunduğu, 01.01.1990-01.05.2008 tarihleri arasında ek-19 borçlanması ile birlikte (bu dönemdeki 89 gün 4/a süreleri dışlandığında) 6510 gün tarım-bağkur sigortalı süresinin olduğu ve buna ek olarak Ek:63 ihya ve borçlanma işlemi yaparak 01.05.2008 ile tahsis başvuru tarihi olan 08.03.2013 dönemindeki hizmetlerinin karşılığı 1.748 gün Tarım Bağ-Kur süresi toplamına göre 8258 gün Bağ-Kur süresinin bulunduğu,

595 gün askerlik borçlanması yaptığı, 2928 sayılı Kanun uyarınca tüm sigortalılık sürelerinin toplamının 9002 günlük (25 yıl 2 gün) olduğu, 25 yıllık sigortalılık süresini tamamlayan davacıya 08.03.2013 tarihini takip eden 01.04.2013 tarihi itibarıyla 4/1-b statüsünden yaşlılık aylığının bağlanması gerektiği,..." gerekçesiyle

Davanın kısmen kabulü ile davacının 2926 sayılı Kanun'a göre zorunlu sigortalılığının 01.01.1990 tarihinden itibaren başlatılması ve bu tarihten itibaren; 506 sayılı Kanun kapsamında geçen 26.11.1990-26.12.1990, 05.12.1994-07.02.1995 ve 01.12.1995-30.12.1995 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalılığı ile çakışan toplam 89 günlük sigortalılık süresi hariç olmak üzere 01.04.2005 tarihine kadar 2926 sayılı Kanun'a göre zorunlu sigortalı olduğunun tespitine davacının 01.04.2005 tarihinden önceki 2926 sayılı Kanun'a göre zorunlu sigortalı olduğu kabul edilen süreler de dikkate alınarak 01.01.1990-30.04.2008 tarihleri arasında isabet eden Tarım Bağ-Kur sigortalı süreleri için ihya işleminin geçerli kabul edilmesi gerektiğinin tespitine fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-Davacının yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğu 08.03.2013 tarihinde yaşlılık aylığına hak kazandığı ve talep tarihini takip eden aybaşı olan 01.04.2013 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık Tarım Bağ-Kur sigortalılığını tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 5, 6, 7, 9 uncu maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle, Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,