Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/6573 K.2023/9809

Taraflar arasında eksik hesaplanıp ödendiği iddiası ile iş göremezlik geliri miktarının yeniden belirlenmesi ve fark aylıkların tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davaların kabulüne, karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalılardan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde, 3400016651474 sigorta sicil nolu müvekkili ...'ın 01.11.20002 tarihinde geçirdiği iş kazasından sonra sakat kaldığını ve SGK tarafından malullük oranı %20,2 olarak belirlenerek kendisine bu oran üzerinden malullük aylığı bağlandığı, ancak davanın dışındaki üçüncü kişi konumundaki müvekkilinin işvereni ... Toptan Et Hayvan Ürünleri San. Ltd.

Şti ve sair davalılar aleyhine açmış oldukları İstanbul 4.İş Mahkemesi’nin 2009/824 Esas dosya numarasında görülen iş gücü kaybının tazmini talepli dava sırasında yapılan bilirkişi incelemeleri sırasında müvekkilinin İş gücü kaybının Adli Tıp Genel Kurutu tarafından %35,2 olarak belirlendiğini, müvekkilinin %20,2 olarak belirlenen malullük oranının yeniden belirlenerek Adli Tıp Kurumu tarafından belirlenen %35,2 oranında ya da daha da yüksek olduğunun tespitini, müvekkiline %20,2 üzerinden 180 TL civarında ödenen malullük aylığının, yeni oran doğrultusunda yeniden belirlenerek artırılmasını,

eksik olarak ödenmiş olan kısmının faizi ile birlikte ödenmesine ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla. 19.08.2008 ile davanın açıldığı tarih arasındaki süreyi kapsayan iş bu miktarın şimdilik 3.000 TL olarak 19.08.200S tarihinde müvekkiline bağlanan malullük aylığı ile yeni tespit edilen oran ve miktar arasındaki eksik olarak ödenen kısmın faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ilk davada hüküm altına alınan 3.000 TL den bakiye kalan 1.764,38 TL ile ilk dava tarihi olan 02.02.2012 tarihine kadar işlemiş olan faizlerin bakiye kalan 79,62 TL faizi ve bu tarihten sona anaparaya işleyecek olan faiziyle birlikte kendilerine ödenmesini talep ettiklerini, İstanbul 20.İş Mahkemesinin 2015/405 Esas sayılı dosyasından Unkapanı SGM mahkemeden gelen müzekkere cevabında 20.10.2007 ila 21.04.2014 tarihleri arasında toplam 64.905,93 TL ödenmesi gerektiğinin belirtildiği,

dosyadan alınan Av. ...'ün raporunda ise toplam 33.973,38 TL fark iş göremezlik ödeneği alacağının tespit edildiğini, işbu raporun ve SGK'nın yazısının kabulü halinde alacaklarının çok daha yüksek olduğunu, mahkeme kararı ile iki rapor arasındaki çelişki sebebiyle iki tarafçada temyiz edildiğini, dosyanın halen Yargıtay'da olduğundan bahisle; malulen emekli olan müteveffa ...'in malullük/emekli aylığının, malullük durumuna göre İstanbul 20.İş Mahkemesinin 2015/405 esas, 2018/63 karar sayılı, 15.02.2018 tarihli kararıyla yeniden düzenlenerek artırılması karşısında belirsiz alacak davası olarak,

eksik ödenmiş olan aylıklarının bakiyesi olarak 1.764,38 TL nin ilk dava tarihi olan 02/02/2012 tarihine kadar işlemiş olan 79,62 TL faizi ve 02.02.2012 tarihinden sonra anaparaya işleyecek faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, cevap dilekçesinde özetle; Yüksek Sağlık Kurulu'nun davacının maluliyet oranını tespit ettiğini, bu orana göre maaş bağlandığını, dosyada başka kesinleşmiş oran bulunmadığını beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, ilk bozma öncesi verilen ilk karar ile davacının 01.11.2002 tarihinde iş kazası geçirdiği, % 20,2 maluliyet oranı tespiti yapıldığı ve bu oran üzerinden aylık bağlandığı, 4. İş Mahkemesinde açılan işgücüne ilişkin tazmin talepli davada Adli Tıp Genel Kurulu tarafından davacının maluliyet oranının % 35,2 olarak tespit edildiği, buna göre malûliyet oranının % 35,2 oranında olduğunun tespitine, malûllük aylığının bu oran üzerinden düzenlenmesi gerektiğinin tespitine ve eksik olarak ödenen miktarın tahsiline karar verilmesinin talep edildiği,

4. İş Mahkemesinin 2009/824 Esas sayılı dosyasında adli tıp kurumunca düzenlenen raporda davacının geçirdiği iş kazası sonucunda malüliyet oranının %35,2 olduğu yönünde rapor verildiği, bu rapora göre bilirkişi tarafından davacıya ödenmesi gereken aylığın 33.973,38 TL olarak hesaplandığı, davanın ıslah edilmediği, Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen heyet raporu ve bilirkişi raporuna göre davanın kabulüne davacının %35,2 oranında malul olduğunun tespitine ve maluliyet aylığının %35,2 oranına göre belirlenmesine, 3.000,00 TL 'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan alınarak davacıya ödenmesine,

dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Dairenin 1. Bozma Kararı

1.Mahkemenin ilk bozma öncesi verdiği kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin, ilk bozma kararında, eldeki dava sonucu belirlenecek olan sürekli işgöremezlik oranı üzerinden davacıya bağlanması muhtemel sürekli işgöremezlik gelirinin ilk peşin sermaye değeri üzerinden işverene rücunun sözkonusu olması nedeniyle dava işverenin de hak alanını ilgilendirdiğinden, usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmesi sağlanması gereken işverenin göstereceği bütün deliller toplandıktan sonra, sürekli işgöremezlik oranına ilişkin değerlendirme yapılmalıdır.

Yüksek Sağlık Kurulu'nun Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğüne göre davacının 20.01.2007 tarihi itibariyle uğradığını belirlediği % 20,2 sürekli işgöremezlik kaybının.

Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu % 35,2 olduğunu belirlemiş olmasına karşın; bu oranın 20.01.2007 tarihinden itibaren mi, yoksa artma kaydıyla ileri bir tarihten itibaren mi geçerli olduğuna ilişkin herhangibir tespit yapmamış olması karşısında, Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü hükümleri çerçevesinde Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu'ndan alınacak raporla davaya konu işkazası sonucu davacıda oluşan %35,2 sürekli işgöremezlik kaybının 20.01.2007 tarihinden itibaren mi, yoksa artma kaydıyla ileri bir tarihten itibaren mi geçerli olduğu açıklığa kavuşturularak yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. Mahkemece 1. Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin ikinci kararı ile davacının 20.10.2007 işgöremezlik oranının %20,2 devamında 27.08.2008 tarihinde işgöremezlik oranının %35,2 olarak değiştiği durumda 01.07.2007 tarihine kadar güncellenmiş yıllık gelirinin %35,2 işgöremezlik oranına göre 20.07.2007 tarihinde hesaplanan aylığının aylıklarda yapılan artışlar ile 28.08.2008 tarihine taşınarak 28.08.2008 tarihindeki sürekli kısmi işgöremezlik geliri belirlenmiştir.

Görüldüğü üzere davacının tam sürekli iş göremezlik gelirine ilişkin yani, sürekli işgöremezlik gelirinin hesabında esas alınan günlük ortalama kazanç ile aylık bağlama oranının %70 olacağı ile alt sınır aylıkları ile ilgili bir uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlık bu gelire uygulanacak sürekli işgöremezlik oranına ilişkindir. Davacının gelirinin %20,2 sürekli iş göremezlik derecesi yerine %35,2 sürekli iş göremezlik derecesinin uygulanması durumunda ilkinde tam gelirin %20,2 'si yerine 28.08.2008 tarihinden itibaren %35,2’sine artırılması gerekecektir.

Hükme esas alınan 13/11/2017 tarihli bilirkişi raporunda, sürekli iş göremezlik oranındaki değişme göz önüne alınarak değişim tarihi olan 28/08/2008 tarihinden dava tarihi olan 02/02/2012 tarihine kadar fark gelir alacağı 4.764,38 TL, fark faiz alacağı da 695,58 TL olarak hesaplanmıştır.

Yapılan yargılama, uyulmasına karar verilen bozma ilamı sonrasında aldırılan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davanın kabulü ile,davacıların murisi ...' ın 28/08/2008 tarihinden itibaren sürekli iş göremezlik oranının %35,2 olduğunun tespitine, davacıların murisi ...' ın dava tarihi itibariyle %35,2 sürekli iş göremezlik oranı ile bağlanması gereken gelir tutarının ek ödeme hariç 314,29 TL olduğunun tespitine, dava tarihine kadar yapılan eksik ödeme tutarının talep edilen kısmı olan 3.000,00 TL'nin dava tarihine kadar işlemiş yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan alınarak davacılara ödenmesine dair karar verilmiştir.

C. Dairenin 2. Bozma Kararı

1.Mahkemenin ilk bozma sonrası verdiği kararına karşı süresi içinde davacı mirasçıları ve davalılardan Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin, ikinci bozma kararında, Davacının iş göremezlik oranın 28.08.2008 tarihi itibariyle % 35,2 olduğunun belirlemiş olmasına göre gelirin 01.09.2008 tarihi itibariyle % 35,2 üzerinden hesaplanması gerektiğinin gözetilmemesi, yine kurumun bildirmiş olduğu gelir ile bilirkişi tarafından belirlenen gelirin farklı olması karşısında çelişkinin giderilmesi için 01.09.2008 tarihi itibariyle yıllara göre % 35,2 iş göremezlik oranına göre davacıya ödenmesi gereken gelir kurumdan sorulmak suretiyle hüküm tesis edilmesi gerekleri ile karar bozulmuştur.

D.Mahkemece 2. Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı verilen kararı ile yapılan yargılama, uyulmasına karar verilen yargıtay bozma ilamı, hükme esas alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, esas davada davanın kabulü ile, davacıların murisi ...' ın 28.08.2008 tarihinden itibaren sürekli iş göremezlik oranının %35,2 olduğunun tespitine, davacıların murisi ...' ın dava tarihi itibariyle %35,2 sürekli iş göremezlik oranı ile bağlanması gereken gelir tutarının ek ödeme hariç 314,29 TL olduğunun tespitine,

dava tarihine kadar yapılan eksik ödeme tutarının talep edilen kısmı olan 24.304,04 TL'nin dava tarihine kadar işlemiş yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan alınarak davacılara ödenmesine, birleşen İstanbul 36. İş Mahkemesinin 2018/132 E sayılı dosyasında davanın kabulü ile, davacılara eksik ödenen aylıkların bakiyesi olan 1.764,38 TL'nin dava tarihine kadar işlemiş yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan alınarak davacılara ödenmesine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Başkanlığı temyiz dilekçesinde; verilen kararın hatalı olduğunu, esasen davacı hakkında bağlanan gelirde hata olmadığını buna göre davasının reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını, istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı hakkında bağlanan gelirin eksik hesaplanıp hesaplanmadığı hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, ile mülga 506 sayılı Kanun'un 18 inci ve 19 uncu maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

2.Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

3.Eldeki davada ise, uyulan bozma ilamı ve oluşan usuli kazanılmış hakkın gereği gibi yerine getirilmediği anlaşılmakta olup, mahkemece uyulan bozma ilamı çerçevesinde öncelikle Adli Tıp Genel Kurulundan rapor aldırılması ile gelirin başlangıç tarihinin netleştirilmesi gereğinin yerine getirilmemesi usul ve yasaya aykırı olduğu gibi, bozma sonrası aldırılan bilirkişi raporunda,

gelirin %35,2 oranında kabul edilmesi ile kurumdan 506 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesindeki alt sınırın davacı hakkında uygulanıp uygulanmadığı hususunun netleştirilmesi ve Kurum verileri ile karşılaştırma yapılarak bir hesap yapılması ve sonucuna göre davacının asıl ve birleşen davalarındaki istemlerine göre ve ölüm tarihi ile sınırlı olarak karar verilmesi gereğinin gözetilmemesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, gönderilmesine,