Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7091 K.2023/8513

Taraflar arasındaki tespit ve haczin kaldırılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...Yapı Sis. Mak. Üretim Tic. AŞ aleyhine .....

SGM tarafından icra takibi başlatıldığını, 21.08.2019 tarihli ve 2019/136 sayılı Yatırım Gayrimenkul Değerleme A.Ş. ekspertiz raporu ile kıymet takdiri yapıldığını, bu raporu kabul etmediklerini, borcun kendisine ait olmadığını, şirketin kendi adına araç ve mal varlığı olduğunu, satış yapılacaksa öncelikle şirketin araçlarının satışının yapılması gerektiğini, üçüncü kişi olarak teminatlı olarak verdiğini, arsasının satışının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, 24.08.2019 tarihinde rapora itiraz ettiğini, raporda ... ili ....., ilçesi .....,

Mah. 115 Ada 30 Parselde bulunan 5592,09 metrekare yüzölçümlü tam hisseli ana taşınmazı tarla olan gayrimenkulün değerinin 300.000,00 TL olarak takdir edildiğini, ancak bu fiyatın düşük olduğunu, yapılacak işlemlerde büyük zarara uğrayacağını belirterek, 21.08.2019 tarih ve 2019/136 sayılı Yatırım Gayrimenkul Değerleme A.Ş. tarafından yapılan ekspertiz raporu ile yapılan kıymet takdirinin iptalini talep ve dava etmiş, dava sonuna kadar satışın yapılmaması ve durdurulması için tedbir kararı verilmesini, yeniden keşif ve kıymet takdiri yaptırılarak,

gayrimenkulün gerçek değerinin ayrıntılı olarak tespit edilmesini, eğer satış yapılacaksa öncelikle asıl borçlu olan şirketin araçlarının ve mal varlığının satışına karar verilmesini istemiştir.

Ek dilekçe ile imar barışından yararlanarak, arsa içindeki ağaçları, kamelya, depo, garaj ve 2 katlı evinin değerinin arttığını belirterek, mahkemece yapılacak tespitte ve keşifte bu hususun dikkate alınmasını ve kıymet takdirinin buna göre yapılmasını talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; görevli mahkemelerin İcra Hukuk Mahkemeleri olması nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, ...Yapı Sistemleri Makine Üretim İnş. Tic. AŞ'nin ödenmeyen borçlarından dolayı teminat alınan şirket araçlarının borcu karşılamadığından, muvafakatname ile haczedilen şirket Yönetim Kurulu Başkanı ....'ün babası davacı ... adına kayıtlı Çubuk Tapu Müdürlüğü ..... Mah. 422 parsel sayılı gayrimenkul üzerine haciz şerhi işlendiğini, kurumca yapılan işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık ve yanlışlık bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile "... "davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile

1-a)Davalı Kurum tarafından 2015/18111 nolu (tevhitli) takip nedeniyle hacze konu ... ili Çubuk ilçesi Gökçedere Mah. Eski 422 parsel (Yeni 115 ada 30 parsel) sayılı 5592,09 metrekare alanlı taşınmazın değerinin değerlendirme tarihi olan 21.08.2019 tarihi itibariyle 472.626,19 TL. olduğunun tespitine, daha önce yapılan 21.08.2019 tarih ve 2019-136 sayılı kıymet takdinin iptaline, b)Fazlaya ilişkin talebin reddine " karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı SGK vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının usul ve Kanun'a aykırı olduğunu belirterek, öncelikle tehiri icra taleplerinin kabul edilerek istinaf incelemesi sonuçlanıncaya kadar mahkeme kararının uygulanmasının geriye bırakılmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddi kararının "taleple bağlılık ilkesi gereğince Mahkemece asıl borçlu olan UNİTEK Modüler Yapı Sistemleri Mak. Üretim Tic. A.Ş'nın araç ve mal varlıklarının satışına karar verilmesi taleplerinin reddine dair verilen kararının kaldırılmasına, kıymet takdirinin iptali ile asıl borçlu olan şirketin araçlarının ve mal varlığının satışına karar verilmesi istemlerinin kabulüne, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerekirken ‘Davanın Kısmen Kabul Kısmen Reddine’ dair verilen karar ve gerekçesinin usul ve Kanun'a uygun olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda ..........., Modüler ...

A.Ş.'nin prim borçları nedeniyle davalı kurum tarafından 21/01/2019 tarihli 1153044 sayılı muvafakatname ile şirketin tek pay sahibi olan yönetim kurulu başkanı Ayhan Şentürk' ün babası şirket eski yönetim kurulu başkanı olan davacı ...' ün maliki olduğu taşınmaz nitelikli ... ili Çubuk ilçesi .........., Mahallesi 422 parsel numaralı gayrimenkulün Kurum tarafından satışa çıkarıldığı, Kurum tarafından yapılan kıymet takdirine göre taşınmazın değerinin 300.000,00 TL olduğu, mahkeme tarafından mahallinde yapılan keşifle taşınmazın ekspertiz değerlendirme tarihindeki değerinin 472.626,19 TL olarak tespit edildiği,

kıymet takdir raporunun 22/08/2019 tarihinde tebliğ edildiği, davanın 02/09/2019 tarihinde açıldığı, mahkeme tarafından alınan rapora göre davacının taşınmazının konumu ve emsalleri dikkate alındığında kıymetinin yeniden belirlendiği, mahkeme kararının yerinde olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden Kanun'a aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı SGK vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir. 2.Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, haczin kaldırılması ve kıymet tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6183 sayılı Kanun'un 70 inci maddesi

3.Değerlendirme

Özel hukuk gerçek ve tüzel kişileri, üçüncü kişilerden olan alacaklarını “kamu gücü”nün yardımını kullanarak tahsil edebilirler. Söz konusu kamu gücünün yardım ve kullanımına ilişkin usul ve esaslar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenmiştir. Şüphesiz Devlet de özel hukuk kişisi olarak davrandığında, anılan kanun hükümlerinden yararlanarak alacağını tahsil edecektir.

Ancak, kamu hizmetinin karşılanması amacıyla Devletin kamu gücüne göre koyduğu mali yükümlerden doğan alacaklar olarak tanımlanan kamu alacaklarının tahsilinde Devlet kamu gücünün kullanımını Özel Hukuk’tan doğan alacaklar bakımından yetkili kılınan mercilerden istemez. Kamu gücünü Devlet bizzat kendisi kullanır. Bu konudaki usul ile ilgililerin hak ve ödevleri 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’la düzenlenmiştir. (Turgut Candan. Açıklamalı A.A.T.U.H.K.

Maliye ve Hukuk Yayınları, Mart 2007, s;3)

6183 sayılı Kanun kapsamında haczedilenlerin kıymet takdiri anılan Kanun’un 91’inci maddesinde düzenlenmiş olup, kıymet takdirine karşı başvurulacak kanun yolu gösterilmemiştir.

Ancak bu yönde, Danıştay 3. Dairesinin 27.09.2013 tarih, 2013/7453 Esas, 2013/3731 Karar sayılı ilamında benimsendiği üzere, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Gayrimenkul Malların Haczi ve Satışı" başlıklı üçüncü bölümünde, satış öncesinde, haciz, satış komisyonlarının oluşturulması, değer biçme, satış şartnamesinin hazırlanması,

satış ilanı ve ihale yapılması gibi bazı işlemlere ilişkin yasal düzenlemelere yer verilmiş olup, söz konusu işlemlerin herbirinin idarenin tek taraflı olarak idari icra gücüyle tesis edilen zincir işlem niteliğinde olduğu tartışmasız olup, satış komisyonunca takdir edilen bedel üzerinden taşınmazların satışa çıkarılacağı ve satış bedeli üzerinden vergi/prim borcunun karşılanacak olması nedeniyle davacının hukuksal durumunun etkilendiğinin açık olduğu göz önüne alındığında ortada iptal/itiraz davasına konu olabilecek nitelikte, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem bulunduğu sonucuna varıldığından,

söz konusu işleme karşı dava yoluyla iptal/itiraz ve yeniden bedel tespiti istenebileceği kabul edilmesi gerekmektedir.

Öncelikle belirtilmelidir ki; arsa niteliğindeki taşınmazlara, banka alımları, açıkça muvazaalı satışlar, artık parsel satışları ve kamulaştırma alanlarındaki satışlar gibi özel amacı olanlar dışındaki satışlar, değerlendirme tarihinden öncesine ait olmaları şartıyla emsal alınmak suretiyle kıymet takdir edilmektedir. Dava konusu ... ili Çubuk ilçesi Gökçedere Mah. Eski 422 parsel (Yeni 115 ada 30 parsel) sayılı taşınmazın, 21.08.2019 tarihinde kıymet takdirinin yapıldığı, taşınmaz değerinin 472.626,19 TL olarak belirlendiği fakat raporda denetime elverişli emsal değerlendirmesi yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle; taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zamanda yapılan benzer yüzölçümlü emsal satışları bildirmeleri için uygun süre verilmeli, ilgili tapu müdürlüğünden taşınmazın değeri sorulmalı, ayrıca mahkemece re’sen emsal celbi yoluna gidilmeli ve aynı bölgede benzer nitelikte mülk sahibi olan birinin de mülk bilirkişisi olarak katılımı sağlanarak inşaat mühendisi ile mimarlardan oluşturulacak bilirkişi kuruluyla yapılacak keşif sonrasında, emsal satışlarla davaya konu taşınmaz nitelikleri karşılaştırılarak anılan taşınmazın değeri tespit edilip, yukarıda belirtilen çelişkinin nedenlerinin de açıklandığı rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmelidir.

O halde bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve Kanun'a aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,