Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7156 K.2023/9801

Taraflar arasındaki asıl davada boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamadığından bahisle Kuruma borçlu olmadığının tespiti, birleşen davada ise 5510 sayılı Kanunun 56/2. Maddesi uyarınca kesilen yetim aylığı ve ikramiyenin yasal faiziyle tahsili istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl dosya dava dilekçesinde özetle (İddia).

Müvekkilinin 0110164276 Bağ-Kur numaralı babası Hikmet Şenbol'un vefatı nedeniyle talebine istinaden 01.07.2016 tarihi itibariyle ölüm aylığı bağlandığını, Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü denetmenler servisinin yaptığı inceleme sonucunda 18.12.2018 tarihli denetmen raporuna istinaden sözde muvazaalı boşandığının tespit edildiğini, maaşının başlangıç tarihi itibarı ile iptal edildiği ve müvekkili adına yersiz ödemeye ilişkin borç çıkarıldığını, borç bildirim belgesinin tebliğ edildiğini, müvekkilinin 11.04.2019 tebliğ tarihli borç bildirim belgesine karşı süresi içerisinde 18.04.2019 tarihli dilekçelerle itirazda bulunduğunu,

itiraza karşı Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce 23.05.2019 tarihinde E6501530 sayılı yazısı ile itirazın reddedildiğini, müvekkili adına çıkarılan borcu haksız ve yersiz olduğunu, Sivrihisar Sosyal Güvenlik Kurumu İlçe Müdürlüğünce müvekkilinin eşi ile fiilen yaşadığına ilişkin şikayetin ... İlinden yapıldığı bilgisi verildiğini, müvekkilinin kız kardeşi Derya Şenbol'un Kasım 2018'de ...

SGK'ya başvurarak babası üzerinden ölüm aylığı başvurusunda bulunduğu bilgisine haricen ulaşıldığını, müvekkilinin boşanmasından itibaren fiilen ve hukuken birlikte yaşamadığını, maddi yokluk nedeniyle boşandıklarından bu yana iki çocuğunun Eskişehir ve ...

İllerinde Çocuk Esirgeme Kurumlarında kaldığını, açıklanan nedenlerle müvekkilinin ekonomik yokluk içinde olduğundan adli yardım kararı verilmesine, müvekkili adına çıkarılan 01-04-2019/4999532 ve 29-03-2019/4959955 evrak nolu 2 adet borç bildirim belgesinin iptaline, toplam 9.336,19 TL asıl alacak ve ferilerine ilişkin borçsuz olduklarının tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

Davalı vekili asıl dosya cevap dilekçesinde özetle (Savunma).

Müvekkili Kurumun 0110164276 bağ-kur nolu ve 3/76858 tahsis dosya nolu sigortalısı ...un 21.12.1998 tarihinde vefat ettiğini, davacı kızı Melek Karadağ'a 01.07.2016 tarihi itibariyle ölüm aylığı bağlandığını, davacının boşandığı eşi ile ... ile 19.12.2016 tarihinden itibaren fiilen birlikte yaşadığının tespit edildiğini, bu durumun mahalle muhtarı dahil köy halkı tarafından da bilindiğini, davacının kardeşinin şikayeti neticesinde aylığın kesilmesine neden olduğunun iddia edildiğini ancak tarafların birlikte yaşadıklarının tek bir şikayetle ispatlanamayacağı gibi müvekkil kurumun şikayet neticesinde gerekli araştırmaları yaptığını,

davacının eski eşi ile fiilen birlikte yaşadıklarının tespiti neticesinde denetmen raporunda belirtilen tespit tarihinden itibaren almış olduğu ölüm aylığının iptal edildiğini, aylığın iptali nedeniyle geriye dönük olarak ödenen aylıklarının iade edilmesinin gerektiğini, yapılan kurum işleminin yasaya ve mevzuata uygun olduğundan açılan davanın reddi gerektiğini savunduğu görülmüştür.

Davacı vekili birleşen dosya dava dilekçesinde özetle (İddia); Davalının müvekkili kurumdan aylık almakta iken, müvekkili kurum tarafından düzenlenen denetmen raporu uyarınca boşandığı eşi ile birlikte yaşaması nedeniyle yapılan ödemelerin kesilmesine karar verildiği, ilgili denetmen raporu doğrultusunda davacıya yapılan yersiz ödemelerin de tahsilinin yapılmasının kararlaştırıldığını, yersiz ödemelerle ilgili davacı tarafından müvekkili kuruma herhangi bir ödeme yapılmadığını, Eskişehir 2. İş Mahkemesinin 2019/679 Esas sayılı dosyasında davalının müvekkili kuruma karşı açtığı menfi tespit davası bulunduğunu, müvekkili kurum tarafından yapılan yersiz ödemelerin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiğini savunduğu görülmüştür.

Davalı vekili birleşen dosya cevap dilekçesinde özetle (Savunma); Eskişehir 2. İş Mahkemesinin 2019/679 Esas sayılı dosyasında görülmekte olan menfi tespit davasının tarafları ile açılan davanın taraflarının aynı olması, davaların birisinde verilecek kararın diğerini de etkileyecek mahiyette olması nedeniyle öncelikle dosyaların birleştirilmesine karar verilmesi talep ettiği görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının 25.04.2013 tarihinde eşi ...'den boşandığı, 01.07.2016 tarihi itibariyle vefat eden babası nedeniyle davacıya ölüm aylığı bağlandığı, Sivrihisar Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2017/1098 soruşturma numaralı dosyasında Cumhuriyet Savcısı huzurunda davacı tarafça verilen ifadede açıkça Koltan Mahallesinde eski eşi ... ile birlikte yaşadığının ve geçimini babasından kalan maaş ile sağladığının, eski eşi ile resmi olarak boşanmış olsalar da fiilen karı koca hayatı yaşadıklarının beyan edildiği,

mahkememizce talimat yoluyla dinlenen tanık ..., ..., ... ve ...'nın davacı ve eşinin boşandıktan sonra birlikte yaşamaya devam ettiklerinin beyan edildiği, gerek dinlenen tanıkların beyanları, gerek celp edilen belgeler gerekse de davacının Cumhuriyet Savcısı huzurundaki açık beyanı nazara alındığında davacının boşandıktan sonra da eski eşi ... ile birlikte yaşadığı kanaatine varılmış,

davacı ve boşandığı eşinin birlikte yaşamaya devam ettiklerinin tespit olunduğu ve kurum memurunca hazırlanan raporun aksinin ispatlanamadığı anlaşıldığından asıl davanın reddi ile birleşen davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, Asıl dosyada; davanın reddine, Birleşen dosyada; davanın kısmen kabulü ile davacı Kurum tarafından davalıya ödenen 8.836,19 TL yetim aylığının her bir aylık ödemesi için ödeme tarihinden, 500,00 TL bayram ikramiyesinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiz ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/birleşen davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı/birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin boşandığı eşi ile birlikte yaşamasının söz konusu olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Dosya kapsamına göre.

Sosyal Güvenlik Denetmeninin düzenlediği araştırma-inceleme raporu ve rapor ekindeki bilgi-belgelerden, dinlenen kamu tanık beyanlarından, adres hareketlerinden, nüfus kayıtlarından, kolluk araştırmasından, 21.11.2017 tarihli ifade tutanağından davacının/karşı davalının boşandıktan sonra eşiyle birlikte yaşamaya devam ettiği sabit olup 5510 sayılı Kanun'un 59/2 nci maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin de aksi ispat edilemediğinden mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından,

davacı/karşı davalı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir." gerekçesi ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı/birleşen davada davalı vekili, istinaf dilekçesi ile aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamadığından bahisle Kuruma borçlu olmadığının tespiti, birleşen davada ise 5510 sayılı Kanun'un 56/2 nci maddesi uyarınca kesilen yetim aylığı ve ikramiyenin yasal faiziyle tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve 96 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı/birleşen davada davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı alınmayan temyiz karar harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,