Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7285 K.2023/9764

Taraflar arasındaki haczin kaldırılması istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı asıl dava dilekçesinde; ... Taşımacılık Ltd.

Şti. adı altında okul servisi taşımacılığı şirketinin ortağı iken şirketlerinin SGK prim borçlarını ödeyemedikleri için borçlu bulunduklarını, şirketin gelir giderinin birbirini karşılamadığından kapanışını 2018 yılı içinde yapıp şirketin de resen feshedildiğini, ancak davalı Kuruma olan borçlarını ödeyemediklerini, eşinden dul aylığı almakta olduğunu, bu para ile geçimini sağladığını, başkaca bir geliri olmadığını, sağlık sorunlarının olduğunu, kirada kaldığını, evinin elektrik, doğalgaz, su, yakıt ve evinin mutfak giderlerini karşılamasının imkansız olduğunu, gelir ve gider ekonomik durumunun gün geçtikçe bozulduğunu,

bu kesintilerden dolayı diğer ödemesi gereken ödemelerini, faturalarını ödeyemediği için mağdur duruma düştüğünü belirterek davanın kabulü ile davalı Kurumun dul emekli maaşından Aralık 2019 kesinti miktarlarının kaldırılarak yapılan kesintilerin tarafına aynen ödenmesine, dul emekli aylığından kesinti yapılmamasına dair tebir kararı verilmesini talep etmiş, aşamalarda vekili vasıtasıyla verdiği dilekçesinde mağduriyeti sebebiyle maaşından geçici de olsa 1/10 oranında kesinti yapılmasını istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Kurum aleyhine açılan davayı kabul etmediklerini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu olayda davacının emekli aylığının hacze konu edildiğinin anlaşıldığını, bahsedilen düzenlemenin muhataplarının sosyal güvenlik borçlarını ödemeyen borçlular olduğunu ve başvurucunun, büsbütün emekli aylığından veya aylık miktarının belirli bir asgari standardın altına düşmemesine ilişkin güvenceden mahrum bırakılmamış olduğunu, emekli aylığından Kanun'da öngörülen kesinti ile borcunu ödemesinin temin edilmeye çalışıldığını ve ...

Taşımacılık Şirketinin 09.07.2008 tarihinde davacı ...

(Ölen ortağın eşi) 2000 pay karşılığı ile 50.000,00 TL devir edilmesi ile davacı ...'ın şirket ortağı olarak davacının gelir durumunun sadece dul emekli aylığı olmadığı değerlendiğinde; bu durumun da davacıya ödenen emekli aylığı üzerinde kısmi bir sonuç doğurduğunu, bu çerçevede yukarıda ifade edilen zorlayıcı nitelikte kamu yararı amacına dayanan düzenlemenin ve davacının emekli aylığına haciz konulması işleminin, davacıyı ağır ve tahammül edilemez bir yük altına sokmadığı, müdahalenin amacı ile davacıya yüklenen külfetin orantılı olduğu sonucuna vardığı tespiti yapıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde; davalı Kurumca yapılan işlemlerin hukuka aykırı olduğunu, davanın reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını ileri sürmüştür.

Davalı vekili, istinaf dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesinin doğru olduğunu ancak davalı Kurum lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken 680,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine, davalının istinaf başvurusunun kabulü ile ... 2. İş Mahkemesinin 01.02.2022 tarihli ve 2019/674 E. 2022/47 K. sayılı kararının kaldırılmasına ve davanın reddi ile birlikte AAÜT uyarınca belirlenen 9.200,00 TL maktu vekâlet ücretinin, davacıdan alınarak davalı Kuruma verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacnın ölüm aylığının üzerine dava dışı ... Taşımacılık Limited Şirketinin davalı Kuruma olan borçları nedeniyle haciz uygulanması işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2-5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinin 16 ncı bendine göre "Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51, 102 ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır." 6183 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesi hükmü uyarınca süresinde ödenmeyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur. Amme borçlusunun borcuna yetecek miktarda mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi yetkisi çerçevesinde yaşlılık aylığına haciz konularak kesinti yapılması da düzenlemede belirtilen cebren tahsil şekillerinden birisidir.

3-6183 sayılı Kanun'un "Kısmen Haczedilebilen Gelirler" başlıklı 71 inci maddesi, "Aylıklar, ödenekler, her çeşit ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama bağlı olmayan nafakalar, emeklilik aylıkları, sigorta ve emeklilik sandıkları tarafından bağlanan gelirler kısmen haczolunabilir. Ancak haczolunacak miktar bunların üçte birinden çok dörtte birinden az olamaz. Asgari ücreti aşmayan aylık gelirlerin onda birinden fazlası haczolunamaz." düzenlemesini içermektedir.

3. Değerlendirme İnceleme konusu eldeki davada, 24.06.2008 tarihinden itibaren eşinden dolayı ölüm aylığı alan davacının aylığına ... Taşımacılık Limited Şirketinin Kuruma olan borçları nedeniyle 13.11.2019 tarihli haciz bildirgesi ile 1/3 oranında haciz uygulandığı anlaşılmaktadır.

2.Bu yönde davanın esas itibariyle ölüm aylığına konulan haczin kaldırılmasına, aşamalarda ise bir kısmının kaldırılmasına ilişkin bulunduğu gözetildiğinde, 6183 sayılı Kanun'un 71 inci maddesi ile bu aylığın tümden değil ancak miktarına göre kısmen haczinin mümkün olduğu açıkça vurgulanmıştır.

Bu maddede kıstas alınan asgari ücret, çalışana, bir ay karşılığı olarak ödenen ve gereksinimlerini günün rayiç bedelleri üzerinden en az düzeyde karşılamaya yetecek ücret olarak tanımlanabilir. En az düzeyde yaşam standardını karşılaması nedeniyledir ki, asgari ücretin altında kalan yaşlılık aylığı miktarından yapılabilecek oranda mümkün olduğunca sınırlandırılmıştır. Kuşkusuz burada bahsedilen asgari ücret net gelirdir.

Ancak sigortalının, çalışma karşılığı veya başka gelirlerinin olması halinde en az yaşam standardının ve ölüm aylığından yapılacak kesinti oranının, ölüm aylığı ve gelir toplamına göre belirlenmesi gerekeceği yönündeki yaklaşımın da hakkaniyete uygun olacağı gözden uzak tutulmamalıdır.

3.Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, 6183 sayılı Kanun'un 71 inci maddesinin son fıkrası gereğince davacının gelirinin asgari ücretin üstünde olup olmadığı, şirket ortaklığından geliri bulunup bulunmadığı, yine sosyal ve ekonomik durum araştırmasına göre bildirilen hisseli taşınmazları sebebiyle gelir sağlayıp sağlamadığı hususları da somut bir şekilde ortaya konulup, buna göre bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken aksi kabul ile davanın reddine dair hüküm kurulması bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,