Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7299 K.2023/9761

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekilince ve davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; davacının, davalı nezdinde 21.01.2003-21.07.2017 tarihleri arasında çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalıştığını iddia ettiği sürelerin hak düşürücü süreye girdiğini, yerleşik Yargıtay içtihatları gereğince inceleme ve araştırma yapılması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, davacının 21.01.2003-21.07.2017 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığı iddiasının doğru olmadığını, davalının ... isminde bir çalışanının olmadığını, davacının soyut iddialara dayanarak dava açtığını beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Bordro tanıklarının anlatımları, dosya kapsamında sunulan fotoğraflar ve imzalı irsaliyeli fatura fotokopisi birlikte değerlendirildiğinde davacının davalı işyerinde iddia ettiği şekilde 21.01.2003-21.07.2017 tarihleri arasında çalıştığı kanaatine varılmakla, Davanın Kabulüne, davacının, Kurumda ... sicil sayılı dosyada işlem gören davalı adına tescilli işyerinde 21.01.2003-21.07.2017 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden, asgari ücretle 5222 gün çalıştığının, 198 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiğinin, 5024 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Fer’i Müdahil Kurum Vekilinin İstinaf Sebepleri Davanın tanık beyanlarıyla ispatlanamadığını, beyanlar arasında çelişkiler bulunduğunu, eksik incelemeye dayalı hüküm kurulduğunu beyanla, ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davacının müvekkiline ait işyerinde dönem dönem çalıştığını, çalıştığı dönemlere ilişkin çalıştığı gün sayısı kadar sigortasının yapıldığını, tanık ...'in arkadaşını koruma maksadıyla yanıltıcı beyan verdiğini, eksik ve yetersiz inceleme sonucu karar verildiğini beyanla, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

20.04.2015 tarihli davacı imzasını taşıyan irsaliyeli faturanın varlığı, dinlenen tanık anlatımlarından, davalının eşi Osman Baylan dışındaki tanıklardan özellikle ... ve ...'ın davacının iddiasını doğruladıkları gözetildiğinde, davacının bildirim yapılan süreler dışında da çalışmalarının bulunduğu, ancak çalışmanın başlangıcı konusunda tanıkların net ve açıklayıcı beyanları olmadığından, bordro tanığı ...'nın kayıtlara geçen çalışmasının başlangıç tarihi olan 11.08.2005 tarihinin başlangıç tarihi olarak kabulü ile davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının kısmen kabulü ile; ...

14. İş Mahkemesi'nin 24.12.2020 tarih, 2017/365 Esas ve 2020/288 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile; davacının, davalıya ait 1057213.35 sicil sayılı işyerinde 11.08.2005-21.07.2017 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden, asgari ücretle 4300 gün çalıştığının, 198 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiğinin, 4102 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalı nezdinde 21.01.2003-21.07.2017 tarihleri arasında çalışmalarının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme

Bölge Adliye Mahkemesi'nce kesintisiz çalışmaya karar verilmiş ise de; davalının çağrı usulü çalışma ve iş geldikçe çalışma iddiaları, bu iddiaların da davacı tarafından ibraz edilen avans ödemeleriyle doğrulanması, sigorta denetmenince işyerine gidildiğinde 2009 yılında kapalı olduğu günlerin bulunması karşısında bu durumun davacıdan sorularak çelişkilerin giderilmesi, bordro tanıklarının beyanlarındaki çelişkilerin giderilmesi,

2009 yılında iş yeri kapandıktan sonra başka yere nakil yapılıp yapılmadığı ve orada da davacının çalışmasının olup olmadığının kendisinden sorulup araştırılmasının yapılması ve elde edilecek tüm deliller bir arada değerlendirilerek çalışmanın kısmi süreli olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekirken eksik araştırma ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,