Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7367 K.2023/7819

Taraflar arasındaki (1) gün süreyle çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararın davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının davalı iş veren nezdinde 01.01.1987 tarihli kuruma sunulmuş işe giriş bildirgesi bulunduğu, belirtelerek davalı ... Tahmil Tahliye Taahhüt İşletmelerinde 1 günlük fiili çalışması olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili 05.10.2017 tarihli duruşmada, davalı ... yönünden açtıkları davayı atiye terk ettiklerini beyan etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda; davacı ...'ın 01.01.1987 tarihinde ... Tahmil Tahliye Taahhüt İşletmelerinde çalışmaya başladığı, davacının sigorta sicil numarasının 1987 yılı serilerinden olduğu, işveren tarafından işe giriş bildirgesi düzenlenerek kuruma verildiği ancak primlerinin ödenmediği, davacının fiilen belirtilen tarihte ... Tahmil Tahliye Taahhüt İşletmelerinde çalışmaya başladığı, dinlenen davacı tanığı ... in beyanı, işe giriş bildirgesi ve tüm dosya kapsamından anlaşılmakla, davacının 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 29.08.1987 tarihinde ...'a ait ... Tahmil Tahliye Taahhüt İşletmelerinde isimli işyerinde çalışmaya başladığının tespiti cihetine gidilmiştir.

Davacı davalı ...'a yönelik davasını atiye bıraktığını beyan etmiş olduğundan, davalı ... yönünden açılan davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir..." gerekçesiyle,

Davacının davasının kabulü ile davacının 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 29.08.1987 tarihinde ...'a ait ...- tahmil-tahliye isimli 1385570402 sicil nolu işyerinde çalışmaya başladığının tespitine, davalı ... yönünden açılan davanın açılmamış sayılmasına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, mahkemece verilen kararın kurum aleyhine olan kısımlarının usul ve yasaya aykırı olduğunu, SSK sicil numarası ile giriş bildirgesinin verildiği ... İhtiyarlık Sigorta Bölge Müdürlüğü’nden 04.12.1979 tarihinde verilen SSK sicil noları ile aynı seriden olup olmadığı da araştırıldıktan sonra bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, kararın kurum aleyhine olan kısımlarının bozularak kaldırılmasını, davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...somut olayda, davacının 1385570402 sicil numaralı ... adına kayıtlı işyerinden 01.01.1987 tarihinde çalıştığına dair işe giriş bildirgesi verildiği, davalı işveren yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, işyerinden verilen dönem bordrosu olmadığı anlaşılmaktadır. Tüm dosya kapsamından ve özellikle, işe giriş bildirgesinin süresinde Kuruma verilmesi, mahkemece dinlenen tanığın davacının çalışmasını doğrulamış olması bir bütün olarak değerlendirildiğinde mahkeme kararının yerinde olduğu,..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık (1) gün süreyle çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 60 ıncı maddesinin (G) bendi, 108 inci maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanunun 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır.

Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Yukarıda anılan yasal düzenlemeler ve açıklamalara göre eldeki dava incelendiğinde, mahkemece verilen hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacı adına ...-Tahmil Tahliye işleri ünvanlı 138557 sicil no.lu iş yerinden 01.01.1987 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği,işe giriş bildirgesinin Kuruma yasal süresinde intikal ettirildiği, işe giriş bildirgesinde iş yeri adresinin ...

Halk Ekmek fabrikası Macunköy olarak belirtildiği,iş yerinin 09.10.1982-31.12.1989 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğunun ve tahmil-tahliye konulu iş yeri olduğunun, iş yerinin 1987/1 ve 2. dönemlerinde bordro verilmediğinin, davalı Kurum tarafından mahkemeye bildirildiği,davacı vekilinin mahkemeye verdiği beyanda davacının iş vereni ...'ın ...

Halk Ekmek fabrikasının taşeronu olduğu,davacının da bu fabrikada ekmek toplama işini yaptığını belirtmiş olduğu,emniyet tarafından komşu iş yerinin saptanamadığı,davalı iş verenin vergi mükellefiyet dönemlerinin ilgili vergi dairesinden istenildiiği, mahkemece işverenin ... Halk Ekmek fabrikasının taşeronu olup olmadığı hususunun da araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davalı iş verenin dava konusu 01.01.1987 tarihini içerecek şekilde ... Halk Ekmek fabrikasının tahmil tahliye işlerini üstlenip üstlenmediği,davacının bu kapsamda çalışan olarak fabrikaya bildirilip bildirilmediği sorulmalı,o dönemde fabrikada çalışan belediye çalışanlarının isimleri istenmek suretiyle bu kişiler dinlenmeli,

dosya kapsamında davacı tanığı olarak dinlenen ...'in halk ekmek fabrikasında belediye çalışanları ile birlikte olmak üzere tahmil tahliye işinde (fırından gelen ekmekleri paletten alıp kasalara koyup istiflemek işi ile kamyonculara verme işi) çalıştıkları yönündeki beyanına gereği ,davacının da beyanı alınmak suretiyle tahmil tahliye işinde birlikte çalıştığı kişilerin kimler olduğu hususunda beyanı alınmalı,bu kişilerin de Kurumdan çalışma kayıtları ve özellikle davalı iş yerinden işe giriş bildirgesi verilip verilmediği de sorulmak suretiyle getirtilmeli, davacı tanığı olarak dinlenen ...'in dosya kapsamında,

hizmet döküm cetveli ile davalı iş yerinden verildiği belirtilen 01.01.1987 tarihli işe giriş bildirgesinin de mevcut olmadığı anlaşılmakla,davacı tanığının hizmet döküm cetveli ile davalı iş yerinden verildiği belirtilen 01.01.1987 tarihli işe giriş bildirgesi Kurumdan istenmek suretiyle beyanları denetlenmeli, böylece eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.

2. Kabule göre de, mahkemece her ne kadar 506 sayılı Kanun'un 60 ncı maddesinin (G) bendine göre, davacının 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 29.08.1987 tarihinin sigortalılığının başlangıç tarihi olarak kabul edilmişse de, bu tarihten önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine hükmedilmesi yerine yazılı şekilde karar verilmesi de isabetsizdir.

3. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,