Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7382 K.2023/10112

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davalılardan ... Madencilik Ltd. Şti.'ye karşı açılan davanın feragat nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalı Kurum vekili ile davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic. A.Ş. vekilinin temyiz başvurusu üzerine yapılan inceleme sonucunda Yargıtay 21. Hukuk Dairesince (kapatılan) kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalılardan ... Madencilik Ltd. Şti.'ye karşı açılan davanın feragat nedeniyle reddine, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili ile davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.03.2000 tarihinde davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic.

A.Ş.de daimi işçi olarak çalışmaya başladığını ve 01.03.2007 tarihinde ayrıldığını ve yine 01.12.2009 tarihinde işe başlayarak 05.05.2011 tarihinde iş akdini fesih ile işten ayrıldığını, davacının sigortalarının tam ödenmediğini ve aynı işyeri ve işverene bağlı olarak çalışmakta iken giriş çıkışlar yapılarak farklı yerlerde sigortalı olarak göründüğünü ve eksik sigorta primleri yatırıldığını, müvekkilinin sigortalı olarak gösterildiği işyerlerinin müvekkilinin çalıştığı şirketin ortaklarına ait şirketler olduğunu, ...

Madencilik Ltd Şti.'nin ise yine müvekkilinin çalıştığı şirketin sahiplerine ait bir şirket olduğunu ve en son burada sigortalı olduğunu, burada sigortalı görünse de ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic.

A.Ş. için çalıştığını, müvekkilinin işe giriş tarihi olan 01.03.2000 tarihi itibariyle eksik primlerin 11 yıl boyunca eksik yatırılan 990 gün primi bulunduğunu belirterek 01.03.2000-01.03.2007 ve 01.12.2009-05.05.2011 tarihleri arası eksik yatırılan sigorta primlerinden kaynaklanan 990 gün sigortalılığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic.

A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu, davacının çeşitli sürelerle ayrı ayrı çalıştığını ve ara verdiği zamanlara binaen işe giriş ve çıkış yapılmak suretiyle şoför sıfatıyla müvekkili şirket ve onun taşeronları olan şirketler ile müvekkili şirket harici başka şirketlerde çalıştığını, müvekkili şirketin iş sahasındaki alanlar ile ilgili olarak aralarında dava yeri Fatsa ilçesinin de olduğu Ordu, Samsun, Edirne gibi çeşitli yerlerde ihaleler ile iş aldığı ve alınan işlerde çalışabilecek nitelikte işçiler ile anlaşarak gerekli yerlerde onları çağırdığını,

ihale süresi boyunca söz konusu işçileri sigortalı olarak çalıştırdıklarını, son olarak söz konusu davacının 09.01.2010 tarihinden itibaren şoför olarak müvekkili şirket ve onun taşeronları bünyesinde çalışmaya başladığını, ancak iş akdinin 31.05.2011 tarihi itibariyle müvekkil şirketçe haklı nedenle sona erdirildiğini, gösterilmeyen bir çalışma ya da eksik gösterilen prim gün sayısının hiçbir şekilde söz konusu olmadığını, ayrıca 5 yıllık hak düşürücü sürenin göz önünde bulundurulması gerektiğini belirterek davacının reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının talep ettiği sürelerin hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle öncelikle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının diğer davalı iş yerinde dava konusu tarihler arası işe giriş bildirgesine ve sigortalı çalışmasına rastlanmadığını belirterek davanın haksız davasının yerleşik Yargıtay kararları ile yasal mevzuata göre esastan reddini istemiştir.

Davalı ... Mad. İnş. Nak. Akaryakıt San. Ltd. Şti. tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 19.02.2016 tarih ve 2012/562 Esas, 2016/155 Karar sayılı kararı ile "A-) Davalı ... Madencilik Ltd. Şti.'ye karşı açılan davanın feragat nedeniyle reddine,

B-)Diğer davalılara karşı açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine;

1-)Davacının 2006 yılında 138 gün, 2009 yılında 30 gün, 2010 yılında 47 gün ve 2011 yılında 74 gün süre ile toplam 289 gün hizmet akdine dayalı olarak davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic. A.Ş. adlı iş yerinde çalıştığının ve bu sürelerin Kuruma eksik bildirildiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin (kapatılan) 06.11.2018 tarih ve 2017/1076 Esas, 2018/7979 Karar sayılı kararında; "...Somut olayda; davacının primlerinin eksik yatırıldığı kabul edilen 2006 ila 2011 yılları arasında çalıştığı tüm işyerlerine ait işyeri tescil bilgileri ile dönem bordroları istenmeden, davacının davalıya ait hangi işyerinde hangi sürelerde çalıştığı tespit edilmeden, sadece davacı tanık beyanlarına itibarla hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Yapılacak iş; davacının çalışmalarının hangi inşaat işyerlerinde hangi tarihler arasında geçtiğini davacıya açıklattırmak, bu inşaat işyerlerine ait varsa ihale belgelerini getirtmek, ihalelerin başlama ve bitiş tarihlerini belirlemek, ihaleye başlanmayan zamanlarda işyerinin faaliyetine devam edip etmediğini araştırmak, davacıya bu dönemlerde çalışıp çalışmadığını, çalışıyor ise hangi işyerinde çalıştığını ve ne iş yaptığını açıklatmak, ihtilaflı dönemde ( kabul edilen 2006 ila 2011 yılları arasında) davacının bildirimi olan tüm işyerlerine ait işyeri tescil bilgileri ile dönem bordrolarını davalı kurumdan istemek,

dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer nları;

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek bu işyerlerinin davalı şirkete ait olup muvazalı olişyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışaarak başka şahıslar adına kayıtlı olup olmadığını, davacının bu inşaatlarda işe başlama ve işten ayrılma tarihlerini,

davacının çalışmalarının kesintisiz olup olmadığını somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde tespit ettikten sonra sonucuna göre davacının kesintisiz çalıştığı tespit edildiği takdirde davacının hangi işyerinde hangi sürelerde çalıştığına dair infaza elverişli şekilde karar vermekten ibarettir..." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1- Davalılardan ... Madencilik Ltd. Şti. ye karşı açılan davanın feragat nedeniyle reddine,

2-Diğer davalılar yönünden davanın kabulüne,

3-Davacının 01.03.2000-01.03.2007 ve 01.12.2009-05.05.2011 tarihleri arasında davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic. A.Ş. adlı iş yerinde kesintisiz ve sürekli çalıştığının, bu sürelerin kuruma eksik bildirildiğinin tespitine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic. A.Ş. temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; davanın öncelikle hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini, Kuruma başvuru şartının gerçekleşmediğini, davacının tespitini talep ettiği sürelerin gerçek ve fiili çalışma olmadığını belirterek eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic. A.Ş. vekili; davacının çalışmalarının aralıklı ve süreli çalışmalar olduğunu, alınan ihaleler kapsamında ihtiyaç duyulan işçilerin işin süresi ile sınırlı olarak çalıştırıldıklarını, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, davacının işsizlik ödeneği aldığı dönemin hizmetten sayılmasının hatalı olduğunu, davacının işsizlik ödeneği aldığı, başka bir şirkette çalışmasının olduğu hususları da sürekli hizmet ilişkisi olmadığını ortaya koyduğunu belirterek usul ve yasaya aykırı mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.03.2000-01.03.2007 ve 01.12.2009-05.05.2011 tarihleri arasında eksik bildirilen 990 gün hizmet sürelerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Öte yandan mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir.

3. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göredavalı Kurum vekili ile davalı ...

İnş. Tur. Nak. Taah. Tic. A.Ş. vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İnceleme konusu eldeki davada, Mahkemenin 19.02.2016 tarih ve 2012/562 Esas, 2016/155 Karar sayılı ilk kararında, davacının davalı ... İnş. Tur. Nak. Taah. Tic. A.Ş. nezdinde 01.01.2006 tarihinden itibaren çalıştığının tespit edildiği, bu kararın davacı tarafından temyiz edilmediği ve davacının 01.01.2006 tarihinden önce de çalıştığı hususunun bozma kapsamı dışında kalarak kesinleştiği anlaşıldığından önceki bozma ilamı ile davalılar lehine oluşan usuli kazanılmış hak ihlal edilerek davanın kabulü yönünde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,