Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7601 K.2023/10108

Taraflar arasındaki prime esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne dair kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; önceki kararda direnilmesine ve davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Hukuk Genel Kurulu tarafından mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkeme tarafından bozmaya uyularak davanın kısmen kabulüne dair verilen karar davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 3400016537844 sigorta sicil no.lu davacının davalı şirkette 2000 yılından itibaren çalışmaya başladığını, 1.900.00. TL net maaşla çalışmakta iken emeklilik nedeniyle 08.12.2011 tarihinde işten ayrıldığını, 11 çeşit kaynak yapılabilen bir kaynak operatörü olduğunu, sigorta primlerinin asgari ücretten yapıldığını,işyerinde maaşların elden ödendiğini, kıdem tazminatının elden tam olarak ödendiğini,müvekkilinin net ücret aldığına ilişkin işveren şirketin imzaladığı yazı ve banka ödeme dekontundan bu durumun anlaşılacağını belirterek davalı işverence eksik yatırılan sigorta primlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; HUMK 28 inci maddesinde yazılı sınırları aşan ücret alma iddiasının tanık beyanlarıyla ispat edilemeyeceğini, ücret konusunda dinlenen tanık beyanlarının çalışıldığı iddia edilen işyerinin kapasite ve niteliği gözetilerek değerlendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davacının son olarak 837.00 TL ücretle çalışmakta iken emekli olduğunu, sigorta primlerinin maaşı üzerinden ödendiğini, davacının bunu bilmemesinin mümkün olmayacağını, davacının sunduğu maaş yazısının davacının maddi sıkıntı içine düştüğü bir anda bankadan kredi çekebilmesi için verildiğini, bu sebeple bu yazıdaki ücretin gerçek ücretini yansıtmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 15.10.2014 tarih, E.2013/771, K.2014/635 sayılı kararıyla; "Davanın kabulüne, davacının davalı iş yerinde;

20.12.2000 –31.03.2001 tarihleri arası aylık 475.500,000 TL

01.04.2001—31.12.2001 tarihleri arası aylık 665.700,000 TL

01.01.2002—31.03.2002 tarihleri arası aylık 703.742.378 TL

01.04.2002—30.06.2002 tarihleri arası aylık 880.854.240 TL

01.07.2002—31.03.2003 tarihleri arası aylık 1.038.439.029 TL

01.04.2003—30.06.2003 tarihleri arası aylık 1.246.126.873-TL

01.07.2003—31.12.2003 tarihleri arası aylık 1.451.910.149 TL

01.01.2004—30.06.2004 tarihleri arası aylık 1.742.327.100 TL

01.07.2004—31.12.2004 tarihleri arası aylık 1.407.955.500 TL

01.01.2005—31.12.2005 tarihleri arası aylık 1.549,18 TL

01.01.2006—31.12.2006 tarihleri arası aylık 1.683,27 TL

01.01.2007—30.06.2007 tarihleri arası aylık 1.783,13 TL

01.07.2007—31.12.2007 tarihleri arası aylık 1.854,45 TL

01.01.2008—30.06.2008 tarihleri arası aylık 1.928,63 TL

01.07.2008—31.12/2008 tarihleri arası aylık 2.024,68 TL

01.01.2009—30.06.2009 tarihleri arası aylık 2.111,22 TL

01.07.2009—31.12.2009 tarihleri arası aylık 2.196,81 TL

01.02.2010—30.06.2010 tarihleri arası aylık 2.310,93 TL

01.07.2010—31.12.2010 tarihleri arası aylık 2.410,79 TL

01.01.2011—30.06.2011 tarihleri arası aylık 2.524,91 TL

01.07.2011-08.12.2011 tarihleri arası aylık 2.653,29 TL ücret üzerinden çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 26.02.2015 tarih, E. 2014/27280, K. 2015/3118 sayılı kararında; davalı işveren tarafından ücret bordrolarının dosyaya ibraz edildiği, ibraz edilen ücret bordrolarının bir çoğunun davacı tarafından her hangi bir ihtirazi kayıt konulmadan imzalandığı, ücret bordrolarının incelenmesinde davanın asgari ücret veya asgari ücretin biraz üzerinde maaş aldığı ve kurum kayıtlarının da ücret bordrolarıyla uyumlu olduğu anlaşılmakla, Mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyulmayarak Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin 21.05.2015 tarih, E. 2015/200, K. 2015/292 sayılı kararı ile davacının 10 yılın üzerindeki kıdemi, kaynakçı ustası olarak icra ettiği meslek ve piyasa koşulları dikkate alındığında davalı işyerindeki uzun hizmet süresini asgari ücret üzerinden geçirdiği iddiasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, işverenlerin çoğunlukla daha az vergi, prim ödemek amacıyla gerçek ücreti kayıtlarına yansıtmadıkları bilinen bir olgu olduğundan davacının banka dekontu ve bordrolu tanık beyanları ile ispatlanan son aylık maaşının net 1.900,00TL olduğu kanaati ile Yargıtay bozma ilamına karşı önceki kararda direnilmesi sureti ile davanın kabulüne dair aynı yönde karar verilmiştir.

C. 2 nci Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

Hukuk Genel Kurulunun 02.06.2020 tarih, E. 2016/10-376, K. 2020/306 sayılı kararında.

Mahkemece tanık beyanları ve 26.02.2010 tarihli banka dekontu değerlendirilerek davacının asgari ücretin üzerinde ücret aldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği, oysa ki prime esas kazancın tespitinin istendiği eldeki davada resen araştırma ilkesinin geçerli olduğu ve kamu düzenini ilgilendirdiği dikkate alındığında, Mahkemece prime esas kazanç belirlenirken, 1086 sayılı HUMK'un 288 ve 292 nci (6100 sayılı HMK'nın 200 ve 202) maddelerindeki belge (senet) ile ispat kuralları ile bağlı olunmaksızın tüm dosya kapsamı dikkate alınarak ve emsal ücret araştırması yapılarak sonuca gidilmesi gerektiği belirtilerek davalı ...

Başkanlığı vekili ve davalı işveren vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkemece verilen direnme kararı değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı bozulmuştur.

D. Mahkmece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın kısmen kabulü ile davacının davalı iş yerinde;

20.12.2000 –31.03.2001 tarihleri arası aylık 421.500.000 TL

01.04.2001—31.12.2001 tarihleri arası aylık 590.100.000 TL

01.01.2002—31.03.2002 tarihleri arası aylık 623.822.107,50 TL

01.04.2002—30.06.2002 tarihleri arası aylık 780.820.320 TL

01.07.2002—31.03.2003 tarihleri arası aylık 920.509.044,90 TL

01.04.2003—30.06.2003 tarihleri arası aylık 1.104.610.887,60 TL

01.07.2003—31.12.2003 tarihleri arası aylık 1.287.024.454,20 TL

01.01.2004—30.06.2004 tarihleri arası aylık 1.544.460.300,00 TL

01.07.2004—31.12.2004 tarihleri arası aylık 1.248.061.500,00 TL

01.01.2005—31.12.2005 tarihleri arası aylık 1.373,24 TL

01.01.2006—31.12.2006 tarihleri arası aylık 1.492,11 TL

01.01.2007—30.06.2007 tarihleri arası aylık 1.580,62 TL

01.07.2007—31.12.2007 tarihleri arası aylık 1.643,85 TL

01.01.2008—30.06.2008 tarihleri arası aylık 1.709,60 TL

01.07.2008—31.12.2008 tarihleri arası aylık 1.794,75 TL

01.01.2009—30.06.2009 tarihleri arası aylık 1.871,46 TL

01.07.2009—31.12.2009 tarihleri arası aylık 1.947,33 TL

01.02/2010—30.06.2010 tarihleri arası aylık 2.048,49 TL

01.07.2010—31.12.2010 tarihleri arası aylık 2.137,00 TL

01.01.2011—30.06.2011 tarihleri arası aylık 2.238,16 TL

01.07.2011-08.12.2011 tarihleri arası aylık 2.349,02 TL ücret üzerinden çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Yerel Mahkemece eksik ve hatalı inceleme yapıldığını, bilirkişi raporuna itirazların dikkate alınmadığını, tanık beyanları arasındaki çelişkinin giderilmediğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı şirket vekili, sadece emsal ücret araştırması ve çelişkili tanık beyanlarına dayanılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacının taleplerinin hak düşürücü süreye uğradığını, tanıklardan ... dışındaki tanıkların davacının maaşı hakkında beyanda bulunmadıkların, davacının dava dilekçesinde kıdem tazminatını tam olarak aldığını beyan ettiğini, davacının ikrarı sabitken davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, mülga 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,