Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7739 K.2023/9946

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı SGK vekili, davalı As Emp.Teks.Tic. Ltd. Şti. (Davalı As Eşarpları Teks. San. Tic. Ltd. Şti.yi devralan) vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin 01.07.1990 tarihinde davalılardan As Eşarp Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. nezdinde hizmet akdine dayalı olarak çalışmaya başladığını ve davalıların grup şirketlerinde tekstil işçisi olarak yaklaşık 19 yıldan bu yana kesintisiz hizmet akdine dayalı olarak halen çalıştığını, 514 TL, maaş aldığını, müvekkilinin rızası ve bilgisi dışında diğer davalı ... Çeyiz Konfeksiyon San. ve Tic. Ltd.

Şti ve başkaca işyerleri tarafından sigorta bildirgelerinin verildiğini, çalışma günlerinin eksik olduğu ve fiilen çalıştığı halde sigorta bildirgesinin hiç verilmediğinin tespit edildiğini beyanla, müvekkilinin 01.07.1990 tarihinden itibaren davalı işverenin yanında aralıksız ve kesintisiz olarak hizmet akdi ile sigortalı olarak çalıştığının tespitine, müvekkilinin sigortalı olarak çalıştığının tespit edildiği süreler içinde yatırılmayan sigorta primlerinin davalı tarafından yatırılmasına, müvekkilinin sigortalı hizmetlerinden yararlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde, davacının 01.07.1990 tarihinde 648664 sicil numaralı işyerinde işe başladığı ve toplam 165 gün ödeme yapıldığı, davacının 1994 ve 1995 yılının bir kısım dönemlerinde kesintili olarak aynı işyerinde çalışmış olup sigorta ödemelerinin yapıldığını, davacının aynı işyerinden 1995'ten sonra herhangi bir çalışmasının söz konusu olmadığını, davada hak düşürücü süre bulunduğunu davacının diğer davalıya ait işyerinde çalıştığını iddia etmekte olduğunu,

bu nedenle hizmet akdiyle çalıştığı iddia edilen döneme ait belgelerin kuruma verilip verilmediğinin yada çalışmaların kurumca tespit edilip edilmediğinin araştırılması gerektiğini, davacının işyerinde çalıştığını tanık beyanları dışında resmi yazılı belgelerle ispatlaması gerektiğini, hizmetin geçtiği iddia edilen sürede işyerinin 506 sayılı yasanın uygulama alanında bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, davacının çalışmalarının kurum kayıtlarında görüldüğü kadar olduğunu bunun aksinin ancak kurum kayıtlarına eş değer nitelikte resmi belgelerle ispatlanabileceğini,

tanık anlatımlarına dayanarak davanın ispatlanma olgusunun kabul edilemez olduğunu, işyerinin varlığının ve yasa kapsamına girip girmediğinin araştırılması gerektiğini, çalışmanın hizmet akdine dayalı olarak olduğunun ispatlanması gerektiğini ücretinde somut delillerle ispat edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı As Eşarpları Teks. San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, davacının kesintili olarak çalıştığını, bu hususun davacının imzasını içeren işe giriş bildirgeleri ile sabit olduğunu, yazılı belgenin aksinin ancak yazılı belge ile ispat edilebileceğini, davacının çalışmalarının kuruma eksiksiz bildirildiğini ve primlerinin yatırıldığını, davanın hak düşüm süresi yönünden reddi gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.01.2014 tarihli ve 2013/50 Esas 2014/10 K. sayılı kararıyla davanın kısmen kabulü ile 1- Davalılar As Eşarpları Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... adına açılan davaların reddine, 2-) 3400020149695 SGK nolu davacı ...'nın, 01.05.1997 – 30.06.1997 arası 60 gün, günlük 854.165 TL, 01.07.1997 – 31.12.1997 arası 180 gün, günlük 1.231.371 TL, 01.01.1998– 30.06.1998 arası 180 gün, günlük 1.668.400 TL, 01.07.1998– 30.09.1998 arası 90 gün, günlük 2.183.611 TL,

20.11.1998– 31.12.1998 arası 40 gün, günlük 2.336.625 TL, 01.01.1999– 15.03.1999 arası 75 gün, günlük 3.112.200 TL, 06.10.2000– 31.03.2001 arası 174 gün, günlük 5.000.000 TL, 01.04.2001– 20.04.2001 arası 20 gün, günlük 7.000.000 TL, 06.10.2003– 01.01.2004 arası 84 gün, günlük 15.267.194 TL, 01.01.2004– 30.04.2004 arası 120 gün, günlük 18.320.633 TL, 01.11.2004– 20.11.2004 arası 20 gün, günlük 14.805.000 TL, 13.09.2006– 31.12.2006 arası 107 gün, günlük 17,70 TL, 01.01.2007– 13.06.2007 arası 163 gün, günlük 18,75 TL, 21.01.2008– 11.03.2008 arası 50 gün, günlük 20,28 TL, ücretle hizmet akdi ile 506 sayılı Kanun kapsamında... Konfeksiyon San. ve Tic. Ltd. Şti. yanında çalıştığının tespitine,

Fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bozma Kararı 1.Mahkeme kararına karşı davacı, davalılardan Kurum ve ... vekillerince ve As Eşarpları Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti ile... Konf. San. ve Tic. Ltd. Şti. temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 23.02.2015 tarihli ve 2014/4944 E. 2015/3270 K. sayılı kararında, 01.07.1990-01.05.1997 tarihleri arasında hak düşürücü süre nedeniyle reddolunan hizmet tespiti istemi yönünden bu döneme ilişkin olarak Kurum'a yapılmış kısmî bildirimlerin bulunması nedeniyle bu dönemin hak düşürücü süreye uğramayacağını gözeterek,

davacının imzasını taşıyan işe giriş bildirgelerini davalı Kurum'dan isteyerek imzalarının davacıya ait olduğu davacı tarafından kabul edilir veya inceleme sonucu anlaşılırsa, bu işe giriş bildirgeleri davacıyı bağlayacağından buna göre Kurum'a eksik olarak bildirimi yapılmış hizmet sürelerininin belirlenmesi gerektiği, işe giriş bildirgelerinde yer alan imzalar davacıya ait değilse davacının tespitini istediği ve eksik incelemeye konu olan 01.05.1990-11.03.2008 tarihleri arası yönünden değerlendirmede bulunması gerektiği,

ihtilaf konusu döneme ait var ise işverenden imzalı tüm ücret bordrolarını isteyerek (dosyada yer alan 1995/1-3. aylarına ait imzalı ücret bordroları), davacının imzasını içeren ve imzaların davacıya ait olduğu belirlenen dönemlerde imzalı ücret bordrolarındaki süreler kadar, imzalı ücret bordrosu olmayan dönemlerde de dosyada dinlenen bordro tanık beyanlarını esas almak suretiyle yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmek üzere karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davanın kısmen kabulü ile

1.Davalı ... yönünden davanın reddine,

2.Diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulü ile

Davacının, 1990/3. Döneminde 15 gün, günlük 7.467 TL ile

1991/1. Döneminde 120 gün, günlük 11.734 TL ile

1991/2. Döneminde 120 gün, günlük 15.667 TL ile

1991/3. Döneminde 120 gün, günlük 15.667 TL ile

1992/1. Döneminde 31 gün, günlük 19.509TL ile

1992/2. Döneminde 60 gün, günlük 19.805 TL ücret ile davalılardan As Emprime Tekstil Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. de çalıştığının tespitine,

1992/1. Döneminde 30 gün, günlük 19.509 TL ile

1992/3. Döneminde 60 gün günlük 24.652 TL ile

1993/1. Döneminde 60 gün günlük 28.022 TL ile

1993/2.döneminde 60 gün günlük 31.619 TL ücret ile davalılardan... Konfeksiyon Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. de çalıştığının tespitine,

1994/1 Dönemde 55 gün günlük 37.110 TL ile

1994/2. Döneminde 60 gün günlük 41.654 TL ile

1994/3. Döneminde 60 gün günlük 41.654 TL ile

1995/2. Döneminde 40 gün günlük 46.387 TL ile

1995/3. Döneminde 61 gün günlük 260.691 TL ile

1996/1. Döneminde 60 gün günlük 260.691 TL ile

1996/2. Döneminde 60 gün günlük 540.900 TL ile

1996/3. Döneminde 40 gün günlük 567.000 TL ile

1997/1. Döneminde 40 gün günlük 723.775 TL ile

1997/2. Döneminde 120 gün günlük 854.165 TL ile

1997/3. Döneminde 120 gün günlük 1.231.371 TL ile

1999/1. Döneminde 75 gün günlük 3.112.200 TL ile

1999/2. Döneminde 15 gün günlük 3.790.000 TL ile

1999/3. Döneminde 20 gün günlük 3.790.000 TL ile

2000/1. Döneminde 120 gün günlük 4.000.000 TL ile

2000/3. Döneminde 85 gün günlük 5.000.000TL ile

2001/1. Döneminde 109 gün günlük 5.000.000 TL ile

2003/3. Döneminde 85 gün günlük 15.267.194 TL ile

2004/1. Döneminde 120 gün günlük 18.320.633 TL ile

2004/5. ayında 13 gün günlük 18.32 TL ile

2004/11. ayında 19 gün günlük 14.80, tl ile

2006/2.ayında 23 gün günlük 17.70 tl ile

2006/9. ayında 18 gün günlük 17.70 tl ile

2006/10.ayında 30 gün günlük 17.70 tl ile

2006/11. ayında 30 gün günlük 17.70 tl ile

2006/12. ayında 30 gün günlük 17.70 tl ile

2007/1. ayında 30 gün günlük 18.75 tl ile,

2007/2. ayında 30 gün günlük 18.75 tl ile

2007/3. ayında 30 gün günlük 18.75 tl ile

2007/4. ayında 30 gün günlük 18.75 tl ile

2007/5.ayında 30 gün günlük 18.75 tl ile

2007/6.ayında 12 gün günlük 18.75 tl ile

2007/11.ayında 2 gün günlük 19.50 tl ile

2008/1. ayında 10 gün günlük 20.28 tl ile

2008/2. ayında 14 gün günlük 20,28 TL ile

2008/3.ayında 3 gün günlük 20.28 TL ile

2008/4.ayında 15 gün günlük 20,28 TL ile

2008/5. ayında 15 gün günlük 20,28 tl ile

2008/6. ayında 15 gün günlük 20,28 TL ücret ile davalılardan... Konfeksiyon Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. de çalıştığının tespitine,

3.Fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı SGK vekili, davalı As Emp. Teks. Tic. Ltd. Şti. (Davalı As Eşarpları Teks. San. Tic. Ltd. Şti.yi devralan) vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, davalı SGK vekili, davalı As Emp. Teks. Tic. Ltd. Şti. (Davalı As Eşarpları Teks. San. Tic. Ltd. Şti. yi devralan) vekili mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 506 sayılı Kanun 79 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi ( dava hakkı ) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, ( o davada davacı sıfatının kime ait olacağı ) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, ... 1995, s. 231).

Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, ... 2000, s.288).

Ticaret şirketlerinin taraf ehliyetinin son bulması konusuna ilişkin; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun “Tüzel kişiliğinin devamı” başlıklı 269 uncu maddesine göre; “ (1) Tasfiye hâline giren şirket, ortaklarla ilişkilerinde de 293 üncü madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, ehliyeti tasfiye sonuna kadar bu amaçla sınırlı olarak tüzel kişiliğini korur ve ticaret unvanını buna “tasfiye hâlinde” ibaresini ekleyerek kullanmakta devam eder.” yine aynı Kanun'un “Tasfiyenin sonu” başlıklı 303 üncü maddesinde; “ (1) Tasfiyenin sona ermesi üzerine, şirketin ticaret unvanının sicilden silinmesi ve bunun tescil ve ilanı için durum, tasfiye memurları tarafından ticaret sicili müdürlüğüne bildirilir.” denilmektedir.

Bir ticaret şirketinin, taraf bulunduğu bir dava devam ederken şirket tasfiye haline girerse, şirketin taraf ehliyeti son bulmaz. Zira, şirketin tüzel kişiliği tasfiye amacıyla sınırlı olmak üzere devam eder. Şirket, davada taraf olarak kalmayı sürdürür; yalnız, şirket davada tasfiye memurları tarafından temsil edilir (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. I, ... 2001, s. 935, aynı yönde görüş için bkz. İlhan E. Postacıoğlu, Medeni Usul Hukuku Dersleri, 6. Bası, ...

1975, s. 209 ). Ancak ortaklık, ticaret sicilinden kaydı silininceye kadar tüzel kişiliğini korur. Bu nedenle, gerek infisah gerekse fesih kararı, ortaklığın sonunu değil, tasfiye işlemlerinin başlangıcını ifade eder ( Hasan Pulaşlı, Şirketler Hukuku Temel Esaslar, 10. Baskı, 2011, s. 511. İsmail Doğanay, Türk Ticaret Kanunu Şerhi, C. II, 4. Baskı, 2004, s. 1309)

Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.06.2009 tarih ve 2009/11-173 Esas -2009/247 Karar sayılı ve 14.03.2012 tarih ve Esas 2011/12-850 Karar 2012/147 sayılı ilamlarında da; iflas eden şirketin ticaret sicilinden kaydı silinmekle dava ve taraf ehliyetinin sona ereceği kabul edilmiştir.

Somut olayda; davalılardan... Konf. Tic. Ltd. Şti.'nin ticaret sicil kayıtlarına göre sicil kaydının terkin edildiğinin anlaşılması nedeniyle, taraf ehliyeti bulunmayan şirket aleyhinde karar verilmiş olduğundan, davalı şirket hakkında ihya yapılması için yasal prosedür işletilmek suretiyle şirketin ihyasına dair karar alınıp ve bu kapsamda tasfiye memuru da belirlenmek suretiyle usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanması ve sonrasında karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve infazı mümkün olmayacak şekilde, karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup sair temyiz itirazları incelenmeksizin bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının sair temyiz itirazları incelenmeksizin BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,