Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/7896 K.2024/7837

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yargı yolu uyuşmazlığı nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının harp/terör malulü olduğunu, 5510 sayılı Kanun'un 5/c maddesine göre genel sağlık sigortası priminden muaf olduğunun tespiti ve alınan primlerin iadesi ile 22.11.2010-Şubat 2015 tarihleri arasında hatalı olarak 01a üzerinden alınan primlerin iptal edilerek 23a kısa vadeli sigorta kolları üzerinden işlem yapılmasına dair Kurum işleminin iptali ile 22.11.2010-Şubat 2015 tarihine kadar 24a Harp Malulleri kodu üzerinden uzun vadeli sigorta kollarına tabi olduğuna dair tashih yapılması ile haksız olarak kesilen Genel Sağlık Sigortası primlerinden şimdilik 1.000 TL'nin 22.10.2010 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile "davanın kabulüne, davacıdan 2010/Aralık - 2015/Şubat ayları arası asıl ve ek bildirgelerle kesilen toplam 21.050,20 TL genel sağlık sigortası priminin talep tarihi olan 29.07.2015 tarihinden itibaren işleyecek ve hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının statüsü gereği 22.11.2010 - 2015/Şubat tarihleri arasında hatalı olarak 01a üzerinden alınan primlerin iptal edilerek 23a kısa vadeli sigorta kolları üzerinden işlem yapılmasına dair davalı Kurumun işleminin hatalı olduğu, 24a Harp Malülleri kodunda uzun vadeli sigortalı kollarına tabi olduğunun tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Kurum işleminde bir hata olmadığını beyanla usul ve yasalara aykırı verilen kararının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5510 sayılı Kanun'un 5/c maddesine göre genel sağlık sigortası priminden muaf olduğunun tespiti ve bu primlerin iadesi ile 22.11.2010 tarihinden 2015/2 nci aya kadar hatalı olarak 01a üzerinden alınan primlerin iptal edilerek 23a kısa vadeli sigorta kolları üzerinden işlem yapılmasına dair Kurum işleminin iptali ile 24a olarak işlem yapılmasına, haksız kesilen genel sağlık sigortası primlerinin yasal faiziyle tahsili istemine ilişkin eldeki uyuşmazlığın çözümünde.

5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanacak olup, 506 veya 5510 sayılı Kanunların uygulama yeri bulunmadığından, sözü edilen 134 ve 101 inci madde hükümlerine göre sınırlı yetki ile donatılmış iş mahkemeleri görevli olmayıp, bu tür davaların idari yargının görev alanı içerisinde olduğu gerekçesiyle HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yargı yolu uyuşmazlığı nedeni ile dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, kararın yerinde olmadığı, adli yargının görevli olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının uzun vadeli sigorta kolları üzerinden alınan primlerin iptal edilerek kısa vadeli sigorta kolları üzerinden işlem yapılmasına dair Kurum işleminin iptalini, haksız olarak kesilen genel sağlık sigortası primlerinin Kurumdan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 5, 101 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Bazı Sigorta Kollarının Uygulanacağı Sigortalar" başlıklı 5 inci maddesinin c bendinde.

"Harp malülleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'a veya 2330 sayılı Kanun hükümleri veya 08.06.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren Kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez.

Aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin 1 inci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları, 4 üncü maddenin 1 inci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.

İş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanır. Bu fıkra kapsamına girenlerden ayrıca Genel Sağlık sigortası primi alınmaz" hükmü yer almaktadır.

İnceleme konusu dosyada; davacının Kara Kuvvetleri Komutanlığı nezdinde uzman çavuş olarak görevli iken 08.01.2010 tarihinde vazife malulü olarak emekliğe sevk edildiği ve 15.01.2010 tarihinden itibaren 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na göre malulen emekli olup aylık bağlandığı anlaşılmaktadır. Davacının emekli olduktan sonra 22.11.2010-30.09.2022 tarihleri arasında 4/1-a kapsamında sigortalı olarak veteriner Kontrol Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde çalışması bulunmaktadır. Davacının 19.02.2015 tarihli dilekçesi ile uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı talep etmesi üzerine 01.04.2015 tarihinden itibaren uzun vadeli sigortalı kollarına tabi tutulduğu, 19.02.2015 tarihli dilekçesi üzerine 2015 yılı Şubat itibariyle maaşından genel sağlık sigortası primi kesildiği görülmektedir.

Somut dosyada uyuşmazlık; vazife malullüğü aylığı almakta olan davacının uzun vade sigorta kollarına tabi olup olmayacağı ve maaşından genel sağlık sigortası primi kesilmesi gerekip gerekmediğine ilişkin olup 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği 101 nci madde de düzenlenmiş olduğunda ve uyuşmazlık anılan yasanın 5/c bendinden kaynaklandığından adli yargı ( iş mahkemeleri) görevli olup davanın esasına girilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,