Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8042 K.2023/9787

Taraflar arasındaki Tarım Bağ - Kur sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalı TMO aleyhine açılan davanın taraf sıfatı yokluğu nedeniyle reddine, davalı Kurum aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulü ile davalı TMO aleyhine açılan davanın taraf sıfatı yokluğu nedeniyle reddine, davalı Kurum aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Ajans Müdürlüğü'ne bağlı olarak 1999 yılında haşhaş sattığını, 276,21 TL Bağ-Kur adına kesinti yapıldığını, ancak ofis müdürlüğü kayıtlarına isminin ... olarak değil ... olarak yazıldığını, kayıtlardaki yanlışlığın düzeltilerek sigortalılığının tespiti için dava açtığını beyan ederek, ... kayıtlarındaki isim kaydının ... olarak düzeltilmesine ve bu doğrultuda 1999 yılının sigortalılık kaydının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının iddia ettiği dönemde TMO kayıtlarında ... isimli kişinin yer aldığını, bu tür davaların yazılı belge ile ispatlanması gerektiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tanık beyanları, kamu tanıklarının beyanları, kolluk araştırma tutanağı, davacının nüfus kayıt örneği, TMO şubesinin cevabi yazısı ve çiftçi prim tevkifat listesi ve nüfus müdürlüğü cevabi yazıları, birlikte değerlendirildiğinde 09/1999 dönemine ait Bağ-Kur Çİftçi Primleri Tevkifat Bildiriminde yer alan "..."isimli kişi ile davacının aynı kişi olduğu, bu dönemdeki prim tevkifat kesintisinin davacıya ait olduğu,

prim tevkifatı bildiriminde yanlışlıkla "Bayar" yerine "Bayer" yazılmış olduğunun anlaşıldığı gerekçesi ile davacı tarafça, davalı TMO Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın taraf sıfatı (pasif husumet ehliyeti) yokluğu nedeniyle reddine davalı Kurum (SGK) aleyhine açılan davanın kabulü ile.

Uşak ili... ilçesi, Hamamdere köyü nüfusuna kayıtlı ... kızı 01.02.1972... doğumlu davacı "..." ile 09/1999 dönemine ait Bağ-Kur çiftçi primleri tevkifat bildiriminde yer alan " ..." isimli kişilerin aynı kişi olduğunun tespitine, davacının 01.08.1999 - 01.10.1999 tarihleri arasında isteğe bağlı Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Kurum aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, dava açılmasına Kurumun sebebiyet vermediğini, TMO lehine vekalet ücreti kurulmasına rağmen Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı üzerine Çalıkhasanlı köyünde tek katlı kargir ev ve bahçe olan 1.460 m2 yer, 3.200 m2 tarla, 1.800 m2 tarla niteliğinde taşınmaz kayıtları bulunduğu, zabıta araştırmasında, davacının Hamamdere köyünde yapılan araştırmada ve davacı ile yapılan görüşmede davacının 1998 yılı Ekim ayında haşhaş ektiğine, 1999 yılı Haziran ayında hasat edip TMO'ya sattığına ilişkin tutanak düzenlendiği, davacı vekilinin 22.03.2021 tarihli başvurusunun, Uşak SGK İl Müdürlüğü'nün 13.07.2021 tarihli yazısı ile ret edildiği, davacı vergi mükellefiyet kaydının bulunmadığı,

uyuşmazlık konusu dönemde çiftçi kayıt sisteminin olmadığı, TMO Genel Müdürlüğü'nün 1999/9 ay prim tevkifat listesinin ve 21.10.1999 tarihli ödeme dekontunun 21.10.1999 tarihli yazı ile Kuruma bildirildiği, İlçe Nüfus Müdürlüğü'nün ... - Eşme 1972 doğumlu ... adlı şahsa rastlanılmadığının, ...

1972 doğumlu ... kaydı olarak davacının nüfus kaydının gönderildiği, yargılama aşamasında köy azalarının tanık olarak beyanlarının alındığı, ... isimli kişiye ilişkin nüfus kaydı bulunmaması, Tarım Bağ-Kur sigortalılığına ilişkin yapılan araştırmalar, yargılama aşamasında dinlenen kamu tanıklarının, davacının çiftçilikle uğraştığına yönelik anlatımları değerlendirildiğinde,

TMO tarafından düzenlenen 1999/9 döneminin çiftçi primleri tevkifat listesinde bulunan ... isimli kişiye ilişkin kaydın davacıya ait olduğuna ve davacının Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitine yönelik İlk Derece Mahkemesinin kararında isabetsizlik bulunmamakla birlikte,

prim kesintisinin Kurum kayıtlarına intikal eden tarihi takip eden ay başından itibaren Tarım Bağ-Kur sigortalılığının başladığı ve isteğe bağlı Tarım Bağ-Kur sigortalılığına yönelik tespit hükmünün infazda tereddüte neden olacağı dikkate alınmadan hüküm kurulduğu gerekçesiyle davalı SGK Başkanlığı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı tarafça, davalı TMO Genel Müdürlüğü aleyhine açılan davanın taraf sıfatı (pasif husumet ehliyeti) yokluğu nedeniyle reddine, davacı tarafça, davalı SGK Başkanlığı aleyhine açılan davanın kabulü ile,

Uşak ili... ilçesi, Hamamdere köyü nüfusuna kayıtlı ... kızı 01.02.1972... doğumlu davacı "..." ile 09/1999 dönemine ait Bağ-Kur çiftçi primleri tevkifat bildiriminde yer alan " ..." isimli kişilerin aynı kişi olduğunun tespitine, davacının 01.11.1999 - 31.12.1999 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, TMO'nun davanın açılmasına sebep olan kurum olduğunu, taraf sıfatı olmadığına karar verilmesi halinde dahi HMK 124/4 gereği davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, kayıtlardan davacının 1999 Ağustos ayında ürün sattığının anlaşıldığını, davacının 01.08.1999 ile 31.10.1999 tarihleri arasında sigortalı olduğuna karar verilmesi gerektiğini belirterek temyiz etmiştir.

2.Davalı SGK Başkanlığı vekili, eksik inceleme ile karar verildiğini, Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi, kesintinin ... adına yapıldığı sabit olmasına rağmen davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 1999/9 ay tevkifat kesinti listesindeki kaydın davacıya aidiyetinin ve davacının Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 370 inci maddesinin dördüncü fıkrası, 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekili ile davalı Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Eldeki dosyada, sigortalılık hak ve yükümlülüğünün tevkifat tarihini izleyen ay başından itibaren başlatılacağı hususu gözetilerek, davacının 1999/9 tarihli tevkifatı izleyen 01.10.1999 tarihinden itibaren sigortalı sayılması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozma sebebidir.

3.Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Davacı vekili ile davalı Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 2 numaralı bendinde yer alan "-Davacının 01.11.1999 - 31.12.1999 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine " ibaresinin silinerek yerine "Davacının 01.10.1999 - 31.12.1999 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine" ibaresinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,