Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8310 K.2023/9910

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili ...'ın, davacıya ait olan "Sarıcalı Mah. Yunus Emre cad. No:46 .../..." adresinde faaliyet gösteren, ... Butik isimli iş yerinde, 17.11.2017-15.05.2018 tarihleri arasında, asgari ücret karşılığında, satış elamanı olarak çalışmalarının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının zaman aşımı hak düşürücü süreyi geçirdiğini, zaman aşımı itirazlarının olduğunu, müvekkilinin davalı sıfatı olmadığını, davacının taleplerinin yerinde olmadığını, davacının iddialarının doğru ve yerinde olmadığını, davacının bir dönem müvekkilinin de çalışan önceki personel Zeynep Sağlam'ın arkadaşlarının olduğunu, davacının arkadaşını görmek için müvekkilinin iş yerine ara ara geldiğini, davacı ile müvekkil arasında akdedilmiş herhangi bir iş sözleşmesinin bulunmadığını, belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "1-Davanın kabulü ile, -Davacı ...'ın ... sicil numaralı olan ... adlı iş yerinde 17/11/2017 -15/05/2018 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak günün asgari ücreti ile çalıştığının tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri 1.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece itirazlarının dikkate alınmadığını, davacının sigorta primlerinin eksiksiz yatırıldığını, iddialarının gerçek dışı olduğunu, tanık anlatımlarının eksik ve tek yönlü çıkarımlarla dolu olup hatalı olduğunu, dinlenen tanık beyanlarına itibar edilemeyeceğini görgü tanıkları olmadıklarını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

2.Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının hizmetlerinin eksik bildirildiğine ilişkin iddiasının doğru olmadığını, ispatlanamayan davanın reddi gerektiğini, mahkemece resen inceleme yapılarak çalışma olgusunun hiç bir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğini, mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; " İlk derece mahkemesinin kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nun madde 353/1-b.1 hükmü gereğince davalı vekilinin ve Fer'i müdahil SGK vekilinin ayrı ayrı istinaf başvurusunun esastan reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

2.Davalı vekili istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Dava, 5510 sayılı Kanun'un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme Eldeki davada Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

Dosya kapsamına göre; davacının 11.11.2017-15.05.2018 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde satış elamanı olarak çalışmalarının tespitini talep ettiği eldeki davada, Mahkemece dinlenen tanık beyanlarına itibarla davanın kabulüne karar verilmişse de, uyuşmazlık konusu dönemde herhangi bir sigortalılık kaydı bulunmayan davacı ile ilgili olarak bir kısım dinlenen bordro tanıkları çalışmayı her ne kadar doğrulasa da işe başlama ve işten ayrılma tarihleri konusunda somut ve net beyanlarının olmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davacı yanın talebine konu dönemde bordro tanığı olduğu anlaşılan tanıklar tekrar dinlenilmek suretiyle, davacının çalışma süresine, işe giriş ve ayrılış tarihlerine ilişkin ayrıntılı açık ve net beyanları alınmalı, varsa beyanlar arasındaki çelişkiler giderilmeli, toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,