Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8326 K.2023/9901

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkillerinden ...'in 2015/12-2016/5 yılları arasındaki ... Dokuma İplik San. ve Tic. Ltd. Şti nezdindeki çalışmalarının kurum tarafından iptal edildiğini ve taraflara bu iptal işlemine ilişkin olarak hiçbir tebligat yapılmadığını beyanla, kurum denetmen raporuna istinaden iptal edilen hizmetlerin gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile aksine kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, süresinde açılmayan iş bu davanın hakdüşümü/zamanaşımı sebebinden dolayı reddi gerektiğini, diğer taraftan, davacılar arasında, 6100 sayılı HMK' nın 57 nci ve devamı maddeleri uyarınca ihtiyari veya zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığından davacıların işbu davayı birlikte açmış olmalarının usule uygun olmadığını, dosyanın tefrikine karar verilerek davacıların ayrı esaslara kayıt edilmesini talep ettiklerini, müvekkil kurum tarafından yapılan denetim neticesinde düzenlenen 25.01.2017 tarihli, 2017/AÇ/002 sayılı raporda davacının çalıştığını iddia ettiği ...

Tekstil San ve Tic Ltd.

Şirketinde raporda tespit edilen sürelerde çalışmadıklarını, fiili çalışmalarının bulunmadığının tespit edildiğini, bu tespit neticesinde davacıların hizmetleri iptal edildiğini, Kurum yetkili denetmeni tarafından tespit edilen duruma göre davacıların çalışmalarının fiili olmadığının ortaya çıktığını, davacıların çalıştığını iddia etmiş olduğu işyerleri çalışmayan kişilere fiili hizmet kazandırmak ve menfaat sağlama amaçlarıyla açılmış gerçek olmayan işyerleri olduğunu, bu işyerlerinden pek çok kişi hakkında kamu davası açıldığını ve bu kişiler yargılandıklarını, davacı sigortalının sigortalı hizmeti bakımından Kurumumuz kayıtları esas olup,

davacı bunun aksini ancak aynı değerdeki yazılı belgelerle ispatlayabileceğini, davacılar vekili dava dışı işveren ...' in davalıların işyerinde çalıştıkları yönündeki beyanını delil olarak gösterdiğini, bu şahsın beyanlarının delil olmasının mümkün olmadığını, zira, tahakkuk edecek cezalardan dolayı işverenin durumu davacılardan daha vahim olduğunu, tabiatıyla işverenin "çalışmadılar" demesinin mümkün olmadığını, işverenler kanunu dolanmak, prim ödememek veya tahsili mümkün olmayacak şirketten işçilik bildirimleri yaptıklarından bu tarz işlemlere iyi niyetli bakılabilmesinin mümkün olmadığını, bu sebeple Nesser Tekstil ile ...

Tekstil arasındaki işçi teminine şüpheyle bakılması gerektiğini, tüm bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kabulü ile; Davacının 01/12/2015-20/06/2016 tarihleri arasında bildirimi yapılan çalışmalarının fiili ve gerçek olduğunun tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle davanın yanlış açılmış olduğunu, şirketin de davalı olması gerektiğini, davacının çalışmalarının fiili olduğunu iddia ettiğini, dosyada dikkate alınması gerekenin bordro tanıklarının davacının fiilen çalıştığını net bir şekilde ifade edemediğini, ... Tekstil Şirketi'nin faal olup olmadığının da araştırılmamış olduğunu, denetmen raporunun mahkeme tarafından dikkate alınmamış olduğunu, mahkemenin delilsiz bir şekilde davacı lehine kanaat getirmiş olduğunu, bu hususta bilirkişi raporu alınmamasının da büyük bir eksiklik olduğunu, kurum işleminin yerinde olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum denetmen raporuna istinaden iptal edilen çalışmaların gerçek ve fiili çalışmaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme

Dosyanın incelenmesinde, davacının 01.12.2015-20.06.2016 tarihleri arasındaki 1135299 sicil sayılı dosyada işlem gören, ... nezindeki çalışmalarının, Kurumun 25.01.2017 tarihli denetim raporuna istinaden iptal edildiği, ...'ne ait iki adet iş yerinin bulunduğu, iş yerinin "iplik toptan ticareti" mahiyetinde olduğu, Denizli- Hacıeyüplü Mahallesindeki iş yerinde üretim yapıldığı, Denizli-Bereketli Mahallesindeki iş yerinin ise büro niteliğinde olduğu, anılan şirketin büro niteliğindeki ... sicil sayılı dosyada işlem gören iş yerinin 01.12.2015 tarihinde kanun kapsamına alındığı,

Kurum raporunda yapılan çevre araştırasına göre bu büronun şirket adına ... tarafından kiralandığı, herhangi bir çalışanın olmadığı, ara sıra gelen gidenin olduğunun tespit edildiğinin raporlandığı, aynı şirkete ait, Hacıeyüplü Mahallesindeki ... sicil sayılı dosyada işlem gören iş yerinin ise 14.08.2007-31.10.2015 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu,

dosya kapsamında dinlenen tanıkların ağırlık olarak davacının, şirketin üretim bölümünde çalıştığını beyan etmesi karşısında, Mahkemece davacının davalıya ait iş yerinde iptal edilen çalışmalarının, gerçek ve fiili çalışmaya dayandığına yönelik tespiti yerinde olmakla birlikte, bu çalışmaların büro mahiyetinde olan, dosyadaki kayıtlar nazarında fiili çalışma olmadığı anlaşılan, Bereketli Mahallesinde bulunan iş yerinde geçtiğinin kabulü hatalı bulunmuştur.

Mahkemece, fiili çalışmanın gerçekleştiği Hacıeyüplü Mahallesi işyeri sicil numarası yazılmak suretiyle hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,