Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8435 K.2023/10119

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle, davalı Dinosar Bilg. Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüne, davalı ... yönünden husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Dinosar Bilg. Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Dinosar Bilg. Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı asil dava dilekçesinde özetle; davalı şirkete ait işyerinde 01.01.1999–27.12.2018 tarihleri arasında çalıştığını, ancak çalışmasının Kuruma 19.03.2012 tarihinden itibaren bildirildiğini ileri sürerek, Kuruma bildirilmeyen sürelerde hizmet akdiyle kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı Dinosar Bilg. Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, davacının davalı şirkette çalışmadığını, şirketin yetkilisi ve ortağı olan ...'in şirket ile aynı binada bulunan ...-Dino yazılım isimli şahıs firmasında 16.03.2012-26.12.2018 tarihleri arasında çalıştığını belirterek, davanın husumetten ve esastan reddini istemiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 16.03.2012 tarihine kadar davalının evine gündelikçi olarak ayda 2-3 kez geldiğini, ev işlerine yardımcı olduğunu, 2010-2011 yıllarında hastalığı nedeniyle ameliyat olduğunu ve iki yıl gelmediğini, 2012 yılı Mart ayında sağlık nedeniyle başka evlere gündeliğe gitmeyeceğini, davalının işyerinde düzenli çalışmak istediğini belirttiğinden 16.03.2012 tarihinden itibaren davalıya ait işyerinde temizlik ve yemek işlerine baktığını, her iki firmada aynı tarihlerde çalışmasının imkansız olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, fiili çalışmanın yöntemince ispatlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, eldeki davada, davacı asilin davalılar nezdinde 01.01.1999-27.12.2018 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde çalıştığının tespitini istediği, davalılar Dinosar Bilgisayar Hiz. ve Tic. Ltd Şti. ve ... firmasına ait ticaret sicil kayıtlarının ve SGK işyeri tescil bilgilerinin getirtildiği, her iki davalı işyerinin aynı ortaklara sahip işyerleri olduğu ve aralarında organik bağ bulunduğunun tespit edildiği, yargılama sırasında dinlenen davacı ve bordro tanıklarının beyanlarının davacının iddiasını destekler ve doğrular nitelikte olduğu gerekçeleriyle,

1-Davacının davalı Dinosar Bilgisayar Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'ye karşı açmış olduğu davanın kabulü ile davacının, davalı şirket nezdinde 01.01.1999-18.03.2012 tarihleri arasında 4398 gün süre ile kesintisiz olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine,

2-Davalı ...'e karşı açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Dinosar Bilgisayar Hiz. ve Tic. Ltd Şti. vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı Dinosar Bilgisayar Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin İstinaf Sebepleri Davalı Dinosar Bilgisayar Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; davacının, davalı işyerinde temizlik ve yemek işleri yaptığını, hastalığı nedeniyle ameliyat olup 2010-2011 yıllarında çalışmadığını, tedavi evrakının Sağlık Bakanlığından istenmesini, fiili çalışmanın yöntemince ispat edilmesi gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Feri Müdahil SGK vekilinin İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Dinosar Bilgisayar Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Dinosar Bilgisayar Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin Temyiz Sebepleri Davalı Dinosar Bilgisayar Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i Müdahil SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının, davalılar nezdinde 01.01.1999–27.12.2018 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3.Değerlendirme İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalılar nezdinde 01.01.1999–27.12.2018 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde kesintisiz çalıştığının tespiti istemiş, mahkemece yapılan yargılama sonucunda, davalı Dinosar Bilg. Hiz. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüne, davalı ... yönünden husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

Mahkemece yapılacak iş; ihtilaflı tüm dönem bordroları getirtilmeli, özellikle hizmetin başlangıcı yönünden re’sen seçilecek bordro tanıklarının beyanları alınmalı, böylelikle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,