Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8464 K.2023/10042

Taraflar arasındaki yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin ... 1. İş Mahkemesinin 2018/370 Esas ve 2019/228 Karar sayılı ilamı ile Talu Oto Makascısı Seyfettin Talu işyerinde 01.06.1986 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığı ve sigortalılık başlangıcının 01.06.1986 tarihi olduğuna karar verildiğini, bu davanın derdest olduğu sırada davacının emekli olduğunu, davacının sigortalılık başlangıç tarihi 01.06.1986 olarak tespit edilmesine rağmen davacının geriye dönük emeklilik aylığının davacıya ödenmediğini,

davacının açtığı hizmet tespit davası neticesinde sigortalılık başlangıç tarihinin 01.06.1986 olduğu kesinleşmesine rağmen davalı kurum kayıtlarında davacının emeklilik aylığına hak kazandığı tarihin 2019 tarihi olarak kabul edildiğini, davacının hakedişi kazandığı emeklilik aylıklarının davacıya ödenmediğini belirterek,

davacının 14.10.2016 tarihinde emekli olduğunun ve emeklilik başlangıç tarihinin 14.10.2016 tarihi olarak tespitine ve tesciline, 01.11.2016 tarihinden 01.11.2019 tarihine kadar geçen sürede doğan 10.000,00 TL emeklilik aylığının (10.000,00 TL HMK 107 maddesi gereği belirsiz alacak davası için belirtilen harca esas değer) hak edilen aydan itibaren emeklilik aylığına işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının müvekkili Kuruma yapmış olduğu 21.10.2019 tarihli tahsis talebine istinaden 01.11.2019 tarihinden itibaren 4/1-a'ya tabi 5300 gün şartını yerine getirerek 5669 günden 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B-I maddesine göre... tahsis numarasıyla yaşlılık aylığı bağlandığını, ...

1. İş Mahkemesi'nin 2018/370 E.-2019/228 sayılı kararında 139684.06 sicil numaralı iş yerinde ait 01.06.1986 tarihine hak edilen 1 günlük hizmetin tespitine ilişkin davanın Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2020/146 E-2020/4490 K. sayılı ilamı ile onanmış olup karara istinaden tahsis dosyasının yeniden incelendiğini ve dosya içerisinde bulunan 15.06.2015 tarihli tahsis talebine istinaden 4/1-a'ya tabi 25 yıl 49 yaş 5300 gün şartlarından 49 yaş şartını sağlamadığından ve başka herhangi bir tahsis talebine rastlanmadığından 15.06.2015 tarihli tahsis talebine istinaden işlem yapılamadığını,

buna göre 1986/2. döneme ait 1 günlük hizmetin 21.10.2019 tarihli tahsis talebine istinaden yaşlılık aylığında değerlendirildiğini, davacı tarafından müvekkili kuruma yapılan tahsis talebi ile işlem yapılabilmesi mümkün olup, geriye dönük işlem yapılmasının hukuka aykırılık teşkil edeceğini, müvekkili kurum tarafından yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Uyuşmazlık; Kesinleşen Mahkeme ilamı gereği sigortalılık başlangıcı 01.06.1986 olan ve 31.05.2016 tarihine kadar 5669 gün prim ödemesi bulunan davacının 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B. maddesinin f alt bendi gereği 13.10.2016 tarihini takip eden aybaşı olan 01.11.2016 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ve birikmiş aylıkların yasal faiziyle tahsili istemine ilişkindir.

... 1. İş Mahkemesinin 12.07.2019 tarih ve 2018/370 Esas ve 2019/228 Sayılı kararında, davacı ...'ın, Seyfettin Talu'ya ait 139684 Sicil numaralı işyerinde 01.06.1986 tarihinde 1 gün asgari ücretle çalıştığının ve bu tarihin sigortalılık başlangıç tarihi olduğunun tespitine karar verilmiş, karar, kurum vekilinin istinaf itirazının esastan reddine ilişkin ... BAM 11. Hukuk Dairesinin 05.11.2019 tarih ve 2019/2191 Esas ve 2019/1995 sayılı Kararının Yargıtay 10. Hukuk Dairesi Başkanlığının 16.09.2020 tarih ve 2020/146-4490 Sayılı ilamı ile onanması üzerine kesinleşmiştir.

Davacıya 21.10.2019 tarihli tahsis başvurusu üzerine 01.11.2019 tarihinden itibaren aylık bağlandığı, kesinleşen ... İş Mahkemesi kararı ile hakedilen 1 günlük çalışma ve sigortalılık başlangıç tarihi yönünden yapılan incelemede davacının tahsis başvuru tarihi 15.06.2015 tarihinde yaşlılık aylığına hak kazanamadığı dilekçede sözü edilen 14.10.2016 tarihli ve başlaca bir tahsis başvurusu bulunmadığından yapılacak işlem bulunmadığı belirtilmiştir.

Davacının 25.11.2021 günlü dilekçesine de aynı mahiyette 15.06.2015 tarihli tahsis başvurusunda, sigortalılık başlangıcı 01.06.1986 olarak kabul edildiğinde 49 yaş, 25 yıl, 5300 Koşullarından 49 yaş koşulunun gerçekleşmediği ve sonrasında da başkaca Tahsis başvurusu olmadığından 01.11.2016 tarihinden geçerli aylık bağlanmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.

Davacı Geçici 81/B. maddesinin f alt bendinde öngörülen 49 yaşını 13.10.2016 tarihinde tamamlamıştır. 01.06.1986 - 13.10.2016 tarihleri arasında 30 yıl, 4 Ay 13 günlük sigortalılık süresinde 5669 gün prim ödemiştir. Bu durumda yasada öngörülen yaş, sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı koşullarını 13.10.2016 tarihinde taşımaktadır. Davacının 15.06.2015 tarihli yazılı tahsis başvurusu da mevcut olduğundan davacıya bu başvurusundan sonra tahsis koşullarını taşıdığı tarih itibariyle, diğer bir anlatımla 01.11.2016 tarihinden itibaren aylık bağlanması gerektiğinin kabulü gerekir.

Yukarıdaki yasal ve hukuksal açıklamalar ile mahkememizce yargısal denetime açık ve elverişli, hükme esas almaya yeterli bulunan 09.05.2022 tarihli raporunda hesaplanan birikmiş ve ödenmeyen aylıklara ilişkin hesap raporunun dikkate alındığı" gerekçesiyle;

"Davanın kabulü ile;

1-)Davacının 01.11.2016 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine, 01.11.2016-01.11.2019 tarihleri arasında ödenmeyen birikmiş yaşlılık aylıkları ve bayram ikramiyesine karşılık olmak üzere toplam 52.869,29 TL yaşlılık aylıklarının ve bayram ikramiyesinin ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davacıya 01.11.2019 tarihinden itibaren 4/1-a'ya tabi 5300 gün şartını yerine getirerek 5669 günden 506 sayılı Kanun'un geçici 81/B-I maddesine göre... tahsis numarasıyla yaşlılık aylığı bağlandığı, ...

1. İş Mahkemesi'nin 2018/370 E.-2019/228 sayılı kararında 139684.06 sicil numaralı iş yerinde ait 01.06.1986 tarihine hak edilen 1 günlük hizmetin tespitine ilişkin davanın Yargıtay 10.Hukuk Dairesi'nin 2020/146 E-2020/4490 K. sayılı ilamı ile onandığı, 15.06.2015 tarihli tahsis talebine istinaden 4/1-a'ya tabi 25 yıl 49 yaş 5300 gün şartlarından 49 yaş şartını sağlamadığından ve başka herhangi bir tahsis talebine rastlanmadığından 15.06.2015 tarihli tahsis talebine istinaden işlem yapılamadığı,

kuruma yapılan tahsis talebi ile işlem yapılabilmesi mümkün olup, geriye dönük işlem yapılması hukuka aykırılık teşkil edeceği, davanın reddi gerektiğinden bahisle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... 1. İş Mahkemesinin 12.07.2019 tarih 2018/370 Esas-2019/228 Kararı ile davacının 01.06.1986 tarihinde1 gün asgari ücretle sigortalı çalıştığının tespitine karar verildiği ilgi kararında Yargıtay 10 Hukuk Dairesinin 16.09.2020 tarih 2020/146 Esas - 4490 Karar onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Kurum müracaat dava şartı yerine getirilmiştir.

Davacının tahsis başvurusunun sigortalılık başlangıcı 01/06/1986 olarak kabul edildiğinde 49 yaş, 25 yıl, 5300 koşullarından, 49 yaş koşulunun gerçekleşmediği ve sonrasında da başkaca tahsis başvurusu olmadığından aylık bağlanmadığı anlaşılmakla 49 yaşını 13.10.2016 tarihinde tamamladığı anlaşılmaktadır.

Davacının 15.06.2015 tarihinde Kuruma tahsis başvurusu bulunduğu da dikkate alındığında 01.11.2016 tarihinden itibaren aylık bağlanmasına, 01.11.2016-01.11.2019 tarihleri arasında ödenmeyen birikmiş yaşlılık aylıkları ve bayram ikramiyesine karşılık toplam 52.869,29 TL'nin yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin tespitlerde, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara,

hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davalı kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının sigorta başlangıç tarihinin tespitine ilişkin Mahkeme kararının kesinleşmesi ile kuruma yaptığı 2. tahsis talebi üzerine yaşlılık aylığı bağlanması nedeniyle, sigorta başlangıç tarihinin tespitine yönelik davayı açmadan önce kuruma yaptığı ilk tahsis başvurusu olan 15.06.2015 tarihinden sonra yaş şartını yerine getirdiği 14.10.2016 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanması ve bu tarihten yaşlılık aylığının bağlandığı 01.11.2019 tarihine kadar geçen sürede hak edilen aylıkların tahsiline ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci maddesinin (B) fıkrasında düzenlenmiş olup (f) bendinde “23/05/2002 tarihinde sigortalılık süresi 13 (dahil) yıldan fazla, 14 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 45 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 15 yıl 6 ay (dahil) dan fazla, 17 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süresini ve 49 yaşını doldurmaları ve en az 5300 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunmaları şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.” düzenlemesi yer almaktadır.

3. Değerlendirme 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Davacının 15.06.2015 tarihli ilk tahsis talebi, davalı Kurumca, davacının sigorta başlangıcının 06/01/1990 tarihi olduğunun kabulü ile 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (B-f) bendinde öngörülen prim ödeme koşullarından, primi ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresi koşulu oluşmakla birlikte yaş koşulu oluşmadığından aylığa hak kazanmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.

Tahsis talebinin reddi üzerine, davacı tarafından açılan sigorta başlangıcının tespiti davasında, ... 1. İş Mahkemesinin 12.07.2019 tarihli, 2018/370 Esas ve 2019/228 Karar sayılı kararıyla sigorta başlangıcının 01.06.1986 tarihi olduğunun tespitine dair verilen kararın Dairemizin 16.09.2020 tarihli, 2020/146 Esas ve 2020/4490 Karar sayılı ilamıyla onanmasına karar verilmekle, 16.09.2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Sigorta başlangıcının tespitine ilişkin kesinleşen karar ile davacı tarafından 21.10.2019 tarihli tahsis başvurusu ile ilk tahsis talep tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması istemli dilekçe üzerine davalı kurum tarafından, sigorta başlangıç tarihinin 01.06.1986 tarihine götürülerek 25 yıl sigortalılık süresi, 5300 gün primi ödenmiş gün sayısı, 49 yaş koşulu oluştuğundan davacıya 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/1-B-f maddesi gereğince 01.11.2019 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı,

ilk tahsis talep tarihinden itibaren aylık bağlanmama gerekçesi olarak 15.06.2015 tarihli tahsis başvurusunda 49 yaş koşulunun gerçekleşmediği ve başka tahsis başvurusu olmadığından 01.11.2016 tarihinden geçerli yaşlılık aylığı bağlanmasının mümkün olmadığının bildirildiği ve bu yazı üzerine de eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, yaptırılan bilirkişi raporu ile davacıya uyuşmazlık konusu dönemde ödenmesi gereken yaşlılık aylığı ve faiz miktarı hesaplattırılmak suretiyle bulunan aylık ve faiz miktarı yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ise de karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Dosya kapsamından, davacının yaşlılık aylığı tahsis koşullarının, yargılama aşamasında, 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci maddesi B (f) bendi kapsamında, 14.10.2016 tarihi itibariyle gerçekleştiği görülmekle, 01.11.2016 başlangıç tarihli aylık bağlama kararı yerinde ise de, aylık miktarı yönünden yapılan değerlendirme hatalıdır. Davacının, aylığın kazanıldığı tarihte aylık bağlansa idi ne kadar aylık alacağı hususunun kurumdan sorulması gerekirken bu konuda bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan, davacının alacağı aylık miktarları davalı Kurumdan sorulmalı, çelişki varsa giderilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca yapılacak değerlendirme sonucu hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,