Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8605 K.2023/12256

Taraflar arasındaki yurt dışı borçlanmasına istinaden sigorta başlangıç tarihinin tespiti ve buna göre yaşlılık aylığı tahsisi ile aylıkların yasal faizleriyle tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının Hollanda'da 27.06.2003 tarihi itibariyle sigortalılık başlangıcının bulunduğunu, bu tarihin öncesinde bulunan ev kadınlığı süresini 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanıp ödediğini, 27.06.2003- Hollanda sigorta başlangıç tarihinin, borçlanma süresi kadar başa çekilerek Türkiye'de yaşlılık aylığına esas olmak üzere sigorta başlangıç tarihinin 27.06.1993 olarak tespiti ile 24.11.2019 tarihi yani 58 yaşın ikmali ile yaşlılık aylığı tahsis koşullarının oluştuğunu, davacıya 24.11.2019 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların yasal faizleriyle tahsiline, davalı Kurumun aksine işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, yapılan Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun bulunduğunu belirterek davanın reddini istemişir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 03.01.2020 tarihli talebine istinaden, takip eden aybaşı olan 01.02.2020 tarihi itibari ile emekliliğine ve aylık bağlanmasına, bunun aksine Kurum işleminin iptaline, ödenmeyen aylıkların faizi ile ödenmesi hususunun Kurumca yapılacak idari işlemerden olması nedeni ile bu talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu usul ve yasaya aykırı olarak verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının Hollanda'da ilk kez çalışmaya başladığı tarihin 27.06.2003 olduğu ve davalı Kurumca bu tarihin Türkiye’de sigorta başlangıcı olarak kabul edildiği, davacının, Hollanda’da 3600 gün ev kadınlığı süresi ile 27.06.2003 tarihindeki 1 günlük çalışması olmak üzere 3601 günlük süreleri borçlandığı ve borcunu ödediği, davacının Türkiye'de 1024068 sicil numaralı iş yerinde 01.08.2018-13.08.2018 tarihleri arasında 6 gün süreyle 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında hizmetinin bulunduğu,

3201 sayılı Kanun'un 5/2. maddesinde, sigorta başlangıç tarihinden önceki döneme ilişkin borçlanılan sürelerin, sigorta başlangıç tarihinden borçlanılan süre kadar geriye gidilerek sigorta başlangıç tarihinin tespit edileceğinin düzenlendiği, buna göre davacının Hollanda'da ilk defa çalışmaya başladığı 27.06.2003 tarihinden 3601 gün geriye gidilerek sigorta başlangıç tarihinin 27.06.1993 olarak tespit edilmesinin gerektiği, davalı kurumca, davacının Hollanda'da ilk kez çalışmaya başladığı 27.07.2003 tarihinin esas alınmasının yerinde olmadığı,

davacının tahsis talebinde bulunduğu 03.01.2020 tarihi itibariyle, 58 yaş ile 15 yıllık sigortalılık süresi koşullarını taşıdığı, bu nedenlerle davacıya 01.02.2020 tarihi itibariyle yaşlılık aylığının bağlanması gerektiği gerekçeleri ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yurt dışı borçlanmasına istinaden sigorta başlangıç tarihinin tespiti ve buna göre yaşlılık aylığı tahsisi ile aylıkların yasal faizleriyle tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile Türkiye Cumhuriyeti ile Hollanda Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 29 uncu maddesi, 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi

2 Davanın yasal dayanağı olan Türkiye Cumhuriyeti ile Hollanda Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 29 uncu maddesi "Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları hakkındaki Türk mevzuatının uygulanmasında, sigortalı, Türkiye’de yaşlılık sigortasına tabi işe girmeden önce Hollanda’da bir yaşlılık sigortasına tabi olmuşsa, bahis konusu Hollanda rejimine tabi olduğu ilk gün Türk mevzuatına göre yaşlılık sigortasına tabi işe ilk defa girdiği gün olarak kabul edilir." düzenlemesini, 3201 sayılı Kanun'un "Süre tespiti,

sigortalılığın başlangıcı ve sürelerin değerlendirilmesi" başlıklı 5 inci maddesinin 2. ve 3. bendi " Sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların, borçlandıkları gün sayısı, prim ödeme gün sayıları ile ilgili hizmetlerine katılır. Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür.

Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülen tarihtir." düzenlemesini,

Aynı maddede 5.bent olarak bulunan "(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/79 md.) Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, bu Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz.(Ek cümle: 10.09.2014-6552/29 md.) Ancak, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların âkit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir." düzenlemesini amirdir.

3. Değerlendirme

İnceleme konusu davada 24.11.1961 doğumlu olan davacının Hollanda'da ilk kez çalışmaya başladığı tarihin 27.06.2003 olduğu, davacının Hollanda’da geçen 3600 gün ev kadınlığı süresi ile çalışma süresinden bir günle toplam 3601 günlük süreleri borçlandığı ve borcunu süresinde ödediği, davacının Türkiye'de 1024068 sicil numaralı iş yerinde 01.08.2018-13.08.2018 tarihleri arasında 6 gün süreyle 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında hizmetinin bulunduğu,

davacının 23.12.2019 tarihli yaşlılık aylığı tahsis talebinin, Türkiye’ de sigorta başlangıç tarihinin 27.06.2003 tarihinin esas alınması üzerine tahsis koşullarının oluşmadığı gerekçesi ile reddi üzerine eldeki dava ile borçlanılan 3600 gün ev kadınlığı süresinin, yine borçlanılan bir günlük yurt dışı çalışma süresi olan 27.06.2003 tarihi öncesine maledilerek, sigorta başlangıç tarihinin 27.06.2003 tarihinin 3600 gün kadar öncesine gitmekle 27.06.1993 olarak tespiti ile buna göre yaşlılık aylığı koşullarının değerlendirilmesi gerektiğinin talep edildiği, Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davanın yasal dayanağı olan ve yukarıda belirtilen Türkiye Cumhuriyeti ile Hollanda Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 29 uncu maddesine göre davacının sigorta başlangıcının Hollanda’da bir yaşlılık sigortasına tabi olması halinde artık buna göre belirlenmesi gerektiğinin düzenlenmesi ve bu düzenlemeye uygun şekilde 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesine 6552 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesi ile eklenen,

uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların âkit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir düzenlemeleri karşısında, ayrıca davacının borçlanma sürelerinin, borçlanma talep tarihinde ibraz ettiği ispatlayıcı belgelerde bulunan son tarihten geriye doğru maledilmesi kanuni gerekleri karşısında,

Mahkemece davacının sigorta başlangıç tarihinin 27.06.2003 tarihi olarak kabulü ile yaşlılık aylığı tahsis koşullarının buna göre değerlendirilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne,

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,