Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8680 K.2023/11996

Taraflar arasındaki Kurumca resen tahakkuk ettirilen fark prim borcunun iptali ile ihtirazı kayıtla ödenen tutarın yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu'nun 13.11.2017 tarih ve 10116/PRG/11, 10110/PRG/45 numaralı Programlı Teftiş Raporuna istinaden Yenimahalle Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 20.02.2020 tarih ve 64240093-202.99-E. 3109687 sayılı "re'sen borç." konulu yazısı uyarınca 18.11.2019 tarihli ve 64240093-202.99-E.

17883591 sayılı yazısı ekinde belirtilen sigortalılarla ilgili olarak 2015/01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12 – 2016/01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12-2017/01. aylar için re'sen bildirge düzenlenmesi ve düzenlenen bildirge sonucunda 20.02.2020 tarihi itibariyle toplam 28.525,99 TL re'sen borç tahakkuk ettirilmesi işlemine karşı yapılan itirazın Yenimahalle Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 17.03.2020 tarih ve 2020/10 K. sayılı Komisyon Kararı ile reddedildiğini, dava konusu prim borcunun ...

Süpermarket Demetevler şubesinde çalışan ve teftiş raporunda isimleri yer alan kişilerin "fazla çalışma ücreti" ve "31. gün ücreti" alacağı olduğu kabulü ile tahakkuk ettirildiğini, oysa ... 36. İş Mahkemesi 12.11.2019 tarih ve 2018/297 E. 2019/610 K. sayılı kararı ile teftiş raporunun 41 inci maddeye yönelik kısmının iptaline karar verildiğini, bu nedenle dava konusu prim borcunun fazla çalışma ücretine yönelik kısmı hukuka aykırı olup, iptali gerektiğini, ...

36. İş Mahkemesi 12.11.2019 tarih ve 2018/297 E. 2019/610 K. sayılı karar gerekçesinde aynen "İşyerinde aylık maktu ücret Uygulaması bulunmaktadır." denilerek işyerlerinde "günlük ücret" değil "aylık maktu ücret" uygulandığını kabul ettiğini, bu nedenle dava konusu prim borcunun 31. gün ücretine yönelik kısmı hukuka aykırı olduğunu, iptali gerektiğini, aynı teftiş raporuna dayalı olarak ileri sürülen aynı iddialar nedeniyle Ostim Sosyal Güvenlik Merkezinin 21.01.2019 tarih ve 67234681/1076663/1.158.202 sayılı "Belgelere Bağlı İdarî Para Cezası" konulu idari işlemi ile müvekkilin ...

Merkez (yönetim ve idari birimlerinin bulunduğu) işyeri hakkında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102 nci maddesi uyarınca uyguladığı 73.935,60 TL idari para cezasına karşı açılan davada ...

4. İdare Mahkemesi 26.02.2020 tarih ve 2019/724 E. 2020/423 K. sayılı kararı ile idari para cezasının iptaline karar verildiğini, teftiş raporunda alacağı olduğu iddia edilen işçiler tarafından müvekkil aleyhine açılan alacak davalarının mahkemelerce reddine karar verildiğini ileri sürerek, Yenimahalle Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 20.02.2020 tarih ve 64240093-202.99-E.

3109687sayılı "Resen Borç Hk." konulu yazısı uyarınca 18.11.2018 tarih ve 64240093-202.99-E.17883591 sayılı "Belge İsteme Hk." konulu yazısı ekinde belirtilen sigortalılarla ilgili olarak 2015/01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12-2016/01, 02, 03. 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11,

12-2017/01. ayları için re'sen bildirge düzenlenmesi ve düzenlenen bildirge sonucunda 29.02.2020 tarihi itibarıyla resen borç tahakkuk ettirilmesi işlemine karşı yapılan itirazın Yenimahalle Sosyal Güvenlik Merkezi'nin 17.03.2020 tarih ve 2020/10 K .sayılı Komisyon Kararı ile reddedilmesi karşısında hukuka aykırı prim borcuna ve re'sen düzenlenen bildirgeye konu kurum işleminin (i) öncelikle ihtiyati tedbir yoluyla mümkünse teminatsız resen takip ve tahsilinin durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; düzenlenen denetim raporunun, tahakkuk ettirilen prim borcunun ve yapılan işlemin hukuka ve usule uygun olduğunu, yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirketin işçilerine ödediği ancak SPEK miktarına dahil edilmeyen bir SPEK tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirketin işçilerine ödediği ancak SPEK miktarına dahil edilmeyen bir SPEK tutarının söz konusu olmadığı, varlığı yönünden henüz kesinlik kazanmayan ücret, fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerine ilişkin alacakların varlığı ve ödenmesi gerektiği kabul edilse dahi söz konusu ödemenin yapıldığı ayın SPEK tutarına dahil edilebileceği bu nedenle;

bu aşamada 2015/01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12 – 2016/01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11,12-2017/01. ayları SPEK tutarlarında bir eksiklikten söz edilmesinin mümkün olamayacağı, bu nedenle davalı Kurumun 20.02.2020 tarih ve 64240093-202.99-E. .3109687 sayılı sayılı işleminin iptali ile davacı şirketin 1145182.006 sicil sayılı işyerine ilişkin bu belgede yazılı 28.525,99 TL prim borcu olmadığı kanaatine varılmakla davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinafında, teşvikten yararlandıktan sonra sigorta prim teşvikinin değiştirilmesi taleplerinin kurumca dikkate alınmadığını, Yerel Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının; dava dosyası kapsamında mevcut maddi delillere uygun, yasal ve hukuksal gerekçelere dayandığı, delillerin takdirinde herhangi bir isabetsizlik ve kamu düzenine aykırı bir halin varlığının tespit edilemediği, HMK'nin 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine..." dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, usulüne uygun şekilde ve bağlayıcılığı bulunmayan tutanak esas alınarak kurumca yapılan işlemin hatalı olduğunu, buna göre davasının kabulü yerine reddine dair karar verilmesinin hatalı olup bozulması için temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, prime esas kazançların tespiti nedeniyle kurumca tahakkuk ettirilen fark prim borcunun iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. Anayasa'nın 60 ıncı maddesi şöyledir: "Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. / Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar."

2.5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde; ”Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden, ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde,

bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.

Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır.”hükmü öngörülmüştür.

3. Değerlendirme 1.Bekletici sorun (mesele-i müstehire), görülmekte olan bir davayı doğrudan ilgilendiren bir konunun derdest başka bir davada görülmesi halinde, davanın karara bağlanması için o dava sonucunun beklenmesi zorunluluğu veya gereğini ifade eder. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bekletici sorun" başlıklı 165 inci maddesine göre "Bir davada hüküm verilebilmesi, başka bir davaya, idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise Mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir." hükmünü içermektedir.

2.Eldeki davada ise davacı şirketin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iş Teftiş Kurulu'nun 13.11.2017 tarih ve 10116/PRG/11, 10110/PRG/45 numaralı Programlı Teftiş Raporuna karşı ... 36. İş Mahkemesinde 2021/635 E. sayılı dava dosyasında dava açtığı ve yargılamasının devam etmekte olduğu, Kurumca kesilen idari para cezalarına karşı da idare mahkemelerinde dava açıldığı ve davaların devam etmekte olduğu anlaşılmakta olup Mahkemece, diğer dosyalar ile birlikte davacının açtığı ÇSGB raporuna karşı iş mahkemesinde açtığı davada verilecek karar, bu davayı da etkileyeceğinden, mahkemece, bu davaların sonucu bekletici mesele yapılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,