Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8717 K.2023/9522

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 15.06.2010-15.07.2013 döneminde davalıya ait ... plakalı ticari takside şoför olarak çalıştığını, sigorta primlerinin yatırılmadığını, ücretin aylık 2.000 TL olduğunu belirterek bu dönem hizmetin tespitini primlerin davalı tarafça yatırılmasını istemiştir.

II. CEVAP

1-Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; davacı ile aralarında iş akdi bulunmadığını davacının davalıya ait araçta belirsiz süreli ve haftalık ödemeler şeklinde kiracı olduğunu, TBK kira hükümlerinin uygulanması gerektiğini 2011 yılı ortalarından 2012 yılı başlarına kadar 8-9 ay hasılat kiracısı olarak aracı kiraladığını hizmet akdi olsa bile hak düşürücü sürenin dolduğunu, aracın bağlı olduğu taksi durağından başka araçları da kiraladığını bu sebeple tanıştıklarını, davacının kiraladığı taksilerde geçici olduğunu, gündüz için de araç kiralamak istediğini söylediğini, bu şekilde anlaştıklarını, haftalık 400 TL karşılığı anlaşıldığını,

davacının davalının emir ve talimatlarına bağlı olmadığını, gündüz aracı kullandığında gece , gece kiracısına bıraktığını ardından başka bir yerde iş bulduğunu belirterek ilişkiyi sonlandırdığını, 1,5-2 yıl sonra tekrar gelip günün belli saatleri için kiralamak istediğini söylediğini, davacının kendi aracını vermediğini, babası ile görüştüğünü ve onun aracını kiralamasına aracılık ettiğini, daha sonra ilişkinin yine sona erdiğini, hizmet akdinin unsurlarının olayda bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2-Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde; yetki süre husumet itirazında bulunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.11.2020 tarihli ve 2018/242 E., 2020/224 K., sayılı kararıyla; davacının davasının kısmen kabulüne, davacının 15.06.2010-16.12.2010 dönemi tespit talebi ile ilgili taleplerin hak düşürücü süre sebebiyle reddine, davacının 06.01.2011-05.07.2013 dönemi çalışması ile ilgili talebinin (12.04.2013-18.06.2013 dönemi dışlanarak) kabulü ile; davalıya ait ... plakalı araçta şoförlü asgari ücretle çalıştığının tespitine, artan kısımlara ilişkin taleplerin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.03.2021 tarihli ve 2020/1842 E., 2021/561 K., sayılı kararıyla; davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 15.11.2021 tarihli ve 2021/5864 E., 2021/14951 K. sayılı kararıyla; "ihtilaf konusu dönemde davacının davalı adına tescilli ticari araçta öncelikle çalışma şekilleri irdelenmeli ve hâsılat kirası mı yoksa hizmet akdi ile çalışmanın varlığı olgusu belirlenmeli, bu kapsamda davacının çalışma iddiasına konu edilen ... plakalı araca ait vergi kayıtları getirtilerek vergi ödemelerinin kim ya da kimler tarafından yapıldığı tespit edilmeli, ticari aracın işletilmesine ilişkin ekonomik riskin kime ait olduğu,

aracın davalı ...’a bırakılıp bırakılmadığı hususları araştırılmalı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.02.2019 tarih ve E. 2015/10-2908, K. 2019/192 sayılı ilamı da dikkate alınarak yukarıda belirtilen araştırmalar ile dosyada bulunan diğer deliller birlikte değerlendirilerek davacı ile davalı arasındaki ilişkinin, hasılat kirasına ya da hizmet akdine dayanıp dayanmadığı, hizmet akdine dayanması halinde ise çalışmanın niteliği, sürekli olup olmadığı hususu soruşturulmalı, bu konuda yeterli ve gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir." gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Toplanan bu delillere ve şoförler odası yöneticisinin hasılat kirası, taksi kirası ile ilgili açıkladığı yönteme göre ortada bir hasılat kirası olmadığı ortadadır. Üstelik davalı gündüz davacıya gece başkasına kiraya verdiğini iddia etmektedir ki böyle bir yöntemin olmadığı da tanık beyanı ile anlaşılmıştır.

Davalı kiraya ilişkin teamüllere uygun ne bir yazılı belge sunmuş ne de kasa bedelinin alındığına dair delil ibraz etmemiştir.

Dolayısıyla mahkememizce verilen kararın yerinde olduğu taraflar arasında hasılat kirası değil hizmet akdinin tüm unsurlarını taşıyan türden ilişki olduğu saptanmış," gerekçesi ile davacının davasının kısmen kabulüne, davacının 15.06.2010-16.12.2010 dönemi tespit talebi ile ilgili taleplerin hak düşürücü süre sebebiyle reddine, davacının 06.01.2011-05.07.2013 dönemi çalışması ile ilgili talebinin (12.04.2013-18.06.2013 dönemi dışlanarak) kabulü ile davalıya ait ... plakalı araçta şoförlü asgari ücretle çalıştığının tespitine, artan kısımlara ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1-Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddi gerektiğini, taraflar arasında kira ilişkisi bulunduğunu, hizmet akdinin unsurlarının oluşmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir. 2-Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; usul ve yasaya aykırı kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun 79 uncu, 5510 sayılı Kanun 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, tanıkların beyanlarına göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR