Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8729 K.2023/10638

Taraflar arasındaki asıl davada Kurum işleminin iptali ile kesilen emekli aylığının yeniden bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile ödenmesine karar verilmesi, birleşen davalarda ise alacak istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davaların kısmen kabulüne, birleşen davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davacı/birleşen davalı ... vekili ile davalı/birleşen davalar davacısı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı/birleşen davalar davacısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı birleşen davada davalı vekili, dava dilekçesinde, sahte hizmet kazandırılmak suretiyle, yardımlardan yararlandırılması ile gelir veya aylık bağlanması nedeniyle, müvekkiline ait hizmetlerin belli bir kısmının iptal edildiğini, hizmet sürelerinin iptalinde müvekkilin aldığı emekli aylığının kesildiğini, kendisine yapılan ödemelerin Kurum tarafından tahsilinin istenildiğini, davalı kurumca müvekkilin hangi hizmetinin sahte hizmet olarak nitelendirilerek iptal edildiği hususuna ilişkin, müvekkile her hangi bildirim yapılmadığını, davalı kurum ile yapılan görüşmelerinde müvekkilinin ...

İnşaat ... Ticaret ünvanlı şirkette çalıştığı sürelerin sahte hizmet iddiasıyla iptal edildiğini, bu nedenle müvekkile ait emekli aylığının kesildiğini ve yapılan ödemelerin kendisinden iadesinin talep edildiğini, müvekkilinin ...

İnşaat ... ticaret ünvanlı şirkette ilgili dönemlerde aktif olarak çalıştığını, buradaki çalışmasının sahte olarak adlandırılarak burada geçen çalışma süresinin iptal edilmesinin hukuka ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin ilgili şirkette çalıştığını, ustaların yanında işçilik yaptığını, inşaata devam edilmediği kış dönemlerinde ise inşaat alanında bekçi olarak görev yaptığını, bu nedenler ile davalı Kurumun yasaya ve hukuka aykırı işleminin iptali ile müvekkilinin davalı kurum nezdinde kayıtlı şekilde hizmet iptaline konu olan tarihler arasında sigortalılığının tespitini dava ve talep etmiştir.

Bu dosya ile birleştirilen Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2015/72 Esas sayılı dava dosyasında;

Davacı vekilinin Kayseri 1.İş Mahkemesine verdiği dava dilekçesinde davalının ...'a ait iş yerince sigorta bildirimi yapılmış olmasına rağmen fiilen çalışmasının olmadığının SGK Denetmenleri' nce tespit edildiği; bu nedenle davalının ve hak sahiplerinin hastanelerde görmüş olduğu tedavi, ilaç gideri ve geçici iş görmezlik ödeneği olarak toplam 1.881,60 TL ödeme yapıldığını, Kurumun bu nedenle zararı uğradığını, davalıya bu nedenden dolayı borç bildirim yazısı gönderildiğini ancak bugüne kadar bir ödeme yapılmadığını, davalarının kabulü ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 1.881,60 TL alacaklarının ödemenin sarf, onay ve tediye tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Bu dosya ile birleştirilen Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2014/43 Esas sayılı dava dosyasında;

Davacı vekili tarafından Kayseri 1. İş Mahkemesine verilen dava dilekçesinde Kurumdan 2105194918 tahsis numarası ile aylık alan ...'ın ...'a ait işyerinde sigortalılık bildirimi yapılmış olmasına rağmen fiili çalışması olmadığının Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün Sosyal Güvenlik Denetmenleri tarafından 15.04.2013 tarih ve 100 sayılı rapor ile tespit edildiğini, bu sebeple haksız olarak 02.2010 - 22.11.2013 süresi için ödenen 43.045,95 TL Kurumun zarara uğradığının anlaşıldığını,

bu rapora göre "işyerinde fiilen çalışmadığı halde Kuruma sigortalı olarak bildirilen ve çalışmaları fiili çalışmaya dayanmadığından hizmetleri iptal edilen kişilerin Kurumca sağlanan yardımlardan yararlandırılıp yararlandırılmadıklarının Kurum kayıtlarından kontrol edilerek Kurum yardımlarından yersiz yararlandığı tespit edilenlerden Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında yersiz ödemelerin tahsil edilmesi gerektiğinin " rapor altına alındığını, fiilen çalışmadığı tespit edilen kişilerin yapılan bildirimlerinin iptal edilmesi gerektiğinin belirtildiğini,

davalı ...'ın fiili çalışması olmadığı tespit edilenler arasında olduğunu, düzenlenen raporla davalının söz konusu işyerinde fiili çalışmadığı tespit edildiğinden emekliliğinin iptali ve yersiz olarak yapılmış olan 43.045,95TL'nin 5510 sayılı Kanuna göre tahsili zorunluluğunun doğduğunu,

davalıya borç bildirim yazısı gönderilerek ödeme talep edildiğini ancak bu güne kadar herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2013/804 esas sayılı dosyası ile kurum işleminin iptali ve alacak davası açtığını ileri sürerek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile Yaşar Coşkun'a 02.2010 - 22.11.2013 süresi içinde yapılan 43.045,95 TL yersiz ödemenin sarf onay ve tediye tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan tahsili ile tarafları ve dava konusu aynı olan Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2013/805 (2021/5 Yeni Esas) esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı/birleşen dava davacısı Kurum vekili cevap dilekçesinde. Kurum Develi Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünün 28.06.2012 tarih ve 11.728 sayılı yazılarına göre Develi ilçesinde bir takım iş yerlerinde faaliyet gösteren...'a muhasebe bürosu ve eşi ...'a ait özel bina inşaatlarının incelendiğini, ...'a ait 7 adet inşaat iş yeri dosyasının sahte olup olmadığını, yapılan bildirimlerin fiili çalışmaya dayalı olup olmadığı,

...'ın kendi iş yerleri olmasına rağmen eşinin iş yerinde büro işçisi olarak bildiriminin bulunmasının tezat oluşturduğunu, yüksek tutarlı tedavi yardımı alıp almadıklarının belirlenmesinin talep edilmesi üzerine Kayseri Sosyal Güvenlik Denetmeni Murat Biçer, ...tarafından 15.04.2013 tarih ve 100 sayılı raporun düzenlendiğini, Kurumdan 2105451226 tahsis numarası ile aylık alan ...'ın ...'a ait iş yerince sigortalılık bildirimi yapıldığını buna rağmen fiili çalışmasının bulunmadığını Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Sosyal Güvenlik Denetmeni ...ve ...tarafından 15.04.2013 tarih ve 100 sayılı raporda tespit ettiklerini,

bu sebep ile fiili olarak çalışmadığı hizmet süresinin iptali ve haksız olarak 01.02.2010 - 22.11.2013 süresi için ödenerek Kurumun zarara uğradığı miktar olan 43.045,95 TL nin davacıdan tahsili yoluna gidildiğini, yapılan işlemin tamamen yasaya ve hukuka aykırı olduğunu, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre hizmet akdinin unsurları olan, Hukuka bağlılık unsuru, ücret, hizmet ve süre dörtlü şartının bir arada olmasını gerektirdiğini, sadece sigortalılığın Kuruma bildirilmesinin ve işverence primlerin ödenmesinin yeterli olmayıp fiili olarak çalışmasının da gerektiğini,

aksi halde yapılan işlem sahte ve BK md 18 gereği muvazaalı olup tesis edilen sigortalılık ve buradan doğan hakların iptal ile sonuçlanacağını, bu nedenler ile davacının açmış olduğu davanın haksız ve yersiz açıldığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın reddine, birleşen Kayseri 1. İş Mahkemesine ait 2014/43 Esas sayılı davanın kısmen kabulü ile 42.501,84 TL'nin tediye tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalı ...'dan alınarak davacı SGK ya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen Kayseri 1. İş Mahkemesine ait 2015/72 Esas sayılı davanın kabulü ile 1.881,60 TL 'nin tediye tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalı ...'dan alınarak davacı SGK ya ödenmesine birleşen Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2014/133 Esas sayılı davasının konusuz kalmış olması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/birleşen davada davalı ... vekili ile davalı/birleşen davalar davacısı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı/birleşen dosyalar davacısı Kurum vekili; mahkemece 43.045,95 TL üzerinden kabulüne karar verilmesi gerekmekte iken 42.501,84 TL üzerinden hüküm verildiği, birleşen dosya davalısına bağlanan aylık miktarları ay be ay hesap edilerek hesaplanması gerekirken bilirkişi raporunda hesaplama yapılırken birleşen dosya davalısına ödenen net aylık miktarların esas alınmış olmasının hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davacı/birleşen davalar davalısı ... vekili; sigortalının çalışmasının fiili olduğunu, mahkemece yalnızca müvekkilini tanımayan, çalışıp çalışmadığını bilmeyen tanık beyanları dikkate alınarak karar verilmiş olmasının hatalı olduğunu belirterek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...'ın fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle işveren ...'ın tarafından bildirilen 01.09.2008 - 17.11.2008 - 18.11.2008 - 13.09.2009 tarihleri arasındaki hizmetleri iptal edilmiştir. Develi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2014/601 soruşturma sayılı dosyasında suç kastı olmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir.

Dinlenen kamu - bordro tanıkları ifadelerinde, davacı ...'ı tanımadıkları ile fiili çalışması hakkında bilgi sahibi olmadıkları ifade etmişleridir. Mahkemece de, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin aksi ispat edilemediğinden Kurum işleminin isabetli görülmesi de Dairemizce yerinde görülmüştür. Bu kabul doğrultusunda da, Kurum tarafından yersiz ödemelere ilişkin açılan davalar kabul edilmiştir.

Her ne kadar Kurum vekilince daha fazla miktarda yersiz aylık ödemesi olduğu ileri sürülmüş ise de, denetime elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda istinaf sebebine itibar edilmemiştir." gerekçesi ile istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/birleşen davalar davacısı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı/birleşen davalar davacısı Kurum vekili istinaf gerekçeleri ile karar temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada Kurum işleminin iptali ile kesilen emekli aylığının yeniden bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile ödenmesi, birleşen davalarda ise alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 86/9 uncu, 96 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı/birleşen davalarda davacı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ile dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,