Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8762 K.2024/11810

Taraflar arasında iş kazasından tazminat istemine ilişkin dava neticesinde İlk Derece Mahkemesince, ilamda belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul ve kısmen reddine dair verilen karara karşı, davacılar ve davalılar vekillerinin istinafı üzerine, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11.Hukuk Dairesince istinaf istemlerinin esastan reddine dair karar verilmiştir.

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11.Hukuk Dairesince verilen karar davalılar vekilleri tarafından süresi içerisinde temyiz edildiği, davalılardan ..., Vinç ve ... İşl. Ulus. Nak. San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından duruşma talep edilmesi üzerine dosyanın duruşmaya tabi işlerden olduğu anlaşılmakla murafa yapılmak üzere tayin olunan 11.04.2023 Salı günü murafaalı temyiz eden davalı ..., Vinç ve ... İşl. Ulus. Nak. San. ve Tic. A.Ş. adına Av. ... geldi.

Davacılar ve diğer davalılar adlarına gelen olmadı. Gelenlerin yüzüne karşı murafaaya başlanarak, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra murafaaya son verilerek, aynı gün öğleden sonra yapılan incelemede; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Sigortalı ... ...’in 28.12.2009 tarihinde ölümü nedeniyle eş ... ve diğer çocuk Sudenaz çin Kocaeli 6. İş Mahkemesinin 2014/222 Esasında dava açıldığı, iş bu davada ise cenin halinde olan çocuk ... ... için dava açıldığını, önceki dava kapsamında kusurun %80 davalılar %20 Sigortalı ücretin 1.500 TL olarak belirlendiği ve Yargıtay incelemesinden geçerek onandığını belirterek fazlaya dair talep ... saklı kalmak üzere çocuk Havvanur için 5.000 TL maddi ve 50.000 TL manevi, baba ... için 50.000 TL kardeşleri ..., ..., ..., ... ve ... için 20.000 TL'şer, kardeşleri ...,

... ve ... için 10.000 TL'şer manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle tahsilini talep etmiş, yargılamanın devamında maddi tazminat istemini fazlaya ilişkin talep ... saklı kalmak üzere 191.737,72 TL’ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kusurlarının olmadığını davacının gaz kesmeden denize doğru hareket ettiği tespit edildiğinden tam kusurlu olduğunu, davalı ... A.Ş. asıl işveren sıfatı olmadığını, davalı ... Şirketinin ücret iddiasının yerinde olmadığını imzalı bordroların dikkate alınmasını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararında ise dosya maddi tazminat talebi yönünden hesap yapılmak üzere bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen kök rapor ve asgari ücretteki değişikliklerin dikkate alındığı 2 ek rapor düzenlenmiştir.

Davacı Havvunur ... için en son 221.180,83 TL maddi tazminat hesaplanmış olup, davacı vekili harçlandırdığı talep arttırım dilekçesi ile; maddi tazminat talep miktarını 191.737,72 TL'ye yükseltmiştir.

Maluliyet ve kusur oranları da nazara alınarak hazırlanan raporda davacıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin de kusur oranında indirildiği anlaşılmış olup, tüm bu açıklamalar ışığında, davacı ...'in babası ... ...'in vefat ettiği, kazanın oluşumunda davacının murisinin %20 davalıların %80 oranında kusurlu oldukları, bilirkişi raporunda davacının karşılanmayan ve davalının kusur oranına isabet eden toplam maddi zararının 221.180,83 TL olduğu anlaşılmakla, davacı ... yönünden maddi tazminat talebinin, taleple bağlı kalınarak, 191.737,72 TL olarak kabulüne karar verilmiştir.

Manevi tazminatlar yönünden de taleplerle bağlı karar verildiği belirtilerek; çocuk ... ... ve Baba ... lehlerine 50.000 TL’şer, kardeşlerden ..., ..., ..., ... ve ... lehlerine 10.000 TL’şer, kardeşlerden ..., ... ve ... lehlerine 5.000 TL’şer manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ..., Vinç ve ... İşlet.

Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili; önceki dosyada kusur raporuna itibar edilmesinin hatalı olduğunu, davacının vardiya başı yaptığı sonra da kazaya uğradığını, işyerinde İSG eğitimi verildiğini, tedbirlerin alındığını, ceza dosyasında sigortalının aceleci davranarak asli kusurlu olduğunun tespit edildiğini, ceza dosyası ile dosyada itibar edilen kusur oranları arasında çelişkinin giderilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacının asgari ücret agi dahil çalıştığını, imzalı bordroların bu yönde olduğunu, ücret tespiti noktasında sendikal ücretlere itibar edilerek oranın belirlenmesinin hatalı olduğunu,

2019 yılı için esas alınan 5.813,14 TL ücreti 2021 yılında aynı işi yapan bir işçi tarafından alınamadığını, hükmedilen manevi tazminatların fazla olup icra dosyasına ödemenin dikkate alınmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... Hizmetleri ve Tic. A.Ş. vekili; davacının sadece bu işyerinde çalışmadığını başka işyerlerinde de çalıştığının tanık beyanları ile tespit edildiğini, gemi açıkta iken kazanın gerçekleştiğini, tahmil tahliye işi başlamadığını, müteveffanın 9 yıllık vinç operatörü olduğunu, ceza dosyasında şirket yetkilileri hakkında KYOK kararı verildiğini, hükmedilen manevi tazminatın fazla olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigortalının iş kazası neticesinde vefatı nedeniyle desteğinden yoksun kalanların ve yakınlarının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir

2. İlgili Hukuk "Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleridir.

"Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" açısından 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleridir.

"Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan Kanun hükümleri gözetildiğinde 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 ve 98 inci maddeleri ile giderek aynı Kanun'un 41, 42, 43, 44, 45 ve 47 nci maddeleri, öte yandan yargılama sırasında yürürlüğe giren ve kamu düzeni kapsamında uygulanma imkanı olan 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 2 ve 7 nci maddeleri gereğince uygulanma imkanı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 55 ve 420 nci maddesi hükümleridir.

"İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısından işyerinin nitelik ve kapsamına göre olay tarihinde yürürlükte bılunan 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi ile 04.12.1973 tarih ve 7/7583 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlükte bulunan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü maddeleridir.

"Usuli kazanılmış hak" açısından 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı ve 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile "Bilirkişi raporuna itiraz etmemekle oluşan usuli kazanılmış hak açısından" 6100 sayılı HMK'nın 281 inci maddesi ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.02.2021 tarih ve 2018/10(21)-94 E. - 2021/111 K. sayılı ilamında da benimsenen ilkelerdir.

3. Değerlendirme a)Manevi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3.Bölge Adliye Mahkemesinin 29.06.2022 karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan kesinlik sınırının 107.080 TL olup, manevi tazminat hükümlerinin birbirlerinden ve maddi tazminat hükümlerinden bağımsız birer dava olarak değerlendirildiğinde, kısmen kabul edilen kısımlarının anılan kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla, bu hükmü temyiz eden davalı taraf vekillerinin bu hükümlere yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

b) Maddi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelerle temyiz kapsam ve nedenlerine göre; kusur oran ve aidiyetinin dosya kapsamı ve dairemizce benimsenen ilkelere uygun olmasına göre davalı ... Hizmetleri ve Tic. A.Ş. vekilinin tüm, davalı ..., Vinç ve ... İşlet. Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin ise aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.6100 sayılı HMK'nın 266 ncı maddesine göre Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. (Değişik cümle: 3/11/2016-6754/49 md.) Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz.

(Ek cümle: 03.11.2016-6754/49 md.) Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu belgelendirmedikçe, bilirkişi olarak görevlendirilemez.

Aynı Kanun'un 281/1 inci maddesine göre "Taraflar, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilirler.

(Ek cümle:22.07.2020-7251/24 md.) Bilirkişi raporuna karşı talebin bu süre içinde hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması ya da özel yahut teknik bir çalışmayı gerektirmesi hâlinde yine bu süre içinde mahkemeye başvuran tarafa, sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlamak, bir defaya mahsus olmak ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir düzenlemesi yer almaktadır.

3.Bilindiği üzere HMK'nın 30 uncu maddesi kapsamında düzenleme altına alınmış olan Usul Ekonomisi İlkesine göre de Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür.

4.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.02.2021 tarih ve 2018/10(21)-94 E. - 2021/111 K. sayılı ilamında da açıkça belirtildiği gibi "Bir tarafın bilirkişi raporuna itiraz etmemesi ile diğer (bilirkişi raporuna itiraz eden) taraf lehine usulî kazanılmış hak doğar. Yani, bir taraf bilirkişi raporuna itiraz etmez, diğerinin itirazı üzerine yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılır ve ikinci bilirkişi raporu birinci rapora itiraz edenin daha da aleyhine olursa, ilk rapora itiraz etmeyen taraf bakımından ilk bilirkişi raporu kesinleştiğinden ve bununla diğer taraf lehine usulî kazanılmış hak doğduğundan, mahkemenin ilk bilirkişi raporuna göre karar vermesi gerekir. (Kuru, B., Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, Cilt:3, s. 2753)"

5.Somut olayda çocuk ... ...'un destekten yoksunluk tazminat alacağının tespitine yönelik 17.11.2019 tarihli hesap bilirkişi raporunda davacı vekilinin itiraz ettiği ve 17.12.2019 tarihli dilekçesiyle fazlaya dair talep ... saklı kalmak kaydıyla maddi istemini 191.737,72 TL'ye artırdığı, itiraz üzerine alınan 11.05.2020 tarihli raporda maddi tazminat alacağının 201.700,49 TL olarak hesap edildiği,

davacı vekilinin anılan rapora itirazının olmadığı gözetildiğinde maddi tazminat alacağının miktar itibariyle bu usuli kazanılmış hak üzerinde oluştuğu ne var ki 14.01.2021 tarihli celsede davacının 2021 yılı ücret değişikliklerinin yürürlüğe girmesinden kaynaklı talebi doğrultusunda Mahkemece dosyanın hesap bilirkişisine tevdiine karar verildiği ve 04.02.2021 tarihli rapor ila maddi tazminat alacağının 221.180,83 TL olarak hesap edildiği, İlk Derece Mahkemesince de anılan rapora itibar edilerek ancak taleple bağlı 191.737,72 TL'ye karar verildiği, öte yandan kararı temyiz eden davalılardan ...

Hizmeleri ve Tic. A.Ş.'nin anılan kararı maddi tazminatın hesabı noktasından temyiz etmediği açıktır.

6. O halde davacının maddi tazminat alacağının bu tazminat alacağını açıkça temyiz eden davalı ... Şirketi yönünden oluşan usuli kazanılmış hak yönünden 201.700,49 TL olarak tespiti ile taleple bağlı 191.737,72 TL'ye hükmedilmesi öte yandan kararı hesap yönünden açıkça temyiz etmeyen davalı ... Şirketi yönünden de davacı taraf lehine iş bu davalı yönünden 221.180,83 TL alacağın usuli kazanılmış hak teşkil ettiği gözetilerek karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

7. O halde, temyiz eden davalı ... Şirketi vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilerek Mahkeme hükmü bozulmalıdır.

8. Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurularının esastan reddine dair kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen kararın düzeltilerek onanması gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Davalı taraf vekillerinin manevi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının 6100 sayılı Kanun'un 352/1-b maddesi uyarınca miktardan REDDİNE,

2. a) Davalı taraf vekillerinin maddi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazları yönünden; Davalı ... Hizmetleri ve Tic. A.Ş. vekilinin tüm, davalı ..., Vinç ve ... İşlet. Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin ise sair temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularını esastan reddeden Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

b)İlk Derece Mahkemesi Kararının gerekçesinde yer alan; "Maluliyet ve kusur oranları da nazara alınarak hazırlanan raporda davacıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin de kusur oranında indirildiği anlaşılmış olup, tüm bu açıklamalar ışığında, davacı ...'in babası ... ...'in vefat ettiği, kazanın oluşumunda davacının murisinin %20 davalıların %80 oranında kusurlu oldukları, bilirkişi raporunda davacının karşılanmayan ve davalının kusur oranına isabet eden toplam maddi zararının 221.180,83 TL olduğu anlaşılmakla, davacı ... yönünden maddi tazminat talebinin, taleple bağlı kalınarak, 191.737,72 TL olarak kabulüne karar verilmiştir." paragrafının silinerek yerine;

"Sürekli iş göremezlik ve kusur oranları da nazara alınarak hazırlanan 17.11.2019 tarihli rapora davacı ve davalılar vekillerinin itirazda bulunduğu, davacı vekilinin itiraz neticesinde alınacak raporu beklemeden 17.12.2019 tarihinde fazlaya ilişkin talep hakkını saklı tutarak maddi tazminat istemini 191.737,72 TL'ye artırdığı, itirazın değerlendirilmesi için alınan 11.05.2020 tarihli raporda maddi tazminat alacağının 201.700,49 TL olarak hesap edildiği iş bu rapora ise davacı vekilinin HMK'nın 281 inci maddede belirtilen süre içerisinde itirazı olmadığı,

ne var ki 2021 yılı asgari ücret değişiklikleri dikkate alınarak 04.02.2021 tarihli raporda maddi tazminat alacağının 221.180,83 TL olarak tespit edildiği, (kararın temyizi aşamasında davalı ... Şirketi vekilinin maddi tazminat alacağını temyize getirmemekle davacının iş bu davalı aleyhine tahsilde tekerrür olmamak üzere 221.180,83 TL alacağı yönünden usuli kazanılmış hakkının oluştuğu gözetilerek davalı ... Şirketi 221.180,83 TL üzerinden) davalı ...

Şirketi lehine bu miktarın 201.700,49 TL'si yönünden usuli kazanılmış hak oluştuğu gözetilerek taleple bağlı karar verilmiştir." ifadelerinin yazılmak suretiyle hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

3.Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

4. Davalı ..., Vinç ve ... İşlet. Uluslararası Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş. avukatı yararına takdir edilen 28.000,00 TL duruşma avukatlık parasının davacılara yükletilmesine,