Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8823 K.2023/10347

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığın 04.01.2006 tarihinde sonlandığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılk süresinin 04.01.2006 tarihi itibariyle sonlandığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, 11.07.2012 tarih, E.2011/757, K.2012/523 sayılı kararı ile davanın kabulüne, davacı ...'nın zorunlu Bağ-Kur sigortalılığının 04.01.2006 tarihinde sona erdiğininin kabul ve tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.1 Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

1.2 Bozma ilamında, davacının ... Tekstil AŞ’de 22.12.1988 tarihinden bu yana kurucu ortak sıfatıyla yer aldığı, Kurumca, bu nedenle 25.02.1983 tarihli ilk 1479 sigortalılığından 01.10.2008 tarihine kadar ve 13.04.2010 tarihinde başlayan ... Gümrük Müşavirlik Hizmetleri Ltd. Şti.’ndeki limited şirket ortaklığı nedeniyle 13.04.2010'dan itibaren ve halen 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı sayıldığı, diğer taraftan, davacının 506 sayılı Kanun kapsamında ...

Gümrük Müşavirliği Ltd. Şti’den ortak olduğu dönemler haricinde 22.03.2006-05.01.2007, 01.05.2007-27.01.2010 tarihleri arasında da sigortalılığının bulunduğunun anlaşıldığı, davacının, 28.01.2010 tarihli tahsis talebinin ...

Tekstil AŞ’de 22.12.1988-01.10.2008 tarihleri arasında kurucu ortaklığı nedeniyle, 1479 sayılı Kanun kapsamında sayılarak davacının prim borcu bulunduğu gerekçesi ile reddedildiği, 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığının 04.01.2006 tarihinde son bulduğunun tespiti için eldeki davanın açıldığı belirtilerek,

Eldeki davada; Mahkemece, öncelikle, çakışan sigortalılığın varlığı bakımından, davacının ... Tekstil A.Ş.’de 22.12.1988 tarihinde başlayan kurucu ortaklığının Türk Ticaret Kanunu hükümlerine uygun şekilde devredip devretmediği hususu, şirketin tüm ticaret sicil kayıtları ve şirket kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmak suretiyle belirlenmesi,

Davacının, hisse devrine ilişkin bilgi veya belge bulunmaması halinde, çakışan sigortalılıktan söz edilecek olup, bu ihtimalde uyuşmazlık, anonim şirket kurucu ortaklığı nedeniyle, 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olan davacının, aynı zamanda, 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalılığının başlaması nedeniyle 506 sayılı Kanun kapsamında hizmet akdi ile çalışması nedeniyle, çakışan her iki zorunlu sigortalılıktan hangisine üstünlük tanınacağı noktasında olacağı,

Eldeki davada, 5510 sayılı Kanun'un yürürlükte olmadığı 01.10.2008 tarihi öncesine, yani, davacının 22.03.2006-05.01.2007 ve 01.05.2007-01.10.2008 tarihleri arasına çakışan (ikili) sigortalılığa ilişkin olan uyuşmazlığın çözümü için, gerçek ve fiili çalışmanın, başka bir anlatımla baskın sigortalılık olgusunun hangi Kurum ve Kanun kapsamında gerçekleştiği belirlenmeli, aynı döneme rastlayan gerçek ve fiili çalışmalardan hangisinin sigortalının hayatında ekonomik olarak baskın çalışma niteliği taşıdığı ortaya konması,

Bu amaçla, davacının vergi ve maliye kayıtları getirtilmeli, belirtilen dönemde beyan edilen gelirler saptanmalı, kendi nam ve hesabına meslek faaliyetinin fiilen davacı tarafından yerine getirilip getirilmediği, bu dönemde hizmet sözleşmesine dayalı çalışma gereksiniminin hangi koşullardan kaynaklandığı araştırılmalı, emek ve mesaisini ağırlıklı olarak hangi sigortalı çalışmaya tahsis ediyorsa, ekonomik yönden geçimini hangi çalışmadan sağlıyorsa, o çalışmaya üstünlük tanınarak varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

1.3 Mahkemesince 21.10.2014 tarih, E.2014/438, K.2014/528 sayılı karar ile Mahkememizin 11.07.2012 tarihli kararında direnilmesine, davanın kabulüne, davacı ...'nın zorunlu bağkur sigortalılığının 04.01.2006 tarihinde sona erdiğininin kabul ve tespitine karar verilmiştir.

1.4 Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

1.5 Bozma ilamında, Mahkemece, bozmaya karşı direnilmesi ile davanın kabulüne ve davacının zorunlu Bağ-Kur sigortalılığının 04.01.2006 tarihinde sona erdiğinin tespitine dair karar verilmiş, Hukuk Genel Kurulu’nun 19.03.2019 günlü ve 2015/10-2860 Esas 2019/312 Karar sayılı ilamı ile mahkemenin direnme olarak adlandırdığı temyize konu kararın usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı; yeni hüküm niteliğinde olduğu ve bu nedenle bu yeni hükmün temyizen incelenmesi bakımından dosyanın temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderildiği anlaşılmıştır, denildikten sonra,

Davacının ... Tekstil A.Ş.’de 22.12.1988 tarihinde başlayan kurucu ortaklığının Türk Ticaret Kanunu hükümlerine uygun şekilde devredip devretmediği hususu, şirketin tüm ticaret sicil kayıtları ve şirket kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmak suretiyle belirlenmesi ve davacının, hisse devrine ilişkin bilgi veya belge bulunmaması halinde, anonim şirket kurucu ortaklığı nedeniyle, 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olan davacının, aynı zamanda, 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalılığının başlaması nedeniyle 506 sayılı Kanun kapsamında hizmet akdi ile çalışması nedeniyle, çakışan her iki zorunlu sigortalılıktan hangisine üstünlük tanınacağı noktasında olacağı dikkate alınmalı ve buna göre bir irdeleme yapılması,

Diğer taraftan, Mahkemece yapılacak irdelemede.

23.04.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 63 üncü maddenin “kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı hâlde, bu maddenin yayımlandığı ayın sonu itibarıyla 12 ay ve daha fazla süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde ödememeleri veya ilgili kanunları uyarınca yapılandırmamaları hâlinde,

prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur.

Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında yer verilmez.…” hükmü gözetilerek, Kurumdan, davacının sigortalılığının anılan yasal düzenleme kapsamına girip girmediği ve durdurulması gereken tarih sorularak, çakışan dönemin varlığı ve 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalılığın geçerliliği irdelenmeli ve varılacak sonuca göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak, Ticaret Sicil kayıtları ve bilirkişi raporu incelendiğinde; davacının ...

Tekstil A.Ş.’de bulunan hissesinin devrine ilişkin dosya kapsamında herhangi bir kayıt bulunmadığı, ancak TTK hükümlerine göre hisse devrinde şekil şartı aranmadığı, hazırun cetvellerinde 20.01.1995'te davacının 2,5 milyon payının göründüğü, 13.12.1997 tarihli genel kurul hazirun cetvelinde pay sahipleri arasında davacının bulunmadığı, 24.12.1997 olağan genel kurulda pay sahipleri arasında davacının bulunmadığı, 09.03.1998 tarihinde 5.000.000TL hisse içinde hissesi ve görevinin bulunmadığı,

şirketin sermayesinin 5.000.000 TL olup, tüm payların genel kurulda temsil edildiği göz önüne alındığında davacının 09.03.1998'de ortak olmadığı sonucuna varıldığı ve davacının 04.01.2006 tarihi itibari ile hiçbir şirkette ortaklığının kalmamış olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne, davacı ...'nın zorunlu Bağ-Kur sigortalılığının 04.01.2006 tarihinde sona erdiğinin tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığın 04.01.2006 tarihinde sonlandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Kanun'un 436 ncı maddesi, 1479 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Kanun'un 437 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,