Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8829 K.2023/9158

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalılardan Kurum ile Site Yönetim Kurulu Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının 01.01.1996 - 30.06.2004 tarihleri arasındaki dönemde kapıcı, bekçi, bahçıvan ve genel hizmetli olarak davalılara ait işyerlerinde, asgari ücretle çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; kurum ile davacı arasında hizmet akdi bulunmadığından işçilik haklarına ilişkin mali konularda, kuruma husumet yöneltilemeyeceğinden davanın kurum yönünden yanlış husumetten reddini, hizmet tespiti ve tazminat talebi davalarının ayrı görülmesi gerektiğinden tefrikini talep etmiştir.

Davalı Kooperatif Başkanlığı ile Site Yönetim Kurulu Başkanlığı cevap dilekçelerinde özetle; davacının gerek Kooperatif, gerekse Site Yönetiminin işlerinde çalışmadığını, davacının esnaflık yapıp Bağ-Kur'lu olduğunu, bir kişinin Bağ-Kur'lu olup aynı zamanda SSK'lı olmasının mümkün olmadığını, aralarında hiçbir zaman işçi işveren ilişkisi olmadığını, sitedeki yazlıkçılardan bazılarının evlerine bakmaları ve bir kısmını kiraya vermesi için yazlıkçılarla arasında anlaşıp, onların evlerini kiraya verip kira bedeli ile site aidatını da site sakinlerinden alarak cebine attiğini, davacının site yakınındaki büfeyi işlettiğini,

hiçbir zaman sitede ve kooperatifte çalışmadığını, ayrıca davalı kooperatif adına çıkarılan tebligatı davacının kendisinin alarak usülsüzlük yaptığını, bekçi tutulması için site yönetimince alınmış olan kararda dahi davacının kat maliki gibi imza attığını, bu durumun davacının bina görevlisi olmadığının delili olduğunu, binada çoğunluk sağlanamadığı için yönetim oluşturulamadığı ve ortada geçersiz bir genel kurul kararı bulunduğunu belirterek, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 05.12.2013 tarihli ve 2004/645 Esas, 2013/521 Karar sayılı kararıyla; Davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile Davacının 02.05.1999 - 31.12.2003 tarihleri arasında davalı ... sitesinde çalıştığının tespitine Fazlaya ilişkin istem ile davalı Kooperatif yönünden davanın reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili ile diğer davalılar tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 06.05.2014 tarih, 2014/4490 Esas, 2014/10107 Karar sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinde; davacının, davalılardan Kooperatif nezdinde 01.01.1996 - 30.01.1997 tarihleri arasında 270 gün çalıştığı, 01.05.1997 - 01.05.1999 tarihleri arasında dava dışı inşaat işyerinden kesintili ve kısmi bildirimlerinin bulunduğu, 01.09.1993 - 09.05.2003 tarihleri arasında ise, bakkaliye faaliyetinden dolayı 1479 sayılı Kanun'a tabi sigortalı olduğu anlaşılmaktadır.

Eldeki somut olayda; dava konusu dönemde aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler (komşu site yöneticileri ve çalışanları) ile çalışma ilişkisini bilebilecek diğer kişiler zabıta marifetiyle resen araştırılıp, yeteri kadarının bilgi ve görgülerine başvurulmadan, dinlenilen davacı tanıklarının kayıtlara geçen çalışmaları araştırılmadan sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

O halde, Mahkemece; çalışmanın gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla, derdest işçilik alacakları dosyası getirtilmeli, bordro tanığı ... ile az yukarıda açıklandığı şekilde resen belirlenecek tanıkların bilgi ve görgülerine başvurularak, tanık anlatımları arasında çelişki oluşursa giderilerek,

davacının çalışması hiç bir kuşku ve tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit olunmalı, uyuşmazlık konusu döneme ilişkin 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığının araştırılması bakımından vergi kaydı ile muhtasar beyannameleri celbedilmeli, Erdemli 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 2010/141 E. sayılı dosyasında tanık olarak dinlenilen davacı beyanları değerlendirilmeli, 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığın durdurulup-durdurulmadığı araştırılmalı; durdurulmadığının anlaşılması durumunda, davacının geçiminin hangi sigorta kapsamındaki çalışmasına dayalı olduğu,

baskın sigortalılığın hangisi olduğu belirlenmeli ve baskın çalışmanın geçtiği sosyal güvenlik kuruluşundaki sigortalılığa itibar edilmesi gereği gözetilerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B.Mahkemenin Bozma Kararına Uyarak Verdiği Karar Mahkemece 11.04.2018 tarihli ve 2014/377 Esas, 2018/226 Karar sayılı kararıyla; davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile davacının 02.05.1999 - 31.12.2003 tarihleri arasında davalı ... sitesinde çalıştığının tespitine, Fazlaya ilişkin istem ile davalı kooperatif yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 17.06.2019 tarih, 2018/6920 Esas, 2019/5044 Karar sayılı kararıyla dosyadaki yazılara, toplanan delillere hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı kurumun aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz nedenlerinin reddi gerekir.

Davacı, 01.01.1996 - 30.06.2004 tarihleri arasındaki dönemde kapıcı, bekçi, bahçıvan ve genel hizmetli olarak davalılara ait işyerlerinde, asgari ücretle çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece hükmüne uyulan bozma ilamı gereğince yapılan yargılamada, davacının 02.05.1999 - 31.12.2003 tarihleri arasında davalı ... sitesinde çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de verilen karar eksik incelemeye dayalıdır.

Dairemizin 06.05.2014 tarihli, 2014/4490 Esas ve 2014/10107 Karar sayılı bozma ilamında davacının 1479 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığın durdurulup-durdurulmadığı araştırılmalı; durdurulmadığının anlaşılması durumunda, davacının geçiminin hangi sigorta kapsamındaki çalışmasına dayalı olduğu, baskın sigortalılığın hangisi olduğu belirlenmeli ve baskın çalışmanın geçtiği sosyal güvenlik kuruluşundaki sigortalılığa itibar edilmesinin gözetilmesi gereği üzerinde durulmuş ise de Mahkeme tarafından baskın sigortalılıkla ilgili yeterli araştırmanın yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Bu nedenle Mahkeme tarafından kabul edilen 02.05.1999 - 31.12.2003 arasındaki dönem yönünden ve davacının vergi kaydının bulunduğu 02.05.1999 - 10.09.2001 arasındaki vergi kaydına esas bakkal işletmeciliği faaliyeti de araştırılarak davacının baskın sigortalılığının hangi sigorta kapsamında geçtiği net olarak tespit edilip sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı doğrultusunda yürütülen tahkikat neticesinde; davacının 26.06.1993 - 10.09.2001, 01.07.2006 - 31.08.2006, 29.11.2012 ve halen basit usulde vergi mükellefi olduğu, davacının zorunlu Bağ-Kur sigortalısı kapsamında olmasına rağmen hizmet tespiti talebi ile eldeki davayı açtığı, 01.01.996 - 30.01.1997 tarihleri arasında imzalı işe giriş bildirgesi ile davalı ...

Toplu Konut Kooperatifi adına kayıtlı işyerinde çalıştığı, davacının 01.09.1993 - 09.05.2003 tarihleri arasında kayıtlı olmasına rağmen aktif bakkallık veyahut başka bir bağımsız faaliyet yürüttüğüne dair dosyada belge ve bilginin bulunmadığı, Kooperatifin inşaatı bitirmesinden sonra davacının oluşan sitede çalışmaya devam ettiğinin tanık beyanları ile sabit olduğu, davacının baskın işinin sitede bahçıvanlık, bekçilik olduğu, söz konusu işler genel hizmetlerden olmakla süreklilik gerektirdiği, dosya kapsamından davacının en son 31.12.2003 tarihinde çalışmasının olduğu,

davacının davalı Kooperatifte çalıştığı süre olan 01.01.1996 - 30.01.1997 arasında primlerinin tam olarak yatırıldığı, 02.05.1999 tarihinden itibaren davalı ... sitesinde çalışmaya başladığı, kesintisiz bir şekilde 31.12.2003 tarihine kadar çalışmasına devam ettiği, Venüs sitesinin Emek sitesi olarak isim değiştirdiği anlaşılmakla;

Davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile

Davacının 02.05.1999 - 31.12.2003 tarihleri arasında davalı ... sitesinde çalıştığının tespitine

Fazlaya ilişkin istem ile davalı Kooperatif yönünden davanın reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum ile Site Yönetim Kurulu Başkanlığı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; tanık beyanlarının çalışma olgusunu ispatlayamadığı, yazılı delille iddianın ispatlanması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı Site Yönetim Kurulu Başkanlığı vekili; dava tarihinde yönetim oluşmadığı için sorumluluğun kooperatife ait olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 01.01.1996 - 30.06.2004 tarihleri arasındaki dönemde, kapıcı, bekçi, bahçıvan ve genel hizmetli olarak davalılara ait işyerlerinde, asgari ücretle çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7 nci maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR