Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/895 K.2024/5661

Taraflar arasındaki iş kazasına dayalı tazminat istemi davası nedeniyle mahkemece Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince verilen bozma kararına uyularak hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı ve davalılardan EÜAŞ Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından süresinde temyiz edildiği, davalı ... İnşaat San. Tic. A.Ş. vekili tarafından davacı temyizine katılma yoluyla temyiz başvurusunda bulunulduğu anlaşılmakla; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili 10.02.2009 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 28.11.2008 günü akşam saat 19.00 sıralarında davalı Y.E.AŞ-G.E.L.İ.'ye ait işyerinde diğer davalı ... şirketi işçisi olarak harfiyat sahasında iş makinelerini yağlamak için yaya olarak gece karanlığında yürürken, davalılar tarafından hiçbir güvenlik tedbirleri alınmadığından aydınlatmadan yoksun karanlık ortamda müvekkilinin 9 metrelik yeni açılan uçuruma düştüğünü, bu iş kazası nedeniyle müvekkilinin sağ ayağından elinden ve belinden yaralandığını, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik müvekkili için 1.000,00 TL maddi,

50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Davacı vekili 23.09.2014 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini davalılardan Özdoğan İnşaat San. Tic. A.Ş. yönünden 35.761,30 TL'ye artırmıştır

II. CEVAP

1.TKİ Kurumu Geli İşl. Müessese Müdürlüğü vekili; davaya konu dekapaj işinin ihale ile diğer davalı işveren şirkete verildiğini, davanın husumetten reddinin gerektiğini, alt – asıl işveren ilişkisinini bulunmadığını, işin anahtar teslim iş niteliğinde olduğunu, müvekkiline yüklennebilecek herhangi bir kusur olmadığı, davacının emsalleri gibi çalışmaya devam ettiği, maddi ve manevi tazminat istemlerinin fahiş olduğunu, beyanla reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... İnşaat San. Tic.

A.Ş. vekili; davacının müvekkili şirkete ait işyerinde 28.11.2008 tarihi saat 19.15 te tamamen kendi dikkatsizliği sonucu kazaya uğradığı, iş kazası tutanağında kazalının ifadesinde, kazalının delik makinesinin bakımı için makine yanına gitmek istersen daha kısa olduğu baş aşağı ve iki yanı setsiz yolu tercih ettiğini, baş aşağı yolun son birkaç metresinde yolun şarampolünden düştüğünü ifade ettiği, havanın karanlık olduğunu ancak el fenerinin olduğunu ve kişisel koruyucu malzemesinin tam olduğunu belirttiği, her işçiye olduğu gibi davacıya da şantiyede genel iş güvenliği talimatlarını bildirildiğini, iş güvenliği eğitiminin verildiğini,

olayın meydana gelmesinde tek kusurlunun kazalı davacının olduğunu, halen de şirket bünyesinde çalışmaya devam ettiğini, müvekkili şirketin kazadan sonra davacı işçiye gerekli her türlü yardımı yaptığını, hastane ve ilaç masraflarını, refakatçi bedellerini ödediğini, hem kendisinin hem de refakatçisinin yol harcırahlarını ödediğini, davacının maddi zararının söz konusu olmadığını, maddi zarara ilişkin taleplerinin yasal dayanağının olmadığını, manevi tazminat talebinin de yasal dayanağının olmadığını, müvekkili şirketin olayda kusurunun bulunmadığını, manevi tazminatın yasal şartlarının oluşmadığını,

bu nedenle manevi tazminat taleplerinin de reddi gerektiğini, ayrıca istenilen tazminat miktarının da son derece fahiş olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. BOZMA ÖNCESİ VE BOZMA KARARI

A) İlk Mahkeme Kararı

Mahkemenin 14.01.2015 tarih ve 2009/208 E- 2015/5 K sayılı ilamında özetle; davacının 28.11.2008 tarihinde, davalı ... Ltd.

Şti. şirketi çalışanı olarak, diğer davalı Geli müessesi (YEAŞ) a ait iş alanında iş kazası geçirdiği, alınan kusur raporundan anlaşıldığı üzere, gece vardiyasında çalışma yapılan yerlerin yeterince aydınlatılmaması, tehlikeli alanlara uyarı levhası asılmadığı, güvenlik malzemelerinin işçiler tarafından kullanılıp kullanılmadığının denetlenmediği anlaşılmakla, işveren Özdoğan Ltd.

Şti.'nin %50 oranında kusurlu olduğu, kazazede davacının da kendi güvenliğini tehlikeye atacak şekilde yanına fener almadan çıkması nedeniyle %50 oranında kusurlu olduğu, davalı Geli müessesi ile davalı ... şirketi arasında alt-üst işveren ilişkisi bulunmadığından, davalı Geli Müessesinin (YEAŞ) kusuru bulunmadığı anlaşılmakla, davalı Geli Müessesi (YEAŞ) yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

İstanbul Adli Tıp Kurumundan alınan 20.11.2013 tarihli raporda, davacının iş kazası nedeniyle % 49 malul kaldığı tespit edilmiş olup, alınan usul ve yasaya uygun 26.06.2014 tarihli hesap raporu ile davacıya ödenen ilk peşin sermaye değeri ve davacının ıslah dilekçesi gözönünde bulundurulduğunda, davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 35.761,30 TL. maddi tazminatın, olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ...

Ltd.Şti'den tahsiline, iş kazasının meydana geliş şekli, kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumu ile hakkaniyet ilkesi gözönünde bulundurularak, davacının manevi tazminat talebinin 25.000.00 TL yönünden kısmen kabulüne karar verilerek;

a.) Davalı YEAŞ yönünden davanın reddine,

b.) Diğer davalı şirket yönünden davanın maddi tazminat yönünden kabulü ile 35.761,30 TL maddi tazminatın, olay tarihinden işleyecek faizi ile davalı ... İnşaat San. Tic. Şirketinden tahsili ile davacı tarafa verilmesine,

c.) Davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 25.000,00 TL manevi tazminatın, (faiz belirtilmeden) davalı ... İnşaat San. Tic. Şirketinden tahsili ile davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair hüküm kurulmuştur.

B) Bozma Kararı

Kararın davacı ve davalılardan Özdoğan İnş. San. Tic. Ltd.

Şti. vekillerince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 06.06.2017 tarih ve 2016/18481 E-2017/4910 K sayılı ilamında özetle; bu somut olayda, davalı TKİ (devralan YEAŞ)’nin kendi asıl işlerinden olan dekapaj işini ihale ile bir şirkete vermesinin onu asıl işverenlik sıfatından ve bunun doğal neticesi olarak da sorumluluktan kurtarmayacağı, bu durumda alt işverenin (taşeronun) ve bu alt işverenin istihdamlarının kusurlarından onun ile birlikte müteselsilen sorumlu tutulması gerekirken davalı Y.E.A.Ş. hakkındaki davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu,

davacının sürekli iş göremezlik oranını tespitinin de öncelikle kurumdan sorulmaksızın, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Başhekimliğinin 03.07.2012 tarihli raporuyla %38, Adli Tıp 3. İhtisas Kurulundan alınan 20.11.2013 tarihli raporda ise %49 olarak tespit edilmesi, geri çevirme kararı üzerine Kurumdan temin edilen Kocatepe Sosyal Güvenlik Merkezinin 10.04.2012 tarihli kararına göre ise bu oranın %41,2 olarak tespit edilmiş olması nedeniyle sürekki iş göremezlik oranının tespitine dair prosedürün işletilerek oranın belirlenmesi, manevi tazminat olarak hüküm altına alınan 25.000 TL'nin az olduğu,

maddi tazminat istemine olay tarihinden itibaren faiz işletilirken, manevi tazminat istemine faiz işletilmemiş olmasının da hatalı olduğu belirtilerek karar bozulmuştur.

IV. BOZMA KARARI ÜZERİNE VERİLEN KARAR

Bozma kararına uyan Mahkemece yukarıda tarih ve numarası yazılı kararda özetle; bozma kararı sonrasında alınan raporlara göre sürekli iş göremezlik oranının %48 olarak tespit edildiği, davacının 28.11.2008-22.09.2009 tarihleri arası geçici iş görmezlik dönem zararının kurum tarafından karşılandığı, bakiye alacağın bulunmadığı bu durumun dosya kapsamında alınan 29.03.2021 tarihli raporda belirlendiği, bunun dışında kalan hususlar yönünden davacı tarafın 26.06.2014 tarihli hesap raporuna bir itirazı olmadığı ve Yargıtay ilamında hesap bakımından bir bozma hükmü bulunmadığından davalı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu, Söz konusu raporda;

davacının işlemiş kazanç dönemi 50.922,09 TL + işlemiş emeklilik kazanç dönemi 68.680,51 TL + iskontolu emeklilik dönemi 109.638,13 TL = 229.240,73 TL hesaplanmış olduğu, yine mahkememizce alınan 13.06.2022 tarihli aktüerya raporunda kesinleşen %48 maluliyet yönünden rücu edilebilir tutarın denetime elverişli şekilde belilendiği gözetilerek, davacının kesinleşen malüliyeti, müterafik kusuru ve SGK rücu edilebilir kısım tenzil edildiğinde ( 229.240,73 x 0.48 x 0,50 ) -31.076,01 = 23.941,76 TL maddi zarar re'sen hesaplanmış olup kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalılardan tahsiline karar verildiği,

manevi tazminatın belirlenmesinde ise ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu olayın ağırlığı davacının sürekli iş göremezlik oranı, işçinin yaşı, olay tarihi, hükmedilecek tutarın manevi tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda olması gerektiği nazara alınarak davacı yararına takdiren 40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalılardan tahsiline karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan EÜAŞ Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından süresinde temyiz edildiği, davalı ... İnşaat San. Tic. A.Ş. vekili tarafından davacı temyizine katılma yoluyla temyiz başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının sürekli iş göremezlik oranı kesinleşmeden hesaba sevk edilmesi nedeniyle önceki hesabın davalılar aleyhine usuli kazanılmış hak oluşturduğuna dair kabulün yerinde olmadığın, müvekkilinin %48 oranındaki sürekli iş göremezlik oranının Adli Tıp 2. Üst Kurulunun 26.12.2019 tarihli olarak tespit edildiğini, sürekli iş göremezlik oranı kesinleşmeden dosyanın hesap bilirkişine tevdi edilerek, mahkemece usuli kazanılmış hakka dair kabulle maddi tazminat alacağının belirlenmesinin hatalı olduğunu, manevi tazminat isteminin tam kabulü gerektiğini vekalet ücretlerinin hatalı tespit edildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı EÜAŞ Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin ihale makamı olduğunu husumetten ret kararı verilmesi gerektiğini, dekapaj işinin ihale ile diğer davalı şirkete verilmekle asıl işveren sıfatı olmayıp diğer davalı şirketin tek başına sorumlu tutulması gerektiğini, Müvekkilinin kusurunun olmadığının kusur raporunda da tespit edilmiş olması nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerinin reddi gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... İnşaat San. Tic. A.Ş. vekili davacı temyizine cevapla katılma yoluyla sunduğu temyiz dilekçesinde özetle; davacı temyiz itirazlarının aksine davacının kazadan sonra tedavi giderlerinin karşılandığını, bu durumun tazminat takdirinde gözetilmediğini, davacının iş kazasından sonra iş güc kaybı olmadan çalışmaya devam ettiğinden %48 oranında Tespit edilen iş göremezlik oranının gerçeği yansıtmadığını davacının tam kusurlu olduğunu; davacının iş kazası tutanağında yol olmayan yürüdüğünü beyan etmiş olması, karşıdan gelen iş makinesinin gözünü aldığını olayda kimsenin ksuurnun olmadığını beyan etmesi ve iş güvenliği talimatını imzalamış olduğunun değerlendirilmediğini, manevi tazminatın fazla tespit edildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasından vefat eden sigortalının desteğinden yoksun kalan eş ve çocuklarının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

"Temyiz incelemesi" açısından 6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nın 427 ilâ 444 üncü maddeleri, "Tazminat alacaklarının belirlenmesi ve sorumluluk" açısından zararın gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 ve 98 inci maddeleri ile giderek aynı Kanun'un 41, 42, 43, 44, 45 ve 47 nci maddeleri, öte yandan 6101 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 2 ve 7 nci maddeleri gereğince uygulanma imkanı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 55 ve 420 nci maddesi hükümleri,

"Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" açısından iş kazası tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, "İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısından işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile ilgili mevzuat hükümleri, "Usuli kazanılmış haklar" açısından 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme a) Manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla taraflar yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, manevi tazminat miktarını dosya içeriği ile dairemizce belirlenen ilkelere uygun olması gözetilerek temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davacı ve davalılar vekillerinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının reddiyle manevi tazminat hükmün onanmasına karar verilmiştir

b) Maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, uyulan bozma kararları kapsamında oluşan usuli kazanılmış haklara, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelerle, temyiz kapsam ve nedenlerine göre davacı vekilinin tüm, davalılar vekillinin ise aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 6100 sayılı HMK’nın 26 ncı maddesi uyarınca; "Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir."

3. Somut olayda; davacı vekilinin dava dilekçesinde 1.000.00 TL olarak talep ettiği maddi tazminat istemini 23/09/2014 tarihli ıslah dilekçesiyle davalılardan Özdoğan İnşaat San. Tic. A.Ş. Yönünden 35.761,30 TL'ye arıtırırken yargılamanın devamında Elektirik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü'ne devrolduğu anlaşılan Y.E.A.Ş. - GELİ Müessese Müdürlüğü yönünden artırmadığı bu halde davalı Elektirik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü'nün hüküm altına alınan tazminat alacağından 1.000 TL ile sınırlı sorumluluğuna hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde talep aşımı olacak şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur.

4. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

5. O halde, kanunun emredici hükmüne aykırılık teşkil eden bu husus re'sen dikkate alınarak davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları dikkate alınarak Mahkemece maddi tazminat istemiyle ilgili verilen karar bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı ve davalılar vekillerinin manevi tazminat hükmüne yönelik tüm temyiz itirazlarının reddiyle mahkeme kararının ONANMASINA,

2. Davacı ve davalılar vekillerinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazları nedeniyle; davacı vekilinin tüm, davalılar vekilinin ise sair temyiz itirazlarının reddiyle HUMK'nun 428.maddesi gereğince Mahkeme kararının BOZULMASINA,

3. Manevi tazminat hükmünün onanması ve davacının maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının reddi nedeniyle peşin alınan temyiz karar harçlarının mahsubu ile aşağıda dökümü yapılan harcın ilgililerden tahsiline,

4. Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,