Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9138 K.2023/10340

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen itibari hizmet süresi tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... Ltd. Şti., davalı Kurum vekilleri ve davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin işveren davalılara ait matbaa işyerinde baskı operatörü olarak çalıştığını, bildirilen süreleri için itibari hizmet süresi verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili, öncelikle zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden itiraz etmiş, baskı yapılan işyerinin büro şeklinde olduğunu, davacının çalıştığı bölümün itibari hizmet kapsamında olmasının mümkün olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili davacının yaptığı işin itibari hizmet süresi kapsamında bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemesince, 19.09.2014 tarih, E.2013/57, K.2014/582 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Bozma ilamında, ihtilaf konusu dönemde çalışılan işyerlerinin adresleri Kurum ve işverenden sorulup belirlenerek, anılan işyerlerinin fiilen matbaa olarak faaliyette bulunmasa bile, maruz kalınan etkenlerin oluşturduğu hastalıklar alanında uzman tıp doktoru, matbaacılık işinden anlayan kimya yüksek mühendisi ve makine yüksek mühendisi, iş güvenliği uzmanlarından oluşacak üç kişilik bilirkişi kurulu marifetiyle bu işyerlerinde keşif yapılıp, davacı işçinin işyerinde yaptığı işin niteliği konusunda, işyerlerindeki incelemelerden elde edilen bulgular esas alınarak,

öncelikle, işyerlerinin basımevi niteliğinde olup olmadığı belirlenip, bu ön koşulun varlığı belirlendikten sonra, çalışmanın basımevi işyerinin hangi bölümlerinde geçtiği, yapılan işin niteliği, özellikleri ve buna bağlı olarak hangi olumsuz dış etkenlere maruz kalındığı, çalışmanın itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir işyerinde geçip geçmediği, gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerdeki çalışma düzeniyle, çalışmanın gerçekleştiği saatler, gürültü düzeyi ve kullanılan maddelerin, insan sağlığı için tehlike sınırı ve ölçümleme yönteminin yargısal denetime elverir biçimde ortaya konulan rapor alınarak,

varılacak sonuca göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

3. Mahkemesince bozmaya uyularak 12.09.2017 tarih, E.2016/368, K.2017/457 sayılı karar ile davanın kısmen kabulüne davacının 25.03.2004 – 08.09.2006 tarihleri arasındaki davalı işyerindeki çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un ek 5/2 nci madde kapsamında çalışmalar olduğunun tespitine, diğer taleplerin reddine karar verilmiştir.

4. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

5. Bozma ilamında, davacının 02.01.1989 - 31.05.1991 arasında ... işyeri numaralı ... işyerinden, 01.07.1997 - 15.09.1997, 15.03.2002 - 29.12.2003 tarihleri arasında ... San Tic. Ltd. Şti. işyerinden, 25.03.2004 - 08.09.2006 tarihleri arasında ise ... Mat. Kutu Amb. San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinden bildirimleri olduğu, Mahkemece, davacının talep dönemi çalışmalarının geçtiği işverenler araştırılıp, tespit edilen işverenler davaya dahil edilmeden yargılamaya devam olunarak sonuca gidilmesi,

Talep dönemi davacının çalışmalarının geçtiği işverenler tespit edilip, işverenlere husumet yöneltilmesi için HMK'nın 124 üncü maddesi dikkate alınmak suretiyle davacıya mehil verilmesi,

Önceki bozma ilamı doğrultusunda, ihtilaf konusu dönemde çalışılan işyerlerinde çalışmaları geçen bordro tanıkları resen belirlenerek, anılan işyerleri fiilen matbaa olarak faaliyette bulunmasa bile, davacı işçinin işyerinde yaptığı işin niteliği konusunda, işyerlerindeki incelemelerden elde edilen bulgular esas alınarak, öncelikle, işyerlerinin basımevi niteliğinde olup olmadığı belirlenip, bu ön koşulun varlığı belirlendikten sonra, çalışmanın basımevi işyerinin hangi bölümlerinde geçtiği, yapılan işin niteliği, özellikleri ve buna bağlı olarak hangi olumsuz dış etkenlere maruz kalındığı,

çalışmanın itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir işyerinde geçip geçmediği, gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerdeki çalışma düzeniyle, çalışmanın gerçekleştiği saatler, gürültü düzeyi ve kullanılan maddelerin, insan sağlığı için tehlike sınırı ve ölçümleme yönteminin yargısal denetime elverir biçimde ortaya konulan rapor alınması,

Kabule göre de Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükmü öngörülmüş olup 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesinin 3 üncü fıkrasının “.

Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.” hükmü gereği, davalı işyerindeki çalışılan, sigorta primi ödenmiş günleri x 0,25 formülüyle hesaplanan itibari hizmet süresi bulunduğunun ve bu sürenin sigortalılık süresine itibari hizmet süresi olarak eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak, davanın kabulüne, davacının, ... sicil sayılı davalı iş yerinde 02.02.1989-31.05.1991, 01.07.1997-15.09.1997, 15.03.2002-29.12.2003 ve 25.03.2004-08.09.2006 tarihleri arasında geçen çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un Ek 5/2 nci maddesi kapsamında olduğuna ve davalı iş yerinde çalıştığı 2463 gün X 0,25 formülü ile hesaplanan 615,75 gün itibari hizmet süresi bulunduğuna ve bu sürenin sigortalılık süresine itibari hizmet süresi olarak eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... .. Ltd. Şti., davalı Kurum vekilleri ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı şirket vekili ve ..., aynı temyiz layihası ile dosyaya sunulan emsal dosyanın Mahkemece dikkate alınmadığını, işyerinde itibari hizmet süresi kapsamında çalışmayı gerektirecek ağır ve yıpratıcı koşulların bulunmadığını, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Kanun'un 436 ncı maddesi, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un Geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Kanun'un 437 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... .. Ltd. Şti. ve Kurum vekilleri ile davalı ...'ın yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin ilgililerden alınmasına,