Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9203 K.2023/11902

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalıya ait iş yerinde 01.01.1997 - 31.01.2016 tarihleri arasında çalışmışlığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin zamanaşımı ve hak düşürücü süreye uğradığını, davacı tarafın davalı işyerinde SGK Müdürlüğünde de belli olan sürelerde çalıştığını, bunun dışında çalışmasının bulunmadığını, işe geldiği günlerin priminin yatırıldığını, maden işçiliğinde 12 ay aralıksız çalışma olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarından davalının, davacının çalışma sürelerini bildirdiğini, maden işçiliğinin sezonluk işlerden olduğunu dolayısı ile davalı şirketin yıl içerisinde sadece davacının çalışmalarını göstermiş olmasının işin niteliğine uygun olduğunu ayrıca davacının iddia edilen dönemde ... Metal Demir Çelik Şirketinde çalışmasının olduğunun gözüktüğünü, kanun kapsamında ne kadar süre ile çalışmış olduğunun Kurum kayıtları ile sabit olduğunu, Kurum kayıtlarının karine olması sebebi ile de davacının bu sürekli çalışma iddiasını yazılı delil ile ispat edilmesi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanıkların iş yerindeki çalışma sürecinde bir arada bulunması, aynı veya benzer işleri yapması göz önüne alındığında dosya kapsamında yer alan bordro tanıklarının beyanlarına itibar edildiği, dinlenen tanıkların beyanları, çalışma süreleri nazara alındığında davacının davalı iş yerinde 01.01.1997-31.01.2016 tarihleri arasında sigortasız hizmet akdine tabi olarak çalıştığı anlaşılmakla, davacının 1003178 ve 36392 sicil numaralı davalı ...'a ait iş yerinde hükümde belirtilen süre ve ücretlerde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı vekilinin İstinaf Sebepleri

Davacının davalı işyerinde kesintili çalıştığını, çalıştığı tarihlerde de sigorta primlerinin ödendiğini, maden ocağının kesintisiz 12 ay çalışmadığını, davacının SGK kayıtlarından davalının yanında çalıştığını iddia ettiği tarihlerde başka bir şirkette de çalıştığını, dolayısıyla davacının kesintisiz olarak çalışmadığını, işyerinde sigortasız çalışma olmadığının tanık beyanlarında ifade edildiğini, tanık beyanlarında davacının ay içinde 30 gün aralıksız çalıştığına dair hiçbir beyan olmadığını, maden ocağının kesintisiz çalışıp çalışmadığının araştırılmadığını,

davalının Meşeli köyünde bulunan maden ocağı 1003178 sicil nolu işletmesinin 01.01.2000 tarihinde Kanun kapsamına alındığını, Elmalı da bulunan 36392 sicil numaralı maden sahasının ise 06.09.1994 tarihinde kapsama girdiğini, Bu tarihten önceki tespitlerin hukuka aykırı olduğunu, davacının hangi maden işletmesine çalıştığını açıklamaksızın yalnızca davacı iddialarına dayalı hesaplama yapıldığını, her iki işletme için hazırlanan hatalı rapora göre hüküm kurulduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Fer'i Müdahil Kurum Vekilinin İstinaf Sebepleri

Davacı tanıklarının komşuları ve akrabaları olduğunu, komşu işyeri tanıkları beyanları ve bordrolu tanık beyanları tamamen göz ardı edilerek fiilen çalışmaya tanık olmamış kişilerin beyanlarına itibar edildiğini, Kurum kayıtlarının karine olması sebebiyle sadece tanık beyanlarına istinaden yazılı bir belge olmaksızın talep tarihlerinin hizmet süresi olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, davacının müvekkil Kurum kapsamında ne kadar süreyle çalışmış olduğu Kurum kayıtları ile sabit olduğunu. Kurum kayıtlarının karine olması sebebiyle de davacının bu sürekli çalışma iddiasını da yazılı delillerle ispat edilmesi gerekmekte olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı işyerinden işe giriş bildirgesinin verildiği, iş yeri ve çalışma olgusuna ilişkin resmi ve yazılı bir kanıt bulunamadığı takdirde hizmet tespiti davalarında öncelikle bordro tanıklarının beyanlarına itibar edileceği hususları dikkate alınarak, bordro tanıklarının beyanlarının alındığı, tanıkların iş yerindeki çalışma sürecinde bir arada bulunması, aynı veya benzer işleri yapması göz önüne alındığında, dosya kapsamında yer alan bordro tanıklarının beyanlarına itibar edildiği, dinlenen tanıkların beyanları, çalışma süreleri nazara alındığında davacının davalı iş yerinde sigortasız hizmet akdine tabi olarak çalıştığı anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine dair karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf sebeplerini ile birlikte dosyada dinlenen bordro tanıklarının davalı iş yerinde aylık çalışma günlerini nazara almadığını, yorumlama ile aylık 30 gün çalışmış gibi kabul ederek ifadelerine itibar edildiğini, tanıkların ancak kendi çalıştıkları süre ile sınırlı bilgi ve görgülerinin mevcut olduğunu, iki maden işletmesinin ayrı ayrı köylerde olduğunu, birbirlerinden bağımsız olduğunu davacının her iki işletmede çalışmadığının açık olduğunu beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf sebepleri ile birlikte davacının iddia edilen dönemde ... Metal Demir Çelik Şirketi'nde çalışmasının olduğunu, iddia edildiği gibi sürekli çalışmanın olmadığını beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalıya ait iş yerinde 01.01.1997-31.01.2016 tarihleri arasında çalışmışlığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrasıdır. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme Dava hizmet tespiti davası olup, davacı, davalı iş yerinde 01.01.1997-31.01.2016 tarihleri arasında aralıksız olarak çalıştığını beyanla hizmetinin tespitini talep ve dava etmiştir. Mahkemece davanın kabulü ile, davacının davalı iş yerlerinde 01.01.1997-31.12.2015 tarihleri arasında hizmetlerinin tespitine karar verilmiştir.

Davacının hizmet dökümü incelendiğinde ilk işe giriş bildirgesinin düzenlendiği tarih 20.11.2003 tarihidir. Davacıya ait birden fazla işe giriş bildirgeleri mevcuttur. Davacının 20.11.2003 tarihinden evvelki hizmetleri gereği gibi araştırılmamıştır. Hizmet başlangıcı olarak 01.01.1997 tarihinin belirlenmesi eksik araştırmaya dayalıdır. Birden fazla işe giriş bildirgesi verilmesi kesintili çalışma karinesidir. Bu karinenin aksi davacı tarafından kanıtlanmalıdır.

İlgili döneme ait puantaj kayıtları dosyaya kazandırılmalı ve davacı tarafından imzalı olup olmadıkları araştırılmalı, sonucuna göre tüm dosya kapsamı değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,