Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9230 K.2025/1435

Taraflar arasındaki ölüm aylığı tutarının tespiti ile aksine Kurum işleminin iptali ve aylığından yapılan kesintilerin iadesi davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının vefat eden sigortalı eşi... nedeniyle ölüm aylığı almaya başladığı, her ay aylığından 224,00 ₺ kesinti yapıldığını öğrendiği, Kuruma başvurusunda yeniden hesaplama yapılması nedeniyle aylığının azaltıldığını ve kesinti yapıldığının bildirildiği, Kurum işlemlerinin yerinde olmadığı iddiasıyla davacının alması gereken ölüm aylığının tespitine, yersiz kesintilerin yasal faiziyle ödenmesine ve aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle. 2926 sayılı Kanun'un 34. maddesinde "Sigortalı bu Kanuna göre sigortalılığın başladığı tarihte 33. maddeye göre belirlenen aylık gelir basamaklarından ilk oniki basamaktan dilediğini seçer ve en geç üç ay içinde Kuruma vereceği giriş bildirgesi üzerinde veya dilekçesinde yazılı olarak bildirir. Üç ay içinde basamak seçilmemesi halinde birinci basamak seçilmiş sayılır.

Ancak diğer sosyal güvenlik kanunlarına tabi bir işte çalıştıktan sonra bu Kanun kapsamına girenlerin basamakları diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında geçirilen süre dikkate alınarak intibak ettirilmek suretiyle belirlenir.

Bu Kanun kapsamından çıkarak diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında sigortalı olduktan sonra tekrar bu Kanun kapsamına girenlerin basamakları, diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında geçirilen süre dikkate alınarak daha önce bulundukları son basamak üzerine intibak ettirilmek suretiyle yeniden belirlenir." şeklinde olduğu, davacının vefat eden eşi...'dan 326282 tahsis dosyası ile ölüm aylığı almakta olduğu, davacının vefat eden eşinin hizmetlerinde yapılan intibak basamaklarının güncellenmesi işlemi sonucu fazla ve yersiz ödenen ölüm aylıkları kendisine borç olarak çıkarıldığı,

çıkarılan borç toplamı davacının maaşından kesilmeye başlandığı, Kurum işlemlerinin aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla.

1479 sayılı Kanun'un 42/d , 36 maddelerine göre aylık bağlama oranı sigortalının toplam sigortalılık süresinin ilk 10 yılının her bir yıl için %3,5, takip eden 15 tam yılın her bir yıl için %2, 25 yıldan fazla her bir tam yıl için %1,5 oranların toplamı olacağı ve tüketici fiyatları indeksi değişim oranlarında artırıldığı buna göre murisin 01.01.2000 - 31.10.2000 arası tarım birinci basamak, 01.11.2000 - 30.10.2001 tarihleri arası tarım ikinci basamak, 01.11.2001 - 20.05.2002 tarihleri arası tarım üçüncü basamak olmak üzere birinci basamaktan 10 ay, ikinci basamaktan 12 ay,

üçüncü basamaktan 6 ay prim ödemesinin ağırlı ortalamaya esas alındığı, Mart 2004 tarihinden itibaren ise 8. basamak Bağ-Kur sigortalısı olup kıst aylar nazara alınmadan 1 ay sekizci basamağın, 12 ay dokuzuncu basamağın ve 2 ay onuncu basamağın buna göre ağırlık ortalamasının 5073 sayılı Kanun gereği 31.12.2003 tarihli gelir basamak tutanakları esas alındığı görülmüş olup denetime esas bilirkişi raporu doğrultusunda Kurum işleminin bu yönüyle yerinde olduğu ancak tahakkuk eden borçlar 73,68 TL fazladan tahakkuk ettirildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne,

Kurum işleminin yerinde olduğu ancak tahakkuk edilecek borcun 5.488,12 TL olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kurum işleminin iptali olduğundan maktu vekalet ücreti takdirinde hata bulunmadığı gibi aylık bağlama kararına esas alınan basamağın yanlış tespit edildiğinin özlük dosyasındaki bilgilerle sabit olduğu gözetildiğinde delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işleminde herhangi bir hata bulunmadığı, davanın kısmen kabulüne karar verilecek olsa bile kabul edilen kısım 73,68 TL olduğundan Kurum aleyhine hükmedilecek vekalet ücretinin 73,68 TL olabileceği, hükmün infazda tereddüte yol açmaması gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının hak ettiği aylığın intibak işlemleri sonrası yeniden hesaplanması işlemine gidildiği, davanın konusunun davacının aylığının eksik veya fazla hesaplanması işlemi olmadığı, aylığından haksız kesintiye sebep olan intibak işleminin iptali istemi olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ölüm aylığı tutarının tespiti ile aksine Kurum işleminin iptali ve aylığından yapılan kesintilerin iadesine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR