Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9352 K.2023/8938

Taraflar arasındaki tahsis şartlarının tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, 01.05.2005 tarihinde yurt dışında çalışmaya başladığını, bu tarihten önce de ev kadını olarak yurt dışında ikamet ettiğini, 3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışında geçen 3961 günlük ev kadınlığı süresini borçlandığını, 01.05.2005 tarihinden 3961 gün geriye gidildiğinde sigorta başlangıç tarihinin 30.04.1994 olduğunu, 50 yaş 5675 gün ve 20 yıl sigortalılık şartlarını sağladığı tarihte emeklilik hakkını kazanacağını;

davalı Kurumca, 2018/38 sayılı genelgesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin 03.10.2000 olarak kabul edilmesinin 3201 sayılı Kanun'a aykırı olduğunu belirterek davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 30.04.1994 olduğunun kabulüne ve emeklilik şartlarının 20 yıl 5675 gün 50 yaş olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; kurumca yapılan işlemlerin kanuna usule ve hukuka uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesi kararında özetle; "Davanın kabulü ile; davacının 3201 sayılı Kanun'un 5/2 nci maddesine göre sigorta başlangıç tarihinin 30.04.1994 tarihi olarak tespiti ile 50 yaş, 20 yıllık sigortalılık süresi ve 5675 gün prim ödeme gün sayısını tamamlaması akabinde yaşlılık aylığına hak kazanacağının tespitine" karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dosyasında bilirkişi raporuna dayanılarak karar verildiği, temel alınan bilirkişi raporunun eksik araştırma ve inceleme neticesinde düzenlendiği, mahkemenin detaylı araştırma, komşu beyanları, ülke kayıtları, kolluk araştırması, mahalli araştırma vb. hususları irdelemeden ivedi olarak kabul kararı vermesinin adil yargılanma hakkına engel teşkil ettiği, 3201 sayılı Kanun 1 nci maddesi ve aynı kanun ilgili maddeleri uyarınca; yurtdışı sürelerinin borçlanılabilmesi için;

borçlanılacak olan sürede Türk vatandaşı olmak, borçlanma talep tarihinde Türk vatandaşı veya doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybetmiş olmak, borçlanma kapsamındaki yurtdışı sürelerini belgelendirmek, SGK’ya Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi ile başvuruda bulunmak şartlarının arandığı,

kanuna göre yurtdışında ev kadını olarak geçen sürelerin pasaport fotokopisi veya emniyet müdürlüklerinden alınacak yurda giriş-çıkış çizelgesi ile borçlanılması halinde, sadece yurtdışında bulunulan sürelerin borçlandırılacağı, pasaport fotokopisi veya yurda giriş-çıkış çizelgesinden ülkemizde bulunulduğu tespit edilen sürelerin hiçbir şekilde borçlandırılmayacağı, davacının şartları oluşmadığı halde, tek taraflı hazırlanan bilirkişi raporuna dayanılarak haksız hak kazandırılmasının hukuken kabul edilemeyeceği, kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediği,

aleyhlerine hükmedilen yargılama gideri, vekalet ücretleri yönü ile de karar kaldırılması gerektiği gerekçeleriyle, yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak vekalet ücreti ve yargılama giderinin karşı tarafa yükletilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplerle kararının bozulması istemiştir.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; tahsis şartlarının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3201 sayılı Kanun'un 5 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Eldeki dava dosyası incelendiğinde. Türk vatandaşlarının yurt dışında geçen hizmetlerinin borçlandırılarak, ülkemiz sosyal güvenlik mevzuatında malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde Türkiye’de geçmiş hizmet gibi değerlendirilmesini sağlamak amacıyla kabul edilen 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi.

“Madde 5 – (Değişik birinci fıkra: 17.04.2008-5754/79 md.) Yurt dışındaki sigortalılık sürelerinin tespitinde, bunu belirten ve istek sahibinin ibraz edeceği ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere gün sayıları esas alınır, bu tespitte 1 yıl 360 gün, 1 ay 30 gün hesaplanır. Sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların, borçlandıkları gün sayısı, prim ödeme gün sayıları ile ilgili hizmetlerine katılır.

Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülen tarihtir.

(Ek fıkra: 17.04.2008 - 5754/79 md.) (Değişik fıkra:17.07.2019-7186/10 md.)Yurt dışı hizmet borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir.

(Ek fıkra: 17.04.2008-5754/79 md.) Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, bu Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz.(Ek cümle: 10.09.2014-6552/29 md.) Ancak, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların âkit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir.

(Ek fıkra:17.07.2019-7186/10 md.) Türkiye’deki sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki sürelerin borçlandırılması hâlinde bu süreler 5510 sayılı Kanun'un 41 inci maddesinde yer alan hükümler esas alınarak Türkiye’deki sigortalılık başlangıç tarihinden, Türkiye’de sigortalılık yok ise borçlanma tutarının tamamen ödendiği tarihten geriye götürülen sürelere ait ilgili aylara mal edilir.” düzenlemesini içerir.

Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde davacının Türkiye'de, 5510 sayılı Kanun'un 4/1.(a) maddesi kapsamında işe giriş tarihi olan tarihten, 3201 sayılı Kanun uyarınca borçlandığı süre kadar geriye gidilmek suretiyle sigortalılık süresinin belirlenmesi işlemi yasal düzenlemeye uygun ise de, anılan sigortalılık başlangıç tarihinden davacının ev hanımlığında geçen süre kadar geriye gidilmek sureti ile davacının sigorta başlangıç tarihinin ve bu tarih esas alınarak tahsis şartlarının belirlenmesi isabetsizdir ve bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3.Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,