Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9359 K.2023/8418

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili; davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 27.06.1983 tarihi olarak tespiti ile 12.01.2015 tarihli tahsis talebine istinaden müvekkiline tahsis talep tarihini takip eden 12.02.2015 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hizmet tespiti davası olduğundan öncelikle davaya işverenin de dahil edilmesi gerektiğini, davanın usul ve kanuna aykırı olduğunu, davanın zaman aşımı süresi geçtikten sonra ikame edildiğini, Kurum kayıtlarında gözükmeyen çalışmaların kanuna tabi sigortalı çalışmalar olarak kabul edilmesinin kabulünün mümkün olmadığını, davacının iddiasını resmi kayıt ve belgelerle ispat etmesi gerektiğini, davacının uzun süreli çalışmasına rağmen sigortalı olup olmadığını araştırmadığını, bizatihi işe giriş bildirgesinin varlığının çalışmanın ispatı olamayacağını,

fiili çalışmanın ispata muhtaç olduğunu, eylemli ve gerçek biçimde çalışmanın varlığının saptanmadıkça hizmet akdine dayanılarak sigortalılıktan söz edilemeyeceğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi, hizmet tespitine dair davalarda fiili ve gerçek çalışmanın incelendiği, dinlenen tanık beyanları ve celbedilen diğer evraklar ile davacının fiili ve gerçek çalışmada bulunduğunun ispatlanamadığı, salt işe giriş bildiresi yahut sigorta sicil kartının varlığının fiili çalışmaya delil teşkil etmediği ve davanın ispatına yeterli olmadığı, dosyaya ibraz edilen ve toplanan tüm deliller ile davacının fiili çalışmasının tespit edilemediği ve tahsisi talep tarihi dikkate alınarak mevcut sigorta başlangıç tarihi itibariyle davacının 506 sayılı Kanun'un geçici 81 nci maddesi uyarınca yaşlılık aylığına hak kazanma şartlarını sağlamadığı kanaatine varılarak, davacının davasının esastan reddine karar vermiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı taraf olarak gerekli araştırmayı yapmakla birlikte, iş bu davanın kamu düzeninden olması nedeniyle; müvekkilin işe başladığı ve çalıştığı dönemde çalıştığı yere komşu iş yerlerinin resen araştırma ilkesi gereği Mahkemece ilgili yerlerden sorulmasını, isimleri bildirildiğinde müvekkilin çalıştığı tarihte çalışanların isim ve bordrolarının ilgili kurumdan istenmesini ve gerekirse çağrılıp dinlenmelerini ayrıca talep etmelerine rağmen Mahkemece resen araştırma ilkesinin gereği yerine getirilmediğini belirtmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi; yapılan inceleme neticesinde; sigorta başlangıcına ve hizmet tespitine dair davalarda fiili ve gerçek çalışmanın ispatlanması gerektiği, dinlenen tanık beyanları ve celbedilen diğer evraklar ile davacının fiili ve gerçek çalışmada bulunduğunun ispatlanamadığı, salt işe giriş bildiresi yahut sigorta sicil kartının varlığının fiili çalışmaya delil teşkil etmediği ve davanın ispatına yeterli olmadığı,

dosyaya ibraz edilen ve toplanan tüm deliller ile davacının fiili çalışmasının tespit edilemediği ve tahsis talep tarihi dikkate alınarak mevcut sigorta başlangıç tarihi itibariyle davacının 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci maddesi uyarınca yaşlılık aylığına hak kazanma şartlarını sağlamadığı kanaatine varılarak, davanın reddine karar verilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle; ... ...

29. İş Mahkemesinin 18.11.2020 tarihli, 2017/357 Esas- 2020/619 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 27.06.1983 tarihi olarak tespiti ile 12.01.2015 tarihli tahsis talebine istinaden müvekkiline tahsis talep tarihini takip eden 12.02.2015 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

3.Değerlendirme

İlgili Kanunlarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece re'sen araştırma yapılmalıdır.

Dosya kapsamında davacıya kimlerle çalıştığı sorularak beyanı alınmalı, gerekirse talimat ile dinlenilen tanıklara davacının talep konusu dönem fotoğrafı da, eklenmek suretiyle, yüz yüzelik ilkesi de dikkate alınarak gerekirse karşılaştırma da yapılmak suretiyle tanıklar yeniden dinlenilmeli, tanık beyanları hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,