Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9519 K.2023/9192

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;müvekkilinin, işe giriş tarihi 20.09.1989 tarihi olup iş akdinin sonlandığı tarih olan 30.04.1994 tarihine kadar kesintisiz çalıştığı halde eksik gösterilen ayların sigortalı hizmeti olarak tespit edilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde; hizmet tespiti davalarının 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, davacının belirtilen süre içerisinde sürekli ve kesintisiz çalışmasını gösterir herhangi bir bordro vs. belgenin bulunmadığını, davanın sadece tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını, tanıkların işyerine ait bordroda ismi geçen veya komşu işyeri çalışanları olması gerektiğini beyanla haksız ve yasal dayanaktan yoksun açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "506 sayılı Kanun'un “sigortalı sayılmayanlar” başlıklı 3 üncü maddesinin II. fıkrasının D bendinde 3395 sayılı Kanun ile 20.06.1987 tarihinde yapılan değişiklik ile el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kollarının uygulanacağı düzenlemesine yer verilmiş ise de, 4958 sayılı Kanun'un 57 nci maddesi ile bu düzenleme 06.08.2003 tarihinden itibaren yürürlükten kalkmıştır.

Mahkememizin emsal nitelikteki 2011/298 Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılama sırasında davacı ile benzer durumda olan sigortalının 15.03.1984-30.09.1992 tarihleri arasındaki el halıcılığı dokuma işine ilişkin sigortalılık süresinin tespitine karar verildiği, kararın Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2012/9403-22394 sayılı 19.11.2012 tarihli ilamı ile onandığı görülmüş.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin, 4958 sayılı Kanun ile yapılan değişikliği sigortalı ile işveren arasında hizmet sözleşmesine dayalı ilişkinin varlığı halinde geçmişe etkili bir şekilde uyguladığı, bu kabulün sosyal güvenlik ilkesine uygun olduğu, bu nedenle davacının kayıtlara yansıyan çalışmalarının uzun vadeli sigorta kolları kapsamında değerlendirilmesi gerektiği" gerekçesi ile davacının davasının kabulüne, davacı ...'ın 20.09.1989 - 30.04.1994 tarihleri arasında davalı ...

Halıcılık Sanayi ve Ticaret A.Ş'ye ait işyerinde sürekli ayda 30 gün üzerinden hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; davacı tarafça davanın ispatlanması için Kurum kayıtlarının aksinin ispatlanması gerektiğini, resmi belge niteliğindeki Kurum kayıtlarının aksinin yazılı delillerle ispatlanamadığını, davanın tanık beyanları ile ispatlanmasının mümkün olmadığını, salt işe giriş bildirgesinin verilmesinin tek başına çalışmayı ispatlayamayacağını, fiilen çalışmanın ispatlanması gerektiğini, davanın kamusal niteliği itibariyle Mahkemece re'sen araştırma yapılması gerektiğini, çalışmanın somut olarak ispatlanması gerektiğini, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu, kurulan hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "el halıcılığı dokuma işinde çalışanların 506 sayılı yasanın 3. Maddesinin II. Fıkrasının D bendi gereğince, bu bendin yürürlükte kaldığı 20.06.1987-29.07.2003 tarihleri arasındaki dönemde kalan el halısı dokuma işi olan çalışmalarının, uzun vadeli sigorta kollarına tabi sayılması mümkün olmaması yönünden somut davada davacının durumu değerlendirildiğinde;

dosya kapsamında bulunan Kocaeli 1.İş Mahkemesinin 2011/298 Esas 2012/168 Karar sayılı dosyası üzerinde bordro tanığı olarak dinlenen Sona Mintaş'ın açtığı hizmet tespiti davasının yapılan yargılaması sonucunda davacının 15.03.1984-30.09.1992 tarihleri arasında davalı işyerinde çalışmalarının bulunduğunun tespitine karar verilip, verilen hükmün Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin 2012/9403 Esas 2012/22394 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği hususu dikkate alınarak,

yargı kararlarına güven ve istikrar ilkesi de değerlendirilerek davacı yönünden de bu yasal düzenleme yönünden tespite ilişkin bir engel bulunmadığı" gerekçesi ile fer'i müdahil Kurumun istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2) Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

3) 506 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin II numaralı fıkrasına, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanun'un 1 inci maddesiyle eklenen (D) bendi şu şekildedir.

“ Mülga 506 sayılı Kanun'un 3/II-D maddesinde, (Ek alt bent: 20/06/1987 - 3395/1 md.) “ El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85'inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler.” hükmü yer alırken, söz konusu maddede yer alan el halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında kısa vadeli sigorta kollarının uygulanacağına ilişkin düzenleme, 06.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanun'un 57 nci maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

3. Değerlendirme

1- Davanın Yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin II numaralı fıkrasına, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanun'un 1 inci maddesiyle eklenen (D) bendinde “El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır.

Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85 inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler.” düzenlemesine yer verilmiş, sonrasında 06.08.2003 günü yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanun'un 57 nci maddesiyle söz konusu bent ilga edilmiş olup yürürlükten kaldırmaya yönelik yasama işleminin geriye yürütüleceğine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından, şu durumda 09.07.1987 – 05.08.2003 (dahil) dönemi bakımından bentte yazılı nitelikteki hizmetin 506 sayılı Kanun hükümleri gereğince uzun vadeli sigorta kollarına tabi zorunlu sigortalılık olarak değerlendirilemeyeceği belirgindir.

2-Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında dava irdelendiğinde; uyuşmazlık konusu 20.09.1989-30.04.1994 dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi kabul ile davanın kabulüne dair verilen karar usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR