Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9561 K.2023/11080

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalının ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvuruların esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirkete ait Özel ... Dershanesinde 16.04.2007 tarihinde halkla ilişkiler uzmanı olarak çalışmaya başladığını, işten çıkarıldı 25.02.2015 tarihine kadar aralıksız olarak çalıştığını, davalı tarafından 25.02.2015 tarihinde sözlü olarak iş akdi fesih edildiğini beyanla 16 Nisan 2007-15 Ekim 2007 ve 01.06.2013-15.09.2013 tarihleri arasında bildirilmeyen çalışmalarına ilişkin hizmetinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Feri müdahil Kurum vekili; tespiti istenilen sürelerde hak düşürücü sürenin geçip geçmediğinin araştırılmasını, tanıkların işyerinde çalışanlardan kişilerden seçilmesini, davacının çalışmasının bir hizmet akdine dayalı olup olmadığını, davalı işyerinin dava konusu tarihlerde yasa kapsamında olup olmadığını, beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı şirket vekili; müvekkili kurumda çalışanların tamamının Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları yönetmeliklerine ve İş Kanunu çerçevesinde uygun olduğunu, davacının kendi el yazısı dilekçe ve işe giriş bildirgesinde işe giriş tarihinin 3.10.2007 olduğunu, işten ayrılması ve tekrar başlaması ile ilgili işlemlerin tamanının davacının el yazısı ve resmi belgelerde sabit olduğunu, bu giriş ve çıkışlara uygun olarak sigortalı çalışmalarının bildirildiğini beyan eterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " ... Bordro tanıklarının beyanlarından davacının davalı iş yerinde iddia edilen tarihlerden 16.04.2007-01.10.2007 tarihlerinde çalıştığı, 01.06.2013-16.09.2013 tarihlerinde ise çalışmadığı kanaatine varıldığı" gerekçesi ile " Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 1-Davacı ...' in davalı işyerinde 16.04.2007-01.10.2007 tarihleri arasında çalıştığının tespitine, 06.04.2007-01.10.2007 tarihleri arasında çalıştığının tespitine, 2-Davacının 01.06.2013-16.09.2013 tarihleri arasında davalı işyerinde çalışması olmadığı anlaşıldığından bu döneme ilişkin talebinin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, davalı tarafça tanık dinlenmesine muvakatlarının olmadıklarını beyan edilmekte ise de ortadan kaldırma kararından sonra dinlenen tanıkların taraflarınca bildirildiğini, tanıkların yerel mahkemece resen seçilerek dinlenmiş tanıklar olduğunu, tanıklar ... ve ...'ın yerel mahkemece resen belirlenmiş tanıklar olduğunu, tanıkların sadece o yıl dershaneye gittiklerini ve müvekkilinin o yıl dershanede çalıştığını kesin olarak hatırlamadıklarını, dosyaya sunmuş oldukları broşürde derece yapan öğrenciler arasında yer alan ...'ın 2007 yılına ilişkin çalışmayı doğruladığını,

müvekkilinin yaz aylarında dershanede çalıştığını beyan ettiğini, Müvekkilinin rehber uzman olarak görev yaptığını, yaz ayları tercih dönemi ve yeni kayıtların yapıldığı dönem olduğundan müvekkilinin yaz aylarında çalıştığını, 2013 yılında yaz aylarında 3 ay işten ayrılmasını gerektiren hiç bir durumun olmadığını, müvekkiline bildirimi yapılmayan çalışma süreleri olan hem 16.04.2007-01.10.2007 tarihleri arasında hem de 01.06.2013-16.09.2013 tarihleri arasında davalı şirkete ait dershanede çalıştığını kanıtladığını,

yerel mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın kısmen reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... şirketi vekili, yerel Mahkemenin davanın reddine karar verilmesi gerekirken, davanın kısmen kabulüne karar verdiğini, yerel mahkemece yapılan araştırmalara bağlı bordro tanığı ... , ... ve ...’ın beyanlarının alındığını, bordro tanıklarının davacının işe başladığı ile ilgili bilgileri olmadığını, davacının iddialarını doğrulayan bir beyan vermediklerini, bordro tanıklarının açıklamaları ile davacının iddiasını ispatlayamadığını, davacı vekilinin süresinde tanık listesini sunmadığını, bozma sonrası tanık dinletilmesinin yasaya aykırı olduğunu,

davacı tanığı olarak dinlenilen ... ve ... tanık olarak dinlenilmesine muvafakatlarının olmadığını, bozma kararı sonrası davacı vekili tarafından dosyaya 29.01.2021 tarihinde yeni bir tanık listesinin sunulduğunu beyanla yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, Yerel Mahkemece davanın kabulüne karar verildiğini, kararın istinaf incelemesi ile bozulmasını talep ettiklerini, davacının davasını ispat edemediğini, davacının hizmet iddiasının belgelerle ispat edilmediğini, tarafsız kamu tanıkları ve işyerlerindeki bordro tanıkları ile kanıtlanmadan bir hüküm kurulduğunu, davacının davasının tam olarak ispatlanmadığını, eksik incelemelerin söz konusu olduğunu, bilirkişi raporunun usule uygun olarak alınmadığını, bilirkişi raporlarına itirazlar mahkemece değerlendirilmediğini beyanla yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının ilk sigortalılığının 02.01.1990 yılında başladığı ve 10.10.2006 tarihine kadar dava dışı işverenlerce sigortalı çalışmalarının bildirildiği, 74425 3301 sicil numaralı davalı işverenlik ... Yapı Endüstri ve Ticaret Limited Şirketi'nin dershane mahiyetinde kanun kapsamında olduğu, ilk defa 01.10.2007 tarihinde işe giriş bildirgesinin verildiği ve 31.05.2013 tarihine kadar davacı çalışmalarının kesintisiz olarak bildirildiği, 31.05.2013 tarihinde çıkışının verildiği ve davacının ikinci defa 16.09.2013 tarihinde davalı işyerinde yeniden işe başladığı ve 03.03.2015 tarihine kadar çalışmaların kesintisiz olarak bildirildiği ve bu tarihte çıkışının verildiği anlaşılmıştır.

Anamur Kaymakamlığının 03.10.2007 tarih ve 6339 sayılı "Olur" yazısında davacının halkla ilişkiler uzmanı olarak çalışabileceği yönünde "olur" verildiği, 19.09.2013 tarihli Milli Eğitim Müdürlüğüne ve Anamur Kaymakamlığına ait resmi yazılarda davacının 16.09.2013 tarihinden itibaren 1 yıllığına halkla ilişkiler uzmanı olarak görevlendirilmesinin uygun bulunduğu, Milli Eğitim Müdürlüğüne 31.05.2013 ayrılışının tarihinde istifa olarak, 03.03.2015 tarihinde ayrılışının sözleşmenin feshi olarak bildirildiği anlaşılmıştır.

...Dinlenen tanıkların bir çoğunun davacının tespit talep ettiği 16.04.2007-15.10.2007 ve 01.06.2013-16.09.2013 tarihleri arasına ilişkin bilgi sahibi oldukları görülmüştür. Dosyaya sunulan evraklar, dinlenen tanıkların beyanları - özellikle tanık ..., ..., ..., ..., ...- uyarınca davacının iddia ettiği dönemde davalı işyerinde kesintisiz çalıştığı kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar dosyada Milli Eğitim Müdürlüğüne 31.05.2013 ayrılışının tarihinde istifa olarak bildirildiği görülmüş ise de; dinlenen tanıkların bir kısmının yaz aylarında kendilerinden istifa dilekçesi alındığını beyan ettikleri görülmüş olup, istifadan bahsedilemeyeceği, davacının yaptığı iş uyarınca yaz aylarında çalıştığı, öğrencilerin sınav sonuçlarının açıklandığı ve öğrencilerin tercih yaptığı dönemde davalı işyerinde çalıştığı ve giderek davacının çalışmasının kesintisiz olduğu kanaatine varılmıştır.

Bu bağlamda davalı ve feri müdahil vekilinin tüm istinaf nedenlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle davacının istinaf talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacının davalı işyerinde 16.04.2007-25.02.2015 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığını ve 16.04.2007-15.10.2007 tarihleri ile 01.06.2013-16.09.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep ettiği, SGK kayıtlarında 01.10.2017-15.10.2017 tarihleri arasında davalı işyerinde çalışmasının bildirildiği görülmekle bu kısım için dava açmakta hukuki yararı olmadığından davanın kısmen kabulüne karar verilerek, davacının davalı işyerinde 16.04.2007-25.02.2015 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespiti ile 16.04.2007-01.10.2007 tarihleri ile 01.06.2013-16.09.2013 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Bu açıklamalar altında davalının ve feri müdahil vekilinin istinaf talepleri isabetsiz olup tarafların iddia ve savunmalarına, dosya kapsamına, hükmün dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine göre davalı tarafından ve feri müdahil tarafından yapılan istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, yukarıda belirtildiği üzere kararın bu yönüyle kaldırılması gerekmekte olup bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediği" gerekçesiyle;

"1-Davalının ve feri müdahil vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine,

...

5-Davacının istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddeleri gereği ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve ilk derece mahkemesi kararı tamamen ortadan kalkmakla, ilk derece mahkemesi kararı yerine,

Davanın kısmen kabulü ile

a-Davacının davalı işyerinde 16.04.2007-25.02.2015 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespiti ile SGK'ya bildirilen süreler hariç davalı işyerinde 16.04.2007-01.10.2007 tarihleri ile 01.06.2013-16.09.2013 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme 1)Eldeki dava, davacının, davalı işyerinde çalıştığı sürelerin tespiti istemine ilişkin olup Mahkemece verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmakta olup sair temyiz itirazlarının reddi gerekmektedir.

Mahkemece yapılması gereken iş; kabule konu 01.06.2013-16.09.2013 dönemi yönünden davacının, davalı dershanedeki sıfatı belirlenmeli, Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bildirimlerde bulunulduğu Kaymakamlık Olur'larından anlaşıldığından Milli Eğitim Müdürlüğü'nde bulunan şahsi sicil dosyası ve davacı tarafından imzalanan sözleşmeler celbedilmeli, davacının rehber öğretmeni mi yoksa idari çalışan mı olduğu araştırılmalı, idari bir işte çalıştığının tespiti halinde dershane açık ise idari personelin de işyerinde bulunması gerektiğinden tanık beyanları buna göre alınıp değerlendirilmeli ve fiili çalışma tereddütsüz şekilde ortaya konularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yetersiz tanık beyanları ile hüküm kurulması hatalıdır.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

1.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

2.Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,