Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9672 K.2023/10613

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının 13.03.2015-14.01.2017 tarihleri arasında aralıksız, erkek berberi olarak davalının yanında geçen hizmetlerinin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davacının davalı yanında işçi olarak çalışmadığını; davacının dükkanı istediği zaman kullandığını, buna karşılık müşterilerden aldığı ücretin bir kısmını kendisine koltuk ve malzeme ücreti olarak verdiğini; davacının müşterisi olduğu zaman dükkanını kullandığını, müşterisi olmadığında inşaatlara çalışmaya gittiğini; dükkanın davacının kendi müşterilerini tıraş ettiği ve boş zamanlarını geçirdiği bir mekan olduğunu; kendisinden emir talimat almadığını, istediği zaman gelip gittiğini, kendisinin yeşil kartı olduğunu; günlük 60,00-70,00-TL ücret aldığını, gece 01:00'a kadar çalıştığı iddialarının asılsız olduğunu;

bu iddialarla kendisine zarar vermesinin sebebinin aralarında husumet olan ve şu an yanında çalıştığı kişi olan ...’nun kendisini yönlendirmesinden kaynaklandığını, davalının dava dışı ... yanında yıllarca çalışmış ve işçilik alacaklarını alamamış olmasından dolayı aralarında dava olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Davanın kabulü ile davacının 13.03.2015 ile 14.01.2017 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde çalıştığının tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri 1.Davalı vekili, davacı ile davalı arasında herhangi bir hizmet akdinin bulunmadığını, davacının davalıya ait işyerinde sadece kendi müşterilerini tıraş ettiğini, davacının istediği zaman işyerine gelip çalıştığını, davacının Kaymakamlıktan yeşil kart aldığını bu nedenle davacının çok düşük gelir sahibi olduğunu ileri sürerek davanın reddini istinaf konusu yapmıştır.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili, Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarının resmi belge olduğun,u bu nedenle aksinin aynı nitelikteki deliller ile ispatlanabileceğini, davada ise böyle bir ispatın bulunmadığını ileri sürerek davanın reddi gerektiğini istinaf konusu yapmıştır.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " davalı ... vekilinin ve fer-i müdahil vekilinin Avanos Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 12.01.2023 tarih ve 2022/147 Esas - 2023/20 Karar sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

2.Davalı vekili istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Dava, 5510 sayılı Kanun'un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme Eldeki davada Mahkemece verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

Mahkemece, öncelikle davalıya ait berber işyerinin kanun kapsamına alınıp alınmadığı, hangi tarihler arasında faaliyette bulunduğu hususlarının açıklığa kavuşturulması gerektiğinden, işyerine ait vergi kayıtları, kira kontratı, işyeri açma ve denetim belgeleri getirtilmek suretiyle faal olduğu tarihler belirlenmeli, işyeri kapsamda ise sicil dosyası, dönem bordroları celbedilip tespit edilecek bordro tanıkları dinlenilmeli, yoksa bu işyerine komşu işyerleri araştırılarak tespit edilen işverenler ve bordrolu çalışanları yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, davalının beyanlarında geçen ceza dava dosyası araştırılmalı,

talebe konu dönemde sigortalılık kaydı olmayan davacının yeşil kart müracaatına ilişkin kayıt ve belgeler dosyaya celp edilerek, eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,