Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9698 K.2023/8682

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tespit ve alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; nakdi olarak ödenen yol yardımlarının sigorta primine esas kazanç niteliğinde olmadığının tespiti ile 23.10.2007-30.09.2008 tarihleri arasında yersiz olarak ödenen 165.855,73 TL’nin faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işleminin yerinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.11.2017 tarihli 2017/103 Esas 2017/312 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacı şirkete ait...- ... sicil numaralı iş yerinden ödenen 165.855,73 TL yol ücreti sigorta priminin kuruma yatırıldığı tarihleri takip eden ay başından, iadenin yapıldığı ay başına kadar işleyecek yasal faizi ile davalı Kurumdan alınarak davacı şirkete verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.04.2019 tarihli ve 2018/308 Esas 2019/969 Karar sayılı kararıyla; davalının istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce," Mahkemenin yol yardımlarının sigorta primine esas kazanç matrahına dâhil edilmemesi gerektiğine dair yaklaşımı isabetli ise de yol yardımları yapılıp yapılmadığı ile miktarı yöntemince belirlenmeden karar verilmesi hatalı bulunmuştur. Mahkemece, davacı şirketin dosya arasına sunduğu ve Kurumca doğrulanıp doğrulanmadığı anlaşılmayan bordro icmallerinde yer alan tutarlar esas alınarak, kurumdan sorulmaksızın hesap yapılmak suretiyle ödendiği belirtilen yol yardımı başlığı altındaki tutarlar dikkate alınmış olup, dosya arasındaki belgelerden davalı kurumdan gelen ve yol yardımlarının sigorta primine esas kazanç içerisinde değerlendirildiğine dair herhangi bir bordro veya belge bulunmamaktadır.

Mahkemece, öncelikle davacıdan dosyaya CD olarak sunulan ücret bordrolarının asıllarının veya onaylı örneklerinin matbu halde sunulması istenerek, davalı kuruma verildiği esnada bordrolarda hak edilen ücret dışında ayrıca belirtilen yol yardımına dair yardımların varlığı araştırıldıktan sonra,

dava konusu dönem içinde, ödenen sigorta primi ve işsizlik sigortası prim tutarları, ait oldukları dönemler ve ödeme tarihleri üzerinden, konusunda uzman bilirkişi marifetiyle, çalışan her bir sigortalı bazında dava konusu dönem içinde ödenen yol yardımı tutarlarının tespit edilmesi ve iadesi gereken tutarın, kurum verileri ile doğrulandıktan ve Kuruma bildirilen aylık prim hizmet belgeleri ile uyumlu olup olmadığı kontrol edildikten sonra usulünce belirlenmesi gerekirken, davacı şirketin dava dilekçesine eklediği belgeler üzerinden eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması,

usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir." gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay bozma kararı sonrası...

Sosyal Güvenlik Merkezine yazılan müzekkere cevabında, iş yeri ile ilgili istenen 2007-2008 yılarına ait müfredat kartı ile dönem bordrolarının gönderildiği, mahkemece alınan 15.06.2021 tarihli bilirkişi raporu ile Mahkemece tevdi edilen yerinde inceleme yetkisi ile davacı şirket işyeri adresine yapılan incelemeler ile ücret hesap pusulalarında yapılan tespitlere göre personele yol ücreti ödemelerinin yapıldığı, yol ücreti ödemelerinin bordro icmallerinde brüt ücret toplamı ile PEK(SSK matrahı) toplamına dahil olduğu,

aylık prim ve hizmet bildirgeleri ile tahakkuk ettirilen ve ödenen SGK prim tutarları içerisinde Yol Ücretinden kaynaklı SSK Primi işveren Payının dahil olduğu, dava konusu fazla ve yersiz ödenen iadesi talep edilen SSK Primi İşveren Payı toplamının 165.855,73 TL olduğu şeklinde rapor sunulduğu,

ihtilaflı dönemde yürürlükte olan 506 sayılı Yasa'nın 29.07.2003 tarih ve 4958 sayılı Yasanın 36. maddesi ile değişik 77. maddesi uyarınca dava konusu edilen tarihler itibariyle yol yardımı ödemelerinin sigorta primine esas kazançlara dahil edilmemesi gerektiği, 506 sayılı yasanın 84 maddesinde, yanlış veya yersiz olarak alınmış olduğu anlaşılan primlerin alındıkları tarihten itibaren 10 yıl geçmemiş ise hisseleri oranında işverenlere ve sigortalılara geri verileceği, İşverenlere geri verilecek primler için kurumca kanuni faiz ödeneceği,

bu faizin primin kuruma yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından iadenin yapıldığı ayın başına kadar geçen süre için hesaplanacağının düzenlendiği, bilirkişi raporundaki hesaplama ve değerlendirmenin dosya kapsamına uygun olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne, davacı şirkete ait...- ... sicil numaralı iş yerinden ödenen 165,855,73 TL yol ücreti sigorta priminin kuruma yatırıldığı tarihleri takip eden ay başından, iadenin yapıldığı ay başına kadar işleyecek yasal faizi ile davalı kurumdan alınarak davacı şirkete verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davacının talep ettiği primin zamanaşımına uğradığını, 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesi gereği nakden ödenen yol yardımının sigorta primine esas kazanca dahil olduğu ve iadesinin mümkün olmadığını belirterek temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yol yardımlarının prime esas kazanca dâhil olmadığının tespiti ile yersiz olarak tahsil edilen primlerin yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun 77 ve 84 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,