Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9772 K.2023/8547

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, Kurumun davalı olması gerekliliğini ilişkin hatanın giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden davalıların istinaf taleplerinin reddine, yeniden esas hakkında karar verilmek üzeri ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davalı işyerinde ambalaj üzerine baskı, kesme vs. işlemlerin yapıldığı üretim bölümünde matbaa ve kesim makinesi operatörü olarak görev yaptığını, tüm mesaisinin üretim bölümünde geçtiğini belirterek, davalı işveren yanında geçen ve bildirilen çalışmalarını itibari hizmet süresi verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren vekili, davacının bildirimlerinin tam olarak ve süresinde usulüne uygun şekilde bildirildiğini, davacı iddialarının yerinde olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili, işveren bildirimlerine uygun şekilde çalışmaların kayıt altına alındığını, davaya Kurumun sebebiyet vermediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davanın kabulüne, SGK sicil No: 3501018746197 olan, davacı ...’ün davalı İşyerinde, “Matbaa ve Kesim Makinası Operatörü” olarak yaptığı iş 506 sayılı Kanun'un EK5/II fıkra olarak 2098 sayılı Kanun ile eklenen ve 3395/13 maddesi ile kapsamı genişletilen madde kapsamında bulunduğundan, davalı işyerinde 05.04.1993 ile 19.08.1993 ve 11.02.1998 ile 19.12.2001 tarihleri arasında geçen ve 1/A olarak kuruma bildirilen 1508 günlük fiili çalışma süresinin 3/A olarak değerlendirilerek 1508 günlük sürenin % 25’nin “İtibari Hizmet Süresinin” (1508 x 0.25 = 377 gün) tespiti ile 377 günün “Salt Sigortalılık Süresine” eklenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davalı işveren vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, işveren bildirimlerine uygun şekilde çalışmaların kayıt altına alındığını, davaya Kurumun sebebiyet vermediğini, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "... Bu itibarla. 6100 sayılı HMK'nın 355 inci maddesinde yer alan ve incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı, ancak kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde bunun kendiliğinden gözetileceği yönündeki düzenleme çerçevesinde yapılan incelemede.

Kurumun davalı olması gerekliliğine ilişkin hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davalıların istinaf taleplerinin reddi ile 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince, yeniden esas hakkında karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm fıkrası oluşturulmuştur." gerekçesi ile ...

3. İş Mahkemesince verilen 13.01.2022 tarih, 2020/405 Esas ve 2022/20 Karar sayılı kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın kabulü ile. SGK sicil No: 3501018746197 olan, davacı ...’ ün davalı şirkete ait işyerinde, “Matbaa ve Kesim Makinası Operatörü” olarak yaptığı iş 506 sayılı Kanun'un EK5/II fıkra olarak 2098 sayılı Yasa ile eklenen ve 3395/13 maddesi ile kapsamı genişletilen madde kapsamında bulunduğundan,

davalıya ait işyerinde 05.04.1993 ile 19.08.1993 ve 11.02.1998 ile 19.12.2001 tarihleri arasında geçen ve 1/A olarak kuruma bildirilen 1508 günlük fiili çalışma süresinin itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda geçtiğinin tespitiyle 1508 günlük sürenin % 25’i olan (1508 x 0.25 = 377 Gün) 377 Günün “Salt Sigortalılık Süresine” eklenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekilleri istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı işyerinde geçen ve bildirilen çalışma süresine, itibari hizmet süresi verilip verilemeyeceği hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile,

2. 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi olup, madde de;

"506 sayılı Kanu'na göre sigortalı sayılanların aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir." denildikten sonra tablonun II numaralı sırasında "Basım ve gazetecilik işyerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalılar." ın "a) Solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışan işyerleri, b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerleri, c) Doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışan işyerleri,

d) Fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerleri, e) Tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran sun'i ışık altında çalışılan işyerleri, günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışarak yapılan işyerleri, " koşullarında çalışanların çalıştıkları her yıl için " 90 gün " itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini, "kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır.

Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır." düzenlemesi ile de bu sürenin nasıl hesaplanacağı düzenlenmiştir.

İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Anılan maddeye göre, sigortalının itibari hizmetten yararlanabilmesi için, yapılan işin, tablonun ilgili bendinde belirtilen işyerinde ve alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarından herhangi birisi ile birlikte gerçekleşmesi yani iki koşulu da taşıması gerekir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,