Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9812 K.2023/11967

Taraflar arasındaki 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvikten faydalanmaya ilişkin verilen belgelerin işleme alınması gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen husumetten reddine kısmen kabulüne, dair karar verilmiştir.

Kararın davalı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... Başkanlığının istinaf isteminin esastan reddine dair, karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 27.07.2016 tarih ve 20048907-2020101- 0909...034-E.4104662 sayılı SGK işlemlerinin iptali ile SGK ... İl Müdürlüğü Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezi'ne yapmış olduğu, reddedilen 27.07.2016 tarih 9396838 sayılı başvurunun işleme alınmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı şirketin dava dilekçesinde belirttiği kurum işlemleri yasal düzenlemeye uygun olarak yapıldığından iptalini gerektirir bir husus bulunmadığını, husumetin hazineye yöneltilmesinin gerektiğini, pasif husumet (davalı sıfatı) yokluğu nedeni ile davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi, "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflarca yasal süre içerisinde bildirilen ve uyuşmazlığın esasına etki eden tüm delillerin celp edildiği, dosyaya celp edilen 18.11.2021 tarihli bilirkişi raporunda yapılan tespit ve değerlendirmelerin, dosyadaki bilgi ve belgeler ile uyumlu, hükme esas almak için yeterli ve denetime elverişli bulunduğu,

buna göre, davacı şirket tarafından 18.03.2016 tarihli dilekçe ile 4447 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 10 uncu maddesi uyarınca işyerinde teşvik indirimlerinden faydalanmak üzere Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 103/4 maddesi uyarınca düzenleme yapılması talebiyle başvuru yapılarak iptal ve aylık hizmet belgelerinin ibraz edildiği,

Esenyurt SGK tarafından verilen cevabi yazıda, Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 18.03.2015 tarihinde yayımlanan 2015/10 sayılı genelgesinde sigortalının aynı ayda/dönemde birden fazla sigorta primi teşviki kapsamına girmesi durumunda işverenlerin bu sigortalıyı cari aya ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenlendiği tarihte tercih edecekleri herhangi bir sigorta primi teşvik kapsamında ilgili kanun numarası seçmek suretiyle yasal süre içinde kuruma bildirmelerinin mümkün bulunamayacağı ve genelgenin yayım tarihinden önce sosyal güvenlik il müdürlüklerine/sosyal güvenlik merkezlerine yapılan teşvik değişiklik talepleri hakkında bu

genelge hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilerek, talebin işleme alınamayacağının bildirildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığa ilişkin SSİY'nin 103/4. maddesinde, "Daha önce Kuruma belge türü veya kanun numarası hatalı seçilerek verilmiş olan aylık prim ve hizmet belgelerine ilişkin düzeltme amaçlı olarak yasal süresi dışında verilen aylık prim ve hizmet belgeleri, düzeltme ile fiili hizmet süresi zammı kazandırma hali hariç, belgede kayıtlı sigortalılar ve bu sigortalıların prim ödeme gün sayısı ile prime esas kazanç tutarının aynı olması kaydıyla, ayrıca incelemeye gerek kalmaksızın işleme alınır.

Bu nitelikte verilen aylık prim ve hizmet belgelerine idarî para cezası uygulanmaz.

Sonradan düzeltme amaçlı verilen belge ile fiili hizmet süresi zammı kazandırılması halinde, söz konusu belgenin işleme alınmasında bu maddenin yukarıdaki fıkralarında belirtilen usul izlenir." şeklindeki hüküm karşısında, yönetmeliğe aykırı düzenleme içeren 2015/10 sayılı kurum genelgesi gerekçe gösterilerek davacı şirketin talebinin reddedilmesi normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil etmektedir.

Bu nedenle SSİY 103/4 üncü maddesindeki düzenleme karşısında, davacı şirketin kuruma başvurusunun hukuka uygun olduğu kanaatine varılarak bu hususta açılan davanın kabulüne karar vermek gerekmiş; diğer yandan Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararında belirtildiği üzere, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa eklenen Geçici 10 uncu madde gereğince uyuşmazlık konusu hakkında Maliye Bakanlığına verilmiş herhangi bir görev ve sorumluluk bulunmadığı, Hazineye husumet yöneltilemeyeceği anlaşıldığından davalı ... aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Nedenleri

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı SGK Başkanlığı vekili, işlem nedeniyle sebepsiz zenginleşen hazine olduğundan, davanın pasif husumet (davalı sıfatı) yokluğu nedeniyle tümden reddi gerektiğini; ayrıca, 18.03.2015 tarih, 2015/10 sayılı genelge hükümleri karşısında davacının isteminin kabulüne olanak bulunmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kalıdırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin kararında "...Dosya kapsamı ve mahkemenin gerekçesine göre, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun oy birliği ile esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla, ... 4. İş Mahkemesi'nin 15.03.2022 tarihli, 2020/105 Esas-2022/72 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı ... vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili; davacı hakkında yapılan Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu belirterek, verilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılmak için verilen belgelerin kurumca işleme alınması gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri aynı zamandda 331 inci maddesi ile birlikte, 4447 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 10 uncu maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Dava tüm tarafları bakımından konusuz kalmadıkça inceleme yapılması ve uyuşmazlığın sonuçlandırılması gerekir.

2.Eldeki davada, dairemiz geri çevirme kararı sonrasında, davacı şirkete ait ... sicil sayılı iş yerleri bakımından davacı şirketin ek 17 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında 25.05.2018 tarihinde başvuruda bulunduğu ve davacının davaya konu ettiği tüm dönemler bakımından 4447 Sayılı Yasanın geçici 10. Maddesinden faydalandırılmaya dair kuruma verdiği belgelerin işleme alındığı hususu ile birlikte davacının 17.02.2020 tarihli mahsuplaşma talebine göre mahsup işlemlerinin de 2018 yılı 12 nci ay ile birlikte 2019 yılı 5 inci ay ve 2020 yılı 11 inci aylar bakımından gerçekleştirilmiş olduğunun belirtilmesi karşısında,

davacı şirketin açtığı bu dava ile 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesi hükümlerinden faydalandırılmaya yönelik olarak kuruma verilen belgelerin işleme alınmasını talep ettiğine göre, dava konusu istem bakımından davanın konusuz kalıp kalmadığı hususunun değerlendirilmesi ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

3.Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, mahkemece yazılı şekilde hüküm tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,