Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9964 K.2023/9544

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelenmesinden geçen hizmet tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıya ait işyerinde 06.11.1989-01.11.2013 tarihleri arasında terzi olarak asgari ücretle kesintisiz olarak çalıştığını, 06.11.1989-16.04.1992 tarihleri arasındaki primlerinin hiç yatırılmadığını, 16.04.1992-01.11.2013 tarihleri arasındaki primlerinin eksik yatırıldığını beyanla, çalışmalarının tespiti talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili davacının çalıştığı sürelerin primlerinin ödendiğini, zamanaşımı süresinin geçtiğini ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.01.2019 tarihli ve 2016/1231 Esas, 2019/9 Karar sayılı kararıyla; "Davanın kısmen kabul kısmen reddine, ... TC kimlik nolu ...'a ait ... sicil sayılı işyerinde 06.11.1989-01.02.2012 tarihleri arasında SGK'ya bildirilen çalışma süreleri dışında 1989 yılında 54 gün, 1990 yılında 360 gün, 1991 yılında 360 gün, 1992 yılında 180 gün 1993 yılında 240 gün 1994 yılında 180 gün, 1995 yılında 165 gün, 1996 yılında 180 gün, 1997 yılında 176 gün olmak üzere toplam 1905 gün süreyle hizmet akdine tabii olarak çalıştığının tespitine, diğer taleplerin reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 03.06.2020 tarihli ve 2019/819 Esas, 2020/631 Karar sayılı kararıyla; "Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine," karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 07.06.2021 tarihli ve 2020/7660 E. 2021/7690 K. sayılı ilamı ile "Davalının murislerinin vaki feragat talepleri gözetilerek, davalının temyiz isteğinin feragat nedeniyle reddine,

Husumet konusu, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek Mahkemece, gerekse Yargıtayca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur.

... adına tescilli 111360 sicil sayılı işyerinin 01.05.1982 tarihinden itibaren Kanun kapsamına alındığı, davacının bildirimlerinin bu işyerinden yapıldığı sabittir. Ancak davacı adına verilen 16.04.1992 tarihli işe giriş bildirgesinde işveren olarak ..., 01.02.2012 tarihli işe bildirgesinde ise ...’ın isminin geçtiği, davalı ...’ın ticaret sicilinde kaydının bulunmadığı, Çankaya Vergi Dairesinin cevabi yazısına göre mükellefiyet kaydının da olmadığı, Kurumun 25.04.1994 ve 08.11.1994 tarihli denetim raporlarında işverenin ... olduğunun yazılı olduğunun anlaşılması karşısında; mahkemenin ...’ı işveren, ...’ı da işveren vekili olarak kabulü eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Mahkemece öncelikle, ... ve ...’ın işveren/işveren vekilliği araştırılmalıdır. Bu itibarla ...’ın Vergi Dairesi, Ticaret Sicil Müdürlüğü, Meslek Odası ve Kurumdan mükellefiyet ve sicil kayıtları sorulmalı, işyerinin vergi dairesinde kim adına hangi tarihler arasında kayıtlı olduğu tespit edilmeli, işin yürütülmesi hususunda birbirlerine vermiş olduğu vekaletnameler varsa dosya arasına alınmalı, işyeri devri olup olmadığı araştırılmalı, işyeri devri varsa davaya usulünce katılımı sağlanıp göstereceği deliller de değerlendirilerek elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir." hususlarına işaret edilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının 06.11.1989-01.02.2012 tarihleri arasına ilişkin hizmet tespiti isteminin konusuz kalması nedeniyle; davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının diğer talepleri yönünden davanın kabulü ile davacının davalılar murisine ait 111360 sicil numaralı iş yerinde 02.02.2012-01.11.2013 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari prime esas kazançla çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalılar vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin husumet ehliyetinin olmadığını, davacının davasını ispatlayamadığı, Mahkeme kararının gerekçesiz olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; dinlenen tanıklardan birinin ifadesine dayalı olarak Mahkemece karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, kurumca yapılan işlemlerde hata olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

2.Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

3. Değerlendirme İnceleme konusu davada, davacı, davalı işverene ait iş yerinde 06.11.1989-01.11.2013 tarihleri arasında kesintisiz çalışmalarının tespitini talep etmiş, Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de bozma kararı öncesi verilen kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin temyiz ettiğinin, davacının temyiz etmediğinin anlaşılmasına göre, bozma sonrası verilen kararda usuli kazanılmış hak durumu gözetilmeden bir önceki karardan daha fazla sürede hizmet süresinin kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,