Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10140 K.2025/6660

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; diğer davalı işverene ait iş yerinde dalgıç olarak çalıştığını belirterek 07.06.1999-22.11.2010 tarihleri arasında bildirilen çalışmaları için itibari hizmet süresi ve fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir. Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacı ... sigorta sicil numaralı ...’ın davalıya ait ... sicil numaralı işyerinde 07.06.1999 tarihinden 22.11.2010 tarihine kadar (4126 gün) kesintisiz olarak “su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren” iş kolunda dalgıç olarak çalıştığının tespitine, davacının 07.06.1999-30.09.2008 dönemindeki 3354 günlük çalışması için 838 günün sigortalık süresine eklenilmesi gerektiğinin tespitine, davacının 01.10.2008-22.11.2010 dönemindeki 772 günlük çalışması için 193 gün fiili hizmet zammı süresi bulunduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına,

davanın kısmen kabulüne, davacının davalıya ait ... sicil numaralı iş yerinde 07.06.1999 tarihinden 22.11.2010 tarihine kadar (4.126 gün) kesintisiz olarak “su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren” iş kolunda dalgıç olarak çalıştığının tespitine, davacının 07.06.1999-30.09.2008 dönemindeki 3.354 günlük çalışması için 260 günlük itibari hizmet süresinin salt sigortalılık süresine eklenilmesi gerektiğinin tespitine davacının 01.10.2008-22.11.2010 dönemindeki 772 günlük çalışması için 60 gün fiili hizmet zammı süresi bulunduğunun tespitine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi ve fiili hizmet süresi zammı istemine ilişkindir.

1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki parağrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-İnceleme konusu davada davacının diğer davalı işverene ait işyerinde dalgıç olarak çalıştığı ve 07.06.1999-22.11.2010 tarihleri arasında geçen ve bildirilen süreler için itibari hizmet süresi ve fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep ettiği, dosya içine alınan bilgi ve belgelerden; davacının 07.06.1999 tarihinden itibaren dalgıç olarak çalıştığı, 10.04.2008 tarihli belgede ise davacının 07.06.1999 tarihinden itibaren 2400 saat dalış yaptığının belirtildiği, Bölge Adliye Mahkemesince; 2400 saatlik dalışın 07.06.1999-22.11.2010 tarihleri arasındaki toplam 4126 günlük tüm bildirim için yapıldığı tespiti ve tespite göre yapılan oranlama hesabı sonucu elde edilen sonuca göre karar verildiği anlaşılmaktadır.

20.06.1987 tarih ve 3395 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik 506 sayılı Kanun'un Ek 5/Ill. bendinde gemi adamlarının, gemi ateşçilerinin, kömürcülerin ve dalgıçların denizde geçen her 360 gün için 90 gün itibari hizmet süresinden yararlanacakları ve devamında fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (çalışılan gün sayısı x 0,25) formülünün uygulanacağı belirtilmiştir.

İtibari hizmetten yararlanmak için birinci şart sigortalının gemi adamı, ateşçi, kömürcü ve dalgıç olması, ikinci şart ise hizmetlerin "denizde" geçmesi gerekmektedir.

5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 günü yürürlüğe giren “Fiili hizmet süresi zammı” başlıklı 40. maddesinde, belirtilen iş yerlerinde ve işlerde çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu iş yerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayılarının, fiili hizmet süresi zammı olarak ekleneceği, çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç, sigortalının kapsamdaki iş yerleri ile birlikte işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalmasının koşul olduğu açıklanmış,

maddenin (12) numaralı sırasında, su altında veya su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerde, su altında basınçlı hava içinde çalışmayı, gerektiren işlerden 20- 35 metreye kadar derinlik veya 2-3,5 kg/cm2 basınçta yapılan işlerde çalışanların bildirilen her 360 günlük çalışma için 60 gün fiili hizmet süresi zammı verileceği,

su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 35-40 (40 hariç) m. derinlik veya 3,5-4 (3,5 hariç) kg/cm2 basınçta yapılan işlerde çalışanlar ve dalgıçlık işinde çalışanlar için bildirilen her 360 günlük fiili çalışma sürelerine 90 gün fiili hizmet süresi zammı verilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Somut olayda davacının, talep konusu 07.06.1999-22.11.2010 tarihleri arasında, davalı işveren yanında dalgıç olarak çalıştığı anlaşılmaktadır. Ancak hem itibari hizmet süresi, hem fiili hizmet süresi zammı kapsamında, davacının sadece denizde geçen fiili çalışma sürelerine göre bir karar verilmesi gerektiğinden ve dosyada 07.06.1999-10.04.2008 tarihleri arasında denizde geçen sürenin belli olduğu ancak 11.04.2008-22.11.2010 tarihleri arasında denizde geçen sürenin belli olmadığı görüldüğünden Mahkemece anılan süreye ait puantaj kayıtları, iş yeri kayıtları getirtilerek davacının denizde geçen süreler belirlenip varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

VI.KARAR