Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10149 K.2024/11765

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar SGK-MEB vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak 1990-1992 döneminde ...’da, 1992-1994 döneminde İdil’de, 1994-1997 döneminde Silvan’da, 1997 yılından sonra ise Diyarbakır’da ... Halı ve Halk Eğitim Merkezinin halı kurslarında usta öğretici olarak çalıştığını, çalıştığı dönemlerde aylık ücret almasına, tam gün ve kesintisiz çalışmasına rağmen çalışmalarının SGK kayıtlarına eksik yansıtıldığını, ...

Holding bünyesindeki çalışmalarının davalı Kuruma bildirilmediğini, SGK Diyarbakır İl Müdürlüğünün 14.09.2010 tarih 197 sayılı raporunda da bu hususun tespit edildiğini, normal çalışma günleri, hafta sonu tatilleri, resmi ve dini bayram tatillerinin primlerinin eksik ödendiğini, sigortalı çalışmalarının aylık 30 gün üzerinden Kuruma bildirilmesi yaptığı iş ve çalışma şekli açısından yasal bir zorunluluk iken buna uyulmadığını belirterek; davacının ...’na bağlı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde ve belli dönemlerde ise ...

Holding nezdindeki çalışmalarının tam aylar için 30 gün, ayı tamamlayan çalışmalarının ise bittiği döneme kadar kesintisiz sürdüğünün tespitine ve buna aykırı Kurum kayıtlarının tashihine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı MEB vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının tespitini istediği hizmetin 5 yıllık hak düşürücü sürenin kapsamına girdiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

... Holding vekili dilekçesinde özetle; davacının Halk Eğitim Merkezi tarafından istihdam edildiğini bu nedenle husumetin Milli Eğitim Bakanlığına tevcih edilmesi gerektiğini, davalı şirketin iş sözleşmesinin askıya alındığı dönemlerden sorumlu tutulmasının yerinde olmadığını zira imzalanan protokol uyarınca işçilerin her türlü hak ve alacaklarından Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğunu, protokol uyarınca Milli Eğitim Bakanlığının ödeneğinin yetmemesi durumunda bakiyesinin şirketçe karşılandığını, bunun dışında hiçbir mesuliyetinin bulunmadığını, davacının şirketin sigortalı işçisi olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili dilekçesinde özetle; 5 yıllık hak düşürücü süre yönünden davanın reddedilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 23.02.2021 tarih, 2021/52 Esas, 2021/147 Karar sayılı kararıyla; dosyaya celp edilen davacının çalışmış olduğu tüm Halk Eğitim Merkezi Müdürlükleri kayıtlarının incelenmesinde, davacının haftanın 5 günü 8 saate göre çalıştığı ve haftalık çalışma süresinin en fazla 40 saat olduğu, bunun mevzuatta usta öğreticiler için öngörülen süreyi aşmadığı,

bunu aşan çalışmalar ile davacının okulda kalma nedeninin de gerek davacı tarafça gerekse de çalışılan yerin kamu kurumu olması nedeniyle bordro, çalışma çizelgesi, Kurum kaydı vs.ile ispat edilemediği anlaşılmış olup, davalı MEB yönünden haftalık 40 saati aşan çalışma olmaması nedeniyle davanın reddi gerektiği; davalı ... yönünden de ispat edilemeyen hizmet sürelerine yönelik talebin reddi gerektiği anlaşılarak davanın reddine karar vermiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 29.12.2021 tarihli ve 2021/12382 Esas, 2021/16794

Karar sayılı bozma kararında. 18.11.1994 tarihli ... ile ... Halı A.Ş. Genel Müdürlüğü İşbirliğinde Halıcılık ve Kilimcilik Kursları Düzenlenmesine Dair İşbirliği Protokolü ve Diyarbakır Milli Eğitim Müdürlüğü ve 17 İlçe Halk Eğitim Merkezi Müdürlükleri ile ... Holding A.Ş.

Diyarbakır Bölge Müdürlüğü arasında düzenlenen 04.11.2009 tarihli Protokol hükümleri kapsamında, uyuşmazlık konusu süre gerekirse dönemlere de ayrıştırmak suretiyle çalışmaların işyeri olarak nerede gerçekleştiği, hizmet akdinin tarafının ve böylelikle işverenin/işverenlerin kim olduğu belirlenmeli, hizmetlerin anılan davalılar arasında düzenlenen protokollere dayanması, buna göre usta öğreticiler ile ilgili yükümlülüklerin Halk Eğitim Merkezi Müdürlüklerine yüklenmesi, Bakanlığın ödeneğinin bitmesi durumunda usta öğreticilerin ücretlerinin ...

Halı Genel Müdürlüğü tarafından ödeneceğinin belirtilmesi karşısında, söz konusu davalılar arasındaki hukuki ilişki açıklıkla ortaya konulmalı, buna ilişkin varsa diğer bilgi ve belgeler getirtilmeli, aralarında asıl işveren - alt işveren veya vekalet ilişkisinin olup olmadığı, ...

Holding A.Ş. bünyesinde geçtiği ileri sürülen çalışmalarla ilgili görevlendirmelerin kim tarafından yapıldığı, hizmet yerine getirilirken emir ve talimatların kimden alındığı, izin, sevk vb. işlemlerin kim tarafından gerçekleştirildiği, yapılan iş ve çalışma şekli ile ilgili tasarrufta bulunma yetkisinin kimde olduğu, hizmetlerin ayrı ayrı her iki işverene bağlı olarak geçip geçmediği hususları saptanmalıdır.

Öte yandan, HMK'nın 31 inci maddesi uyarınca davaya ve uyuşmazlığa konu olan dönemler, davacı sigortalının buna ilişkin talebi de açıklattırılmak suretiyle tereddüte mahal vermeksizin belirlenmeli ve bu belirleme yapıldıktan sonra, çalışma saat ve süreleriyle ilgili olarak ise açıklanan kanıtlama yöntemi izlenerek irdeleme yapılmalı, dosya kapsamında yer alan kurs çizelgeleri, ücret bordroları ve puantaj kayıtları esas alınmak suretiyle günlük ve haftalık çalışma saatleri tespit edilmeli, resmi belgelerde belirtilen ders saatlerinden sonra kursta kalmanın haklı gerekçesinin bulunup bulunmadığı yöntemince değerlendirilmeli, toplanan kanıtlardan elde edilecek sonuca göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozlumuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı ile Mahkemece Yargıtay bozma ilamı sonrasında yapılan yargılamada davacının çalıştığını iddia ettiği döneme dair kurum kayıtları celbedilmiş, toplanan deliller dikkate alınarak rapor tanzimi adına dosya bilirkişiye tevdi edilmiş olup dosya kapsamında, dosyaya celp edilen davacının çalışmış olduğu tüm Halk Eğitim Merkezi Müdürlükleri kayıtlarının incelenmesinde, çalışmaların gerçekleştiği işyeri kamu kurumuna ait olmakla, bu tür çalışmaların kayıtlara geçirilip ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğundan,

resmi kayıt ve davacının imzasını taşıyan belge içerikleri ile çelişkili tanık anlatımlarına değer verilemeyeceği de göz önüne alındığında, davacının haftalık çalışma süresinin mevzuatta usta öğreticiler için öngörülen süre olan günlük 8 saat ve haftalık 40 saati aşmadığı, bunu aşan çalışmalar ile davacının okulda kalma nedeninin de gerek davacı tarafça, gerekse de çalışılan yerin kamu kurumu olması nedeniyle bordro, çalışma çizelgesi, Kurum kaydı vs. ile ispat edilemediği,

Mahkeme dosyasında bilirkişi tarafından tanzim edilen bilirkişi raporunda davacının çalıştığı sürede yazılı belgelerde görünüp de hizmeti bildirilmeyen 18 gününün bulunduğu, Kurumca bu sürelere tekabül eden bildirimlerin eksik bildirildiği,

davacının çalıştığı süre boyunca 18 günlük çalışmasının Kuruma eksik bildirildiği tespit edilmekle, esas dava açısından davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmiş, Yargıtay bozma ilamında davalı ... ile MEB ve davacı arasındaki ilişkinin izahının gerektiği belirtilmekle Mahkeme dosyası ile emsal Diyarbakır 5. İş Mahkemesinin 2020/113 E. sayılı dosyasında verilen kararda davalı ... ile ilgili olarak davanın husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verildiği, verilen kararın Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2021/11265 E. 2022/1112 K. sayılı karar ile onandığı anlaşılmakla, emsal Yargıtay kararı nazara alınarak ...

Holding A.Ş aleyhine açılan davanın reddine karar verilerek; davacının davasının kısmen kabulüne, davacının davalı ... bünyesinde bir hizmet akdine bağlı olarak çalışmasından kaynaklı olarak;

a-1998 yılı Şubat ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

b-1998 yılı Mayıs ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

c- 1998 yılı Temmuz ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

d- 1998 yılı Ekim ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

e-1999 yılı Şubat ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

f-1999 yılı Mart ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

g-1999 yılı Nisan ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

h-1999 yılı Mayıs ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

ı-1999 yılı Haziran ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

i-1999 yılı Temmuz ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

j-2000 yılı Şubat ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

k-2000 yılı Nisan ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

l-2000 yılı Mayıs ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

m-2000 yılı Ekim ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

n-2000 yılı Aralık ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

o-2001 yılı Ocak ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

ö-2001 yılı Şubat ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin,

p-2001 yılı Mart ayında 1 günlük hizmetinin Kuruma eksik bildirildiğinin tespiti ile mezkur dönemlerde eksik bildirilen hizmet günlerinin tesciline, davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine, davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar SGK-MEB vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu ve yazılı delil ile ispat gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı MEB vekili, 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu ve yazılı delil ile ispat gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfı ile 1086 sayılı Kanun'un 428, 439 uncu maddeleri

2- 506 sayılı Kanunun 2, 79/10, 5510 sayılı Kanun'un 4/2-f, 11, 12, 86/9., 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 47 nci maddeleri, 4857 sayılı İş Kanunu ve ... Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik hükümleri

3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar SGK-MEB vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,