Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10278 K.2025/2995

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya, oğlu ....'ten ve eşinden ötürü ayrı ayrı ölüm aylığı bağlandığını ancak daha sonra her iki aylığı birlikte alamayacağı gerekçesiyle oğlundan ötürü bağlanan aylığın kesildiğini ve ödenen aylıkların borç çıkarıldığını, 5510 sayılı Kanun'un 54. maddesi gereğince davacıya hangi aylığı tercih ettiğini bildirmesi için süre verilmesi gerekirken yüksek aylığın kesilip, düşük aylığın devam ettirilmesinin yerinde olmadığını, 5510 sayılı Kanun'a göre aylıklardan yüksek olanın korunması gerektiğini belirterek davacıya, ölen oğlundan ötürü bağlanan ölüm aylığının kesilmesine ve 70.429,68 TL borç tahakkuk ettirilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, kesilen ölüm aylığın ödenmesine devamına karar verilmesini talep etmiştir

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi 18.01.2022 tarih ve 2020/390 E., 2022/10 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 18.01.2022 tarihli kararının, davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 23.03.2023 tarih ve 2022/619 E., 2023/543 K. sayılı kararı ile istinaf isteminin kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.01.2022 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "... ülkemiz sosyal güvenlik hukuku genel ilkeleri gereği ve Kanun'un genel sistematiğinde kural olarak tek aylık bağlanması gerektiği ve davacıya oğlundan dolayı ölüm aylığı bağlanmasına engel bir hüküm bulunmadığı gözetilerek, 506 sayılı Kanun uyarınca oğlundan dolayı daha önce tarihli bağlanan ölüm aylığı miktarının daha yüksek olmasına göre hukuki kazanımlara saygı gösterilmesi ve bunların korunması hukuk devleti ilkesinin gereği olarak davacı yönünden yüksek miktarlı ölüm aylığı kazanılmış hak kabul edilmelidir.

Davacının talebi miktar olarak daha yüksek olan oğlundan dolayı ölüm aylığı bağlanması yönünde olduğundan, eşinden dolayı daha düşük miktarda ölüm aylığı bağlamak suretiyle oğlundan dolayı bağlanan yüksek miktarlı aylığın kesilmesi, kazanılmış hakkın ihlali niteliğindedir.

Bu nedenle davacının oğlundan dolayı 506 sayılı Kanun'un 69. maddesine göre bağlanan ölüm aylığının devamına karar verilmesi, eşinden dolayı ödenen aylıkların ise Kuruma geri verilmesine karar verilmesi gerekirken; oğlundan aldığı aylığın kesilmesine karar verilmesi hukuka uygun görülmemiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma sonrası Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kabulü ile davacıya ölen eşinden dolayı bağlanan ölüm aylığının kesilmesi ve ölen eşinden ötürü ödenen aylıkların davacı tarafından Kuruma iade edilmesi gerektiğinin; davacıya ölen oğlundan bağlanan ölüm aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin ise iptali ile davacının, ölen oğlundan dolayı ödenen aylıklar nedeniyle davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine," dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eşinden ölüm aylığı alan davacıya, oğlu üzerinden bağlanan aylığın kesilmesine ilişkin Kurum işleminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR