Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10522 K.2026/1482

İlk Derece Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...Güvenlik İl Müdürlüğünün yazısı ile Kurumun 2016/04 sayılı Genelgesinin 2.3.3 madddesinde yer alan düzenlemeye istinaden 2016-01 - 1212 dönemlerine ilişkin yersiz yararlanılan teşvik tutarlarının tahakkuk ettirildiği ve aylık hizmet prim belgelerinin 1 ay içerisinde kuruma sunulması gerektiğinin bildirildiği, Kurum tarafından hukuka aykırı olarak verilen bu kararın şirkete 02.11.2017 tarihinde tebliğ olduğu, 14.11.2017 tarihli ... numaralı dilekçesi ile süresi içinde Kuruma itiraz edildiği,

ancak Kurum tarafından itirazlarına cevaben aynı talepler yenilerek yazının 22.01.2018 tarihinde şirkete tebliğ olduğu, 2016/01 - 12 dönemlerine ilişkin teşvik tutarları, önümüzdeki dönemler için teşvikten yararlanabilmek için zorunlu olarak zam ve cezalarıyla ihtirazı kayıtla iade edildiğini ancak usul ve yasaya aykırı davalı işlemine karşı Mahkeme nezdinde iş bu iptal davasını açtıkları iddiasıyla Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile ilgili olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulunun 03.08.2017 tarihli ve 26,1 sayılı raporuna istinaden beyaz yaka diye tanımlanan 27 işçinin 2016/07 - 2017/06 ücret dönemlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesi hükümleri çerçevesinde haftalık 45 saatin üzerinde yaptırılan çalışmalar için normal ücretin yüzde elli yükseltilmesi suretiyle tahakkuk ettirilip ödenmesi gereken fazla çalışma ücretlerinin ilgili aylarda tahakkuk ettirilmediği, ödenmesi gereken fazla ücretin Kuruma bildirilmediğinin anlaşıldığı,

2016/08 - 2017/12 aylarına ait aylık prim ve hizmet belgelerinin verilmemesinden dolayı 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca idari para cezası uygulandığı, Kurum işlemlerinin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından 01.07.2021 tarihli ve 2018/82 Esas, 2021/321 Karar sayılı kararla davacının dava konusu ettiği konunun 5510 sayılı Kanunun geçici 68. maddesin 3 fıkrası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacının yapılan tespitte kaçak işçi veya fiilen çalışmayan yani sahte bildirimde bulunmadığı, henüz işçilere yapmadığı bir ödeme için prim borcunun varlığından söz edilemeyeceği ve idari para cezasının iptal edildiği,

Kurum normlar hiyerarşisini gözetmeden 2016/04 sayılı Genelgesinin 2.3.3. maddesinde sigorta primine esas kazancın eksik bildirildiğinin veya hiç bildirilmediği şeklindeki genelgesine dayanarak ve iş bu davada davacının faydalandırıldığı 2016 yılı teşvik iptallerinin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, anlaşılmakla Kurum işleminin davalı SGK tarafından 26.10.2017 tarihli 20413601-0098913-202.01.01-E.5385210 sayılı davacı iş yerinin 2016/01-12 dönemlerine ait teşvik iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 01.07.2021 tarihli ve 2018/82 Esas, 2021/321 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 23.06.2022 tarihli ve 2021/892 Esas, 2022/1130 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Bölge Adliye Mahkemesinin 23.06.2022 tarihli ve 2021/892 Esas, 2022/1130 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 12.09.2023 tarihli ve 2023/7375 Esas, 2023/7998 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...Eldeki davada ise Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı karşısında, yeni oluşan durumun kesin hüküm halini almamış derdest tüm davalar yönünden uygulanmasının zorunluluğu gözetilmeli, bu anlamda olmak üzere, davalı Kurumun ek 17 nci madde kapsamında resen veya davacı şirketin başvurusu üzerine, işlem yapıp yapmadığı, yapmış ise anılan ek 17 nci maddenin 4 üncü fıkra hükümleri dışında, ik üç fıkra hükümleri gereğince işlem yapılarak,

davanın konusuz kalıp kalmadığı hususları yeniden ve usulünce irdelenmesi ile davalı Kurumun başvuruyu kabul etmemesi veya işlem yapmamış olması halinde, davacı şirketin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 03.08.20 17... /1 sayılı raporuna karşı Bursa 2. İş Mahkemesinde 2017/1054 E. Sayılı dava dosyasında dava açtığı ve yargılamasının devam etmekte olduğu,

kurumca kesilen idari para cezalarına karşı da idare mahkemelerinde dava açıldığı ve davaların devam etmekte olduğu anlaşılmakta olup, mahkemece, diğer dosyalar ile birlikte davacının açtığı ÇSGB raporuna karşı iş mahkemesinde açtığı davada verilecek karar, bu davayı da etkileyeceğinden, bu davaların sonucu bekletici mesele yapılmalı ve davacı hakkında 5510 sayılı Kanun'un geçici 68 inci maddesi dahil tüm yasal dayanaklar irdelenmeli ve davacının iddialarını destekleyen olguların varlığı hususunda gereken araştırma yapılmalıdır..."

2.İlk Derece Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Ek 17. madde kapsamında Kurumca işlem yapıldığı, davanın konusuz kaldığı, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği, davanın açılmasına davalının sebebiyet verdiği gerekçesiyle dava konusuz kaldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dilekçesinin tekrarıyla eksik inceleme ile karar verildiği, davada haklı olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; vekalet ücretinin hatalı belirlendiği, eksik araştırma ile karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılmamasına ilişkin Kurum işleminin iptali ile re'sen tahakkuk ettirilen tutarın istirdadına ilişkindir.

1.Temyiz olunan nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen kararın, bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR